Στέλιος Λουμάκης: Μιμητισμός και λαϊκισμός απειλούν τα οφέλη της ενεργειακής μετάβασης και των ΑΠΕ

Γράφει ο Στέλιος Λουμάκης*

Στη χώρα μας παραδοσιακά δυστυχώς βρίσκουν γόνιμο έδαφος οι υπεραπλουστεύσεις, ο λαϊκισμός και ο μυωπικός μιμητισμός ξένων χωρών, ιδίως με την Γερμανία. Τι και αν οι οικονομίες μας και η ενεργειακή τους ένταση απέχουν παρασάγγας. Βαριά βιομηχανία αυτοί με ισχυρότατες ηλεκτρικές διασυνδέσεις στον πυρήνα της Ευρώπης, κομμωτήρια και σουβλατζίδικα εμείς στο άκρο των Βαλκανίων.  Τι και αν τον μιμητισμό στα «εύκολα» τον έχουμε πληρώσει χρυσάφι… Εμείς κρατάμε πάντα προς εγχώρια κατανάλωση αυτά που μας «σπρώχνουν» τα λογής lobby και αμέσως ξεκινάει το «συρτάκι».  Τελευταία έκφανση του προτύπου αυτού, τα φωτοβολταϊκά στα μπαλκόνια.  Πάμε να αναλύσουμε τη νέα φενάκη, ας μου επιτραπεί ο όρος για τους προβληματισμούς που νομίζω τον τεκμηριώνουν επαρκώς παρακάτω, αφού δεν επιθυμώ να τους αποδώσω επί του παρόντος τουλάχιστον τον όρο «τάση», πριν καν συμβεί, για να τραυματίσει το ηλεκτρικό σύστημα έτι περαιτέρω με ανισορροπίες.

Η Ελλάδα τα τελευταία 20 χρόνια ανέπτυξε ανανεώσιμο δυναμικό περίπου 18.5 GW, από τα οποία τα 12 GW είναι φωτοβολταϊκά, 6 GW αιολικά και 0.5 GW λοιπές ΑΠΕ.  Πρέπει επίσης να προσθέσουμε και επιπλέον 3.4 GW μεγάλα υδροηλεκτρικά, τα οποία ωστόσο προϋπήρχαν.  Συνολικά λοιπόν στο ηλεκτρικό μας σύστημα έχουμε σήμερα εν λειτουργία ~22 GW ΑΠΕ, ενώ μέχρι το τέλος του τρέχοντος έτους το μέγεθος αυτό θα φθάσει τα 24.5 GW, ένεκα κυρίως της προσθήκης 2 GW νέων φωτοβολταϊκών.  Στην ηλεκτροπαραγωγική αυτή ισχύ οφείλουμε να προσθέσουμε και τις συμβατικές μονάδες (φυσικού αερίου και λιγνίτη για όσο ακόμη τον λειτουργούμε στην Πτολεμαϊδα) που για λόγους ευστάθειας και ασφάλειας του ηλεκτρικού συστήματος ένεκα της μεταβλητότητας των ανανεώσιμων, δεν μπορούν να απέχουν εντελώς.

Την ίδια 20ετία η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας στη χώρα μας εμφανίζεται πτωτική. Το 2008 καταναλώναμε 56 TWh ηλεκτρικής ενέργειας ετησίως στο ηπειρωτικό σύστημα, όταν σήμερα μετά βίας υπερβαίνουμε τις 52 TWh.  Αν μάλιστα κοιτάξουμε τη ζήτηση ηλεκτρικής ισχύος στον πραγματικό χρόνο, η εικόνα είναι έτι περαιτέρω γλαφυρή.  Η εγχώρια ζήτηση μαζί με τις εξαγωγές διαμορφώνονται συνήθως στα 6 έως 9 GW και το μέγεθος αυτό καλούνται να μοιραστούν 22 GW ΑΠΕ μαζί και κάποια θερμικά.  Βεβαίως, λόγω της στοχαστικότητας και διαλείπουσας φύσης των ανανεώσιμων, το σύνολο της ισχύος τους δεν είναι ταυτόχρονα ποτέ διαθέσιμο, όμως υπό συνθήκες εύλογου ετεροχρονισμού υπερκαλύπτεται ιδίως τις ώρες ηλιοφάνειας συστηματικά η ζήτηση και περισσεύουν έως και 5-6 GW ΑΠΕ που περικόπτεται η λειτουργία τους στην Κατανομή.  Περαιτέρω, λόγω των συνθηκών περίσσειας ηλεκτρικής ενέργειας στο σύστημα, η χονδρεμπορική τιμή συστηματικά πλέον γυρίζει σε μηδενική / αρνητική, απομειώνοντας έτι περαιτέρω τα έσοδα όσων λειτουργούν με συμβάσεις διαφορικής προσαύξησης ή απευθείας στην αγορά.

