Τις ημέρες του Πάσχα ήθελα να κάνω ένα δώρο στον εαυτό μου. Μου αρέσει πολύ ο καφές και συχνά ψάχνω νέες ποικιλίες και γεύσεις. Ένας συνάδελφος, επίσης λάτρης του καφέ, αφού μού έκανε τις αναλύσεις του για το τι σημαίνει «καλός καφές», στο τέλος μου πέταξε ένα: «όσο καλός και να είναι ο καφές, εάν δεν είναι φρεσκοκομμένος…».
Σκέφτηκα λοιπόν να αρχίσω να αγοράζω και εγώ κόκκους καφέ. Χρειαζόμουν έναν μικρό μύλο, ώστε να έχω φρεσκοκομμένο στο σπίