Του Κωνσταντίνου Κοντοκώστα
Τον Νοέμβριο του 2023 πραγματοποιήθηκε στη Λάρισα το ετήσιο συνέδριο της Ένωσης Δικαστών και Εισαγγελέων Ελλάδος με θέμα την Τεχνητή Νοημοσύνη στο χώρο της Δικαιοσύνης. Τότε εκφράστηκαν διάφορες απόψεις από δικαστές, εισαγγελείς και δικηγόρους σχετικά με την χρήση της τεχνητής νοημοσύνης. Κάποιες επιφυλακτικές, άλλες ενθαρρυντικές.
Τρία χρόνια μετά ο Δικηγορικός Σύλλογος Λάρισας προσφέρει στα μέλη του την δυνατότητα να αξιοποιούν στην δουλειά τους τη χρήση εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης καθώς υπεγράφη σύμβαση συνεργασίας του Συλλόγου με την “Lysias.Ai”.
Την περασμένη Πέμπτη μάλιστα τα μέλη του Συλλόγου είχαν την ευκαιρία να μάθουν για την λειτουργία της πλατφόρμας από έναν εκ των πέντε συνιδρυτών της “Lysias.Ai”, τον δικηγόρο Αθηνών παρ‘ Αρείω Πάγω και επίκουρο καθηγητή Ευρωπαϊκού Δικαίου στη νομική σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης με εξειδίκευση στο Δίκαιο της Τεχνητής Νοημοσύνης κ. Δημήτριο Κυριαζή.
Η larissanet συνάντησε τον κ. Κυριαζή στα γραφεία του ΔΣΛ για να ενημερωθεί για τη νέα νομική πλατφόρμα Τεχνητής Νοημοσύνης που όλο και περισσότερο κερδίζει έδαφος στο χώρο των νομικών.
Η ανάγκη για ένα εξειδικευμένο εργαλείο
“Ο Lysias.Ai είναι μια αμιγώς ελληνική εταιρεία, νεοφυής. Υπάρχει εδώ και περίπου οκτώ μήνες. Έχει πέντε συνιδρυτές, δύο νομικούς και τρεις μηχανικούς. Οι δύο νομικοί, ένας είμαι εγώ και ένας είναι ο διαχειριστής μας, και οι δύο από τη Νομική Σχολή του ΑΠΘ και οι τρεις μηχανικοί είναι απόφοιτοι του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου” αναφέρει αρχικά ο κ. Κυριαζής στην ερώτηση μας για το προφίλ της εταιρείας και προσθέτει: “Αυτή η εταιρεία, ο Lysias.Ai, έχει φτιάξει μια πλατφόρμα η οποία χρησιμοποιεί τεχνητή νοημοσύνη για να βοηθάει δικηγόρους με δύο τρόπους. Ένα, με νομική έρευνα και δεύτερο με σύνταξη νομικών εγγράφων. Νομική έρευνα τι σημαίνει; Σημαίνει κάνεις μια νομική ερώτηση και παίρνεις μια νομική απάντηση.
Για παράδειγμα, μέχρι πότε μπορώ να ασκήσω αίτηση ακυρώσεως κατά της οικοδομικής άδειας του γείτονά μου που μου κρύβει τη θέα. Και ο Λυσίας σου δίνει μια νομική απάντηση τεκμηριωμένη με νομολογία, με νομοθεσία, ώστε να μπορείς να περιηγηθείς και να βρεις την απάντηση που θέλεις. Η σύνταξη νομικών εγγράφων είναι ευρύτερη των δικογράφων. Έχει και δικογραφα φυσικά, για παράδειγμα αναιρέσεις, εφέσεις, αγωγές, αλλά έχει και εξώδικα, έχει και e-mail, έχει και γνωμοδοτήσεις. Δίνεις ένα prompt στο Λυσία, δηλαδή μια εντολή όπως κάνεις σε όλα τα εργαλεία AI, με τη διαφορά από ένα γενικό εργαλείο AI ότι ο Λυσίας έχει ελληνική νομοθεσία και ελληνική νομολογία και ψάχνει μέσα σε αυτά για την απάντηση. Δεν ψάχνει σε όλο το ίντερνετ. Συνεπώς η ακρίβεια είναι πολύ μεγαλύτερη”.