Δυστυχώς η αντιμετώπιση  από τους χαράσσοντες την πολιτική αλλά και τους λογής stakeholders της καταφανούς αυτής ηλεκτροπαραγωγικής υπερδυναμικότητας και υπερπροσφοράς ηλεκτρικής ισχύος, θυμίζει κονκλάβιο κωφών.  Αντί να επιβραδύνουμε την ανάπτυξη πρόσθετης ισχύος ΑΠΕ στο δίκτυο, που θα ήταν το αναμενόμενο, αναζητείται εμμονικά η έκδοση πρόσθετων Όρων Σύνδεσης, ακόμη και τομείς νέας διείσδυσης και μάλιστα ανεξέλεγκτης, όπως λ.χ. τα φωτοβολταϊκά στα μπαλκόνια.  Θα έλεγε εύλογα κάποιος, πως όταν κάποιοι stakeholders δεν μπορούν πλέον να πουλήσουν τα «καθρεφτάκια» τους σε επαγγελματίες ηλεκτροπαραγωγούς επειδή οι τελευταίοι πτωχεύουν ένεκα των περικοπών και μηδενικών / αρνητικών χονδρεμπορικών τιμών, στρέφονται τώρα σε νέες «παρθένες» μάζες αδαών καταναλωτών για να ξεφορτώσουν την πραμάτεια τους εκμεταλλευόμενοι το σκοτάδι που επικρατεί γνωσιακά εκεί.  Επειδή μάλιστα ο σκοπός αγιάζει τα μέσα, εργαλειοποιούνται ατυχώς παραδείγματα άλλων χωρών που ουδεμία σχέση έχουν με την χώρα μας, ώστε να ασκηθεί η δέουσα πίεση στο πολιτικό σύστημα για το όπως-όπως ξεκλείδωμα των νέων αυτών αγορών.  Πάμε όμως να δούμε κάποιες από τις κρίσιμες πτυχές των φωτοβολταϊκών μπαλκονιού:

