«Στην Ευρώπη, η στεγαστική κρίση αντιμετωπίζεται πλέον ως συστημικός κίνδυνος, με πολλά κράτη-μέλη να λαμβάνουν ολιστικά μέτρα. Εμβληματική είναι η στροφή προς το εκκολαπτόμενο πρόγραμμα New European Bauhaus»
Γράφει ο Κοσμάς Θεοδωρίδης
Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης Μεσιτών PAC/CEPI
Όταν πριν λίγα χρόνια εξελέγην για πρώτη φορά πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Συνομοσπονδίας Μεσιτικών Συλλόγων, από το πρώτο ταξίδι μου στις Βρυξέλλες, δοκίμασα μια οδυνηρή έκπληξη. Η στέγαση, μου έλεγαν όλοι, δεν είναι αρμοδιότητα της ΕΕ. Αυτή είναι μια φράση που κόβει τα πόδια κάθε επίδοξου ασκητή επιρροής ή αν θέλετε λομπίστα, στο Ευρωκοινοβούλιο ή την Επιτροπή.
Με λίγο πείσμα και ξεροκεφαλιά ωστόσο, αλλά και αρκετή τύχη, για να μην αναφέρω τη μεγάλη βοήθεια από Έλληνες και ξένους Ευρωβουλευτές και στελέχη στις Βρυξέλλες, καθώς έγιναν οι Ευρωεκλογές του 2024 και τα όργανα άλλαξαν σύνθεση, αυτό διαφοροποιήθηκε άρδην. Έτσι σήμερα, που οι Ενωσιακές Συνθήκες εξακολουθούν να μην δίνουν αρμοδιότητα στην Ένωση για τη στέγαση, έχουμε Ειδική Επιτροπή στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την Στεγαστική Κρίση και επίτροπο για τη Στέγαση μαζί με την Ενέργεια. Η δουλειά που έχει γίνει, ακόμα και για μένα που κατά τεκμήριο είμαι ειδικός, είναι εντυπωσιακή και με έχει εκπλήξει ευχάριστα. Μάθαμε πάρα πολλά πράγματα από πολλές διαφορετικές γωνίες της αγοράς και της κοινωνίας και πλέον μορφοποιούνται σημαντικές χρηματοδοτικές προτάσεις και δράσεις.
Η αγορά στέγασης, στη δική μου οπτική και από την ευρωπαϊκή γωνία, δεν είναι ένα ενιαίο, άκαμπτο σύνολο, αλλά ένα δυναμικό οικοσύστημα που χωρίζεται σε τέσσερις διακριτούς και αλληλένδετους τομείς δράσεως: την αστεγία και την καταπολέμησή της, την κοινωνική κατοικία, την προσιτή κατοικία και, τέλος, τη γενική αγορά.
Κάθε ένας από αυτούς τους πυλώνες απαιτεί διαφορετικά εργαλεία πολιτικής. Στην Ευρώπη, η στεγαστική κρίση αντιμετωπίζεται πλέον ως συστημικός κίνδυνος, με πολλά κράτη-μέλη να λαμβάνουν ολιστικά μέτρα. Εμβληματική είναι η στροφή προς το εκκολαπτόμενο πρόγραμμα New European Bauhaus, το οποίο μας περιέγραψε σε αδρές γραμμές προσφάτως ο Επίτροπος για τη Στέγαση και την Ενέργεια σε συνεδρίαση της Ειδικής Επιτροπής του Ευρωκοινοβουλίου.
Αυτό το σχέδιο συνδέει την Πράσινη Συμφωνία με τον τρόπο που ζούμε, και προβλέπεται να κινητοποιήσει επενδύσεις ύψους εκατοντάδων εκατομμυρίων σε πρώτη φάση και ενδεχομένως πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ αργότερα, τόσο από ευρωπαϊκούς, όσο και ιδιωτικούς πόρους, για τη βιώσιμη, συμπεριληπτική και αισθητική αναβάθμιση του αστικού ιστού. Είναι ένα πρόγραμμα, από τα πολλά που ελπίζω να ακολουθήσουν, που προσπαθεί να δράσει στις διαφορετικές πλευρές του προβλήματος.
Σημειώνω δε, ότι στη δική μου θεώρηση, οι παραπάνω τομείς δεν είναι στατικοί, αλλά δυναμικοί. Είναι ιδανικό να βγάλουμε τα άτομα από την αστεγία, βοηθώντας τα να μεταβούν στην κοινωνική και κατόπιν στην προσιτή κατοικία, ιδανικά μάλιστα να τα καταστήσουμε αρκετά ανεξάρτητα ώστε να σταθούν στη γενική αγορά. Ο στόχος δεν είναι να φτιάξουμε στρατιές εξαρτώμενων από τους φόρους των πολιτών που κινούνται στο μεγαλύτερο τμήμα της γενικής κατοικίας, αλλά οικονομικά ανεξάρτητους πολίτες και νοικοκυριά. Αντιστοίχως, χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στην κατανομή πόρων σε κάθε τομέα: σε τελική ανάλυση η γενική αγορά και οι πολίτες που βρίσκονται εκεί πληρώνουν για την αστεγία, την κοινωνική και την προσιτή κατοικία μέσω των φόρων τους. Και χρειάζεται βαθύς σεβασμός σε αυτούς τους πολίτες που συνεισφέρουν καθώς πάμε να βοηθήσουμε αυτούς που έχουν, σε διαφορετικούς βαθμούς, ανάγκη.