Το επόμενο ερώτημα μας είναι αν εντόπισαν μια ανάγκη στη νομική κοινότητα για να αναπτύξουν το συγκεκριμένο εργαλείο Τεχνητής Νοημοσύνης: “Είχε απόλυτη ανάγκη η νομική κοινότητα, καθώς σχεδόν όλοι οι δικηγόροι, οι περισσότεροι, χρησιμοποιούσαν κρυφά ή φανερά γενικά εργαλεία AI. Αυτά που ξέρετε. Το ChatGPT, το Claude και λοιπά. Ωστόσο, αυτά τα εργαλεία δεν καλύπτουν τις ανάγκες ενός Έλληνα δικηγόρου γιατί η δουλειά του δικηγόρου είναι εμπιστευτικότητα, ακρίβεια και νομική ανάλυση και επιχειρηματολογία. Αυτά είναι γενικά εργαλεία. Δεν είναι φτιαγμένα για νομική χρήση με συνέπεια να έχουν ένα μεγάλο πρόβλημα, το οποίο λέγεται παραισθήσεις, hallucinations. Δηλαδή βρίσκουν αποφάσεις και νόμους που δεν υπάρχουν. Τους φτιάχνουν αυτά τα εργαλεία για να απαντήσουν στον χρήστη. Ο δικηγόρος δεν μπορεί αυτό το δικόγραφο να το υποβάλλει στο Εφετείο, στον Άρειο Πάγο στο Πρωτοδικείο, καθώς είναι και πειθαρχικό αδίκημα να παραπέμπει σε νομολογία που δεν υπάρχει. Άρα δεν ήταν αξιόπιστα τα γενικά εργαλεία AI και έτσι έπρεπε να φτιάχνει ένα εξειδικευμένο νομικό εργαλείο ΑΙ. Αυτή την ανάγκη καλύπτει ο Λυσίας και γι’ αυτό χαιρόμαστε πολύ που συνεργαζόμαστε με τον Δικηγορικό Σύλλογο Λάρισας”.
Η είσοδος του ΔΣΛ στον κόσμο της Τεχνητής Νοημοσύνης προαναγγέλθηκε ουσιαστικά από τον πρόεδρο κ. Τρύφωνα Τσάτσαρο τον Απρίλιο κατά τη διάρκεια συνεδρίου στο Μέγαρο Δικηγόρων για τις αλλαγές στον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας.
Όπως επισημαίνει ο κ. Κυριαζής, ο ΔΣΛ είναι ο πρώτος Δικηγορικός Σύλλογος στην Ελλάδα, που ο ίδιος με δικά του έσοδα κάλυψε τις συνδρομές των μελών του, στο Lysias.Ai . “Θεωρώ ότι είναι είναι ένα μεγάλο βήμα γιατί δίνεις στα μέλη σου πέρα από βάσεις δεδομένων και ένα έξτρα εργαλείο που είναι η τεχνητή νοημοσύνη, για να ρωτάνε ευρύτερες ερωτήσεις, και πράγματα που δεν ξέρουν. Να ξεκινάνε με μια πρώτη ερώτηση από εκεί και μετά να κατευθύνονται αναλόγως”.
Πολύτιμο “όπλο” αλλά και επιφυλακτικότητα
Πως όμως έφτασε ο ΔΣΛ στην επιλογή μιας πλατφόρμας Τεχνητής Νοημοσύνης για πρώτη φορά;
Ο κ. Τσάτσαρος μας απαντά: “Ο Δικηγορικός Σύλλογος Λάρισας, εδώ και πολλά χρόνια έχει υιοθετήσει το δόγμα της παροχής επιστημονικού μερίσματος προς τα μέλη του. Αυτό μεταφράζεται στην αντιστάθμιση του φθείνοντος οικονομικού μερίσματος (που κάποτε παρείχαν οι Σύλλογοι μέσω των διανεμητικών λογαριασμών τους), με την αξιοποίηση κάθε δυνατότητας επιστημονικής ενίσχυσης των μελών του, με ανάληψη εκ μέρους του Συλλόγου της σχετικής δαπάνης, που υπό άλλες συνθήκες θα έκανε μόνο του το κάθε μέλος. Ετσι, είχαμε σταδιακά φτάσει στην κάλυψη μιας σημαντικής δαπάνης, προκειμένου οι Δικηγόροι της Λάρισας να έχουν πρόσβαση σε 4 ψηφιακές τράπεζες νομικών πληροφοριών, χωρίς δική τους επιβάρυνση.