1. Στον πρόσφατο ν. 5299/2026 προβλέφθηκε όριο ισχύος 800 W φωτοβολταικών σε μπαλκόνια με τις λεπτομέρειες εφαρμογής και ελέγχου τους να παραπέμπονται σε υπουργική απόφαση που θα ακολουθήσει. Δεν μπορούμε, ωστόσο, να φανταστούμε τον τρόπο ελέγχου της τήρησης του ορίου αυτού, αφού πρόκειται για τον πυρήνα του αστικού ιστού με σύνδεση τους πίσω από τον μετρητή εκάστης οικίας ή διαμερίσματος και εν προκειμένω, αόρατα για τον ΔΕΔΔΗΕ, σε μία απλή πρίζα σούκο.  Με δεδομένη μάλιστα και την ιδιοσυγκρασία των Ελλήνων στην υποτίμηση της αξίας τήρησης των απανταχού ορίων κάθε νομοθεσίας, αναμένεται χάος, το οποίο και θα πλήξει κυρίως τους ίδιους τους καταναλωτές, αφού οι υπερτάσεις στο τοπικό δίκτυο αφενός θα αποσυνδέουν μέσω της προστασίας των micro-inverters αυτόματα τα Φ/Β αυτά συστήματα, άλλως θα υπόκεινται φθορά και βλάβες πολλαπλάσιας αξίας λόγω των υπερτάσεων οι ηλεκτρικές οικιακές συσκευές των νοικοκυριών.
2. Με μια μέση παραγωγή 900 kWh/kW λόγω κακής κλίσης, σκιάσεων και προσανατολισμού, αναμένεται τα 800 watt ενός τέτοιου Φ/Β συστήματος να παράγουν ετησίως 720 kWh, ή 2 kWh/ημέρα, ήτοι προς 0.25 ευρώ εκάστη kWh μαζί με τις ρυθμιζόμενες χρεώσεις και τον ΦΠΑ, συνολικά 180 ευρώ/έτος, ήτοι 15 ευρώ/μήνα περίπου οικονομικό όφελος, εφόσον είναι πάντα το σύστημα στην πρίζα και εφόσον υπάρχει επαρκής κατανάλωση στο νοικοκυριό για να απορροφάται ταυτοχρονισμένα η όποια παραγωγή του. Άρα για ένα τέτοιο σύστημα που θα αγοραστεί στα 1,000 ευρώ, η απόσβεση φθάνει ιδανικά στην 6ετία, αν βεβαίως δεν καταστραφεί λόγω κακής χρήσης στο ενδιάμεσο. Τώρα το κατά πόσον για ένα νοικοκυριό είναι πράγματι σημαντικότερα τα υπό προϋποθέσεις 15 ευρώ/μήνα δυνητικού οφέλους ή τα 1,000 ευρώ της αρχικής δαπάνης, το αφήνουμε στην κρίση καθενός εκάστου.
3. Ακόμη και αν το εγχείρημα υπό τους ανωτέρω προβληματισμούς αποβεί επιτυχές περιοριστικά για τους οικιακούς αυτοκαταναλωτές, θα επιδεινώσει την υπερδυναμικότητα των ΑΠΕ σε εθνικό επίπεδο, αφού θα αφαιρέσει κατανάλωση από το σύστημα επιτείνοντας την ήδη ασφυκτική κατάσταση χιλιάδων ηλεκτροπαραγωγών ιδίως από φωτοβολταϊκά, που σήμερα υπό το βάρος των περικοπών και των μηδενικών / αρνητικών τιμών απειλείται η βιωσιμότητα τους. Αλλά σε μια Πολιτεία που ο λείπει ο συνεκτικός σχεδιασμός, ας πρόσεχαν θα πει κάποιος…, έστω και αν οι ΑΠΕ των ανεξάρτητων παραγωγών είναι που έχουν γλυτώσει τους καταναλωτές δισεκατομμύρια ευρώ τα τελευταία χρόνια ένεκα των πολέμων σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή και της εκτόξευσης της τιμής του φυσικού αερίου στην ηλεκτροπαραγωγή.
4. Όση αποθήκευση και να αναπτυχθεί στο δίκτυο μέχρι το 2030 δεν θα μπορέσει να περισώσει την κατάσταση, διότι με 20 GW φωτοβολταϊκά εν λειτουργία, που αναμένεται να οδηγηθούμε έως το τέλος της δεκαετίας, μαζί και με τις υπόλοιπες τεχνολογίες και ασθμαίνουσα την ζήτηση που δεν αυξάνει, θα παράγουμε σε ετήσια βάση περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια από όση χρειαζόμαστε και εξάγουμε, ενώ σύμφωνα με τις εκτιμήσεις μας τα έργα ΑΠΕ που δεν έχουν προτεραιότητα κατανομής θα υφίστανται ακόμη και υπό συνθήκες πλήρους και τέλειας αποθήκευσης, περικοπές τουλάχιστον 25% ετησίως, πλέον βεβαίως της απώλειας εισοδήματος από τις μηδενικές / αρνητικές τιμές.
5. Τα φωτοβολταϊκά στα μπαλκόνια δεν θα παράξουν θέσεις εργασίας, αφού θα τα τοποθετεί μόνος του ο καταναλωτής. Μόνο οι Ασιάτες κατασκευαστές τους θα ωφεληθούν και κάποιες εισαγωγικές επιχειρήσεις.
6. Ένα Φ/Β σύστημα των 800 watt έχει επιφάνια 4 τ.μ. και βάρος περίπου 45 κιλών. Αντιλαμβανόμαστε εύκολα τα ζητήματα ασφαλείας, σωστής στερέωσης και αντοχής στις ανεμοπιέσεις και μάλιστα σε βάθος χρόνου που υπεισέρχονται, ώστε να μην θρηνήσουμε θύματα από αστοχίες και πτώσεις τους.
7. Τέλος να μην παραγνωρίζουμε την οπτική ανομοιομορφία και υποβάθμιση της εξωτερικής εικόνας των πολυκατοικιών και των απανταχού κτιρίων στις πόλεις μας αλλά και τις έριδες που αυτή θα δημιουργήσει μεταξύ των ενοίκων και γειτόνων.

*Ο Δρ. Στέλιος Λουμάκης είναι Πρόεδρος του Συνδέσμου Παραγωγών Ενέργειας με Φωτοβολταϊκά (ΣΠΕΦ).

Πηγή: ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ

Ακολουθήστε το στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.