«Στην Ελλάδα, ωστόσο, η πραγματικότητα απέχει σημαντικά από τις ευρωπαϊκές βέλτιστες πρακτικές. Στον τομέα της αστεγίας, οι δράσεις παραμένουν αποσπασματικές και βασίζονται κυρίως σε μικρής κλίμακας επιδόματα ή προσωρινές δομές, χωρίς μια μόνιμη στρατηγική επανένταξης»
Παράλληλα, ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και μεγάλες πόλεις εφαρμόζουν αυστηρούς κανόνες στη γενική αγορά, καθώς προσπαθούν να επεκτείνουν το απόθεμα κοινωνικών κατοικιών και επενδύουν μαζικά στην ανακαίνιση του παλιού κτιριακού στοκ για να μειώσουν το ενεργειακό κόστος. Αυτό μάλιστα είναι νομοθετική υποχρέωση, τόσο στη χώρα μας όσο και σε όλη την Ένωση, ιδιαιτέρως λόγω των δεσμευτικών προνοιών της Ευρωπαϊκής Οδηγίας για την Ενεργειακή Απόδοση Κτιρίων EPBD.
Στην Ελλάδα, ωστόσο, η πραγματικότητα απέχει σημαντικά από τις ευρωπαϊκές βέλτιστες πρακτικές. Στον τομέα της αστεγίας, οι δράσεις παραμένουν αποσπασματικές και βασίζονται κυρίως σε μικρής κλίμακας επιδόματα ή προσωρινές δομές, χωρίς μια μόνιμη στρατηγική επανένταξης τύπου Housing First που έχει μεγάλη επιτυχία σε χώρες όπως η Φινλανδία. Ένα παρόμοιο πρόγραμμα μόλις τώρα προσπαθεί να τρέξει στους δύο μεγάλους δήμους μας. Στην κοινωνική κατοικία, η χώρα μας παρουσιάζει σχεδόν μηδενικό απόθεμα μετά την κατάργηση του ΟΕΚ, αφήνοντας τις ευάλωτες ομάδες χωρίς κρατικό δίχτυ ασφαλείας. Είμαστε μάλιστα μία από τις ελάχιστες χώρες στην Ευρώπη χωρίς κοινωνική κατοικία και αυτό πρέπει να αλλάξει.
Το μεγαλύτερο ίσως κενό εντοπίζεται στην προσιτή κατοικία. Ενώ η μεσαία τάξη πιέζεται ασφυκτικά από το κόστος διαβίωσης, τα εγχώρια προγράμματα (όπως το «Σπίτι μου») λειτούργησαν περισσότερο ως ενέσεις ρευστότητας στη γενική αγορά παρά ως δομικές παρεμβάσεις. Αντί να αυξηθεί η προσφορά, επιδοτήθηκε η ζήτηση, τροφοδοτώντας περαιτέρω τις πληθωριστικές τάσεις και τις ανόδους τιμών.
Η λύση για την Ελλάδα βρίσκεται στην άμεση ευθυγράμμιση με τις ευρωπαϊκές κατευθύνσεις, με έμφαση στην περιφερειακή ανάπτυξη και την ανακαίνιση του παλιού στοκ. Η χώρα διαθέτει πάνω από δύο εκατομμύρια κλειστά ή υποβαθμισμένα ακίνητα, κυρίως στην περιφέρεια που εγκαταλείπεται. Και αυτό είναι βαθιά συνυφασμένο με το δημογραφικό πρόβλημα: στα άστεα δεν γεννιούνται πολλά παιδιά, και αυτό ισχύει περίπου παντού στον κόσμο. Η λύση του δημογραφικού, όπως και του στεγαστικού, δεν υπάρχει χωρίς την περιφέρεια.
Αλλά, ας επιστρέψουμε στις πόλεις που συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο πληθυσμό και τη μεγαλύτερη πίεση στη στεγαστική κρίση. Αντί για την ανέγερση νέων οικοδομών, η διοχέτευση πόρων στην ενεργειακή και λειτουργική αναβάθμιση αυτών των υπαρχόντων κτιρίων, με σκοπό τη διάθεσή τους στην προσιτή και κοινωνική μίσθωση, αποτελεί τον πλέον βιώσιμο και εφαρμόσιμο δρόμο. Και χαίρομαι ειλικρινά που αυτή η πρόταση έχει βρει το δρόμο της σε τουλάχιστον ένα πρόγραμμα κόμματος.
Μόνο αν δούμε τη στέγαση μέσα από αυτούς τους τέσσερις διακριτούς τομείς, και όχι ως ένα απλό πεδίο οικονομικής δραστηριότητος, θα μπορέσουμε να σχεδιάσουμε μια πολιτική που εξασφαλίζει το δικαίωμα της πρόσβασης στην κατοικία για όλους. Κι αυτό είναι ένα στοίχημα που αξίζει να κερδίσουμε!
Πηγή: ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ
Ακολουθήστε το 
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