Η προσπάθεια όμως του Δικηγορικού Συλλόγου Λάρισας για περαιτέρω ενίσχυση του επιστημονικού μερίσματος προς τα μέλη του, πρέπει να είναι -και είναι- διαρκής. Υπό το πρίσμα αυτό, μία από τις πρώτες πρωτοβουλίες του νέου Διοικητικού Συμβουλίου, ήταν η διερεύνηση της δυνατότητας πρόσβασης των συναδέλφων μας σε πλατφόρμα τεχνητής νοημοσύνης, προσαρμοσμένη στις ανάγκες του λειτουργήματός μας. Ετσι λοιπόν προέκυψε η εν λόγω συνεργασία. Και στο σημείο, θα ήθελα να ευχαριστήσω όλα ανεξαιρέτως τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου, γιατί άπαντες προσέγγισαν το θέμα με υπευθυνότητα και με μόνο γνώμονα το συμφέρον των συναδέλφων μας, μακριά από τυχόν μικροπολιτικές αντιπαραθέσεις. Επρόκειτο για ένα θέμα που συζητήθηκε αν δεν κάνω λάθος 4 ή 5 φορές στο ΔΣ, έγινε γόνιμος διάλογος, με τις όποιες επιμέρους διαφωνίες ή επιφυλάξεις, ακούστηκαν και αξιολογήθηκαν όλοι οι προβληματισμοί και θεωρώ ότι εντέλει λάβαμε την επωφελέστερη για τους συναδέλφους μας απόφαση, που οδήγησε στη συγκεκριμένη συνεργασία”.
Και για τον Λαρισαίο δικηγόρο τι σημαίνει η χρήση της πλατφόρμας;
“Πριν σας απαντήσω επί της ουσίας, επιτρέψτε μου μια συντομότατη αναδρομή στο παρελθόν : Όταν ξεκίνησα την άσκησή μου το 1994, πρόλαβα να δω σε αρκετά δικηγορικά γραφεία γραφομηχανές αντί για ηλεκτρονικούς υπολογιστές. Ακολούθησαν οι υπολογιστές και οι εκτυπωτές, που μας διευκόλυναν αφάνταστα ως προς την σύνταξη και αρχειοθέτηση των δικογράφων. Αργότερα, εμφανίστηκαν οι ψηφιακές τράπεζες νομικών πληροφοριών, δίνοντάς μας τη δυνατότητα γρηγορότερης και κυρίως αποτελεσματικότερης πρόσβασης στην νομοθεσία, τη νομολογία και τη βιβλιογραφία. Πλέον, στη ζωή του Δικηγόρου εισήλθε και η τεχνητή νοημοσύνη. Είναι απολύτως σαφές ότι εάν κάποιος συνάδελφος παρέμενε νοσταλγός της γραφομηχανής, αρνούμενος να επιμορφωθεί και να εκμεταλλευτεί τις νέες τεχνολογικές δυνατότητες, θα ετίθετο αυτομάτως στο περιθώριο, καθώς θα πάλευε άνισα. Αλλωστε σταδιακά και με γοργούς ρυθμούς εισερχόμαστε στην εποχή της ηλεκτρονικής κατάθεσης των δικογράφων όλων των ειδών, της ψηφιακής ενημέρωσης για την πορεία των δικαστικών υποθέσεων και ούτω καθεξής” αναφέρει ο πρόεδρος του ΔΣΛ και προσθέτει:
“Η χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης στη νομική επιστήμη και ο,τι αυτή συνεπάγεται, αποτελούν αναμφίβολα ένα τεράστιο πεδίο συζήτησης, αντιπαράθεσης, προβληματισμού και ανταλλαγής απόψεων που βρίσκονται υπό διαμόρφωση. Προσωπικά, δεν είμαι από τους υμνητές της τεχνητής νοημοσύνης αλλά ούτε και φοβικός απέναντί της. Με γοητεύει και με φοβίζει ταυτόχρονα, όπως ίσως και τους περισσότερους από εμάς. Η μεγάλη πρόκληση -όχι βέβαια του Δικηγορικού Συλλόγου Λάρισας, αλλά της ανθρωπότητας ολόκληρης-, είναι να την αξιοποιήσουμε χωρίς να υποδουλωθούμε σε αυτή. Όσον δε αφορά ειδικότερα τους Δικηγόρους, η πρόκληση είναι να την εκμεταλλευτούν για να εξελίξουν την επιστημοσύνη τους, χωρίς όμως να αφεθούν ανέλεγκτα στην τεράστια δυναμική της.
Θα ήθελα να συνοψίσω την απάντησή μου, λέγοντας τα εξής : Η Τεχνητή Νοημοσύνη, είναι ένα ακόμη πολύτιμο όπλο στη φαρέτρα του Δικηγόρου, όπως άλλωστε και του κάθε επιστήμονα. Οι πλατφόρμες Τεχνητής Νοημοσύνης που απευθύνονται σε νομικούς ειδικότερα, είναι αναμφίβολα ένα εργαλείο, που όπως συνέβη παλαιότερα και με τις ψηφιακές τράπεζες νομικών πληροφοριών, μπορούν δυνητικά να αναβαθμίσουν έτι περαιτέρω το επίπεδο των παρεχόμενων υπηρεσιών μας προς τους εντολείς μας και να διευρύνουν το πεδίο της επιστημονικής δράσης μας. Πρέπει όμως να τονιστεί ότι η χρήση τους απαιτεί διαρκή επιμόρφωση και σίγουρα τεράστια προσοχή εκ μέρους μας, ώστε να τις αξιοποιήσουμε αρκούντως, αποτελεσματικά και υπεύθυνα. Απευθυνόμενος δε στους συμπολίτες μας, οφείλω να τους πω το προφανές : Οι πλατφόρμες αυτές είναι ένα εργαλείο που στα χέρια ενός Δικηγόρου αποκτά νόημα και πολύπλευρη επαγγελματική διάσταση, στα χέρια όμως ενός μη Δικηγόρου μπορεί να εξελιχθεί σε κάτι στρεβλό, ζημιογόνο, ή ακόμη και καταστροφικό. Όπως λοιπόν είναι όχι απλώς επιπόλαιο αλλά και άκρως επικίνδυνο να αναζητά κάποιος στο διαδίκτυο διάγνωση και θεραπεία για κάποιο πρόβλημα της υγεία του, αντί να επισκέπτεται τον κατάλληλο γιατρό, ακριβώς το ίδιο συμβαίνει και για το νομικό ζήτημα που τον απασχολεί. Μόνον ο φυσικός του δικηγόρος μπορεί υπεύθυνα να του δώσει τις απαντήσεις και τη νομική υποστήριξη που χρειάζεται και μόνον αυτός μπορεί να αξιοποιήσει προσηκόντως κάθε σύγχρονο επιστημονικό εργαλείο, όπως εν προκειμένω και τη Τεχνητή Νοημοσύνη”.
“Επαγγελματική αμέλεια να μην χρησιμοποιεί Τεχνητή Νοημοσύνη”
Με την ακαδημαϊκή και επαγγελματική του εμπειρία του ρωτάμε κλείνοντας τον κ. κ. Κυριαζή αν πλέον η Τεχνητή Νοημοσύνη θα βρίσκεται όλο και περισσότερο στην καθημερινότητα του δικηγόρου.
Η απάντηση του είναι ξεκάθαρη: “Θεωρώ και θεωρούμε ότι αυτή η κατεύθυνση είναι αναπόφευκτη. Δεν μπορείς να τα βάλεις με την εξέλιξη της τεχνολογίας. Εγώ ενστερνίζομαι κάτι που άκουσα σε ένα συνέδριο για την Τεχνητή Νοημοσύνη στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ότι σε λίγα χρόνια θα είναι επαγγελματική αμέλεια για έναν δικηγόρο να μην χρησιμοποιεί Τεχνητή Νοημοσύνη. Γιατί το επιχείρημα θα είναι, αφού είχες το λογισμικό, γιατί δεν το χρησιμοποίησες, να σου βρει κάποια λάθη ανθρώπινα μια προθεσμία που ξέχασες , κάτι που δεν επεσύναψες και εκανες και αγωγή και βγήκε απαράδεκτη. Γιατί δεν το πέρασες από το ΑΙ; Είναι εντελώς αναγκαίο, εντελώς ευπρόσδεκτο. Δεν αντικαθιστά το δικηγόρο, δεν μπορεί και δεν θέλουμε, αλλά βοηθάει, επιταχύνει, συνεπικουρεί και αυτό που θα βγάλει πρέπει να το ελέγξει ενας έμπειρος δικηγόρος, δεν κατατίθεται ετσι στο δικαστήριο θέλει βελτίωση, θέλει συμπλήρωση. Αλλά είναι εντυπωσιακό να το δει κανείς στη χρήση του, καθώς πράγματα που για ένα ασκούμενο μπορεί να πάρουν 3-4 ώρες, τα κάνει μέσα σε μερικά λεπτά«.
Ακολουθήστε το 
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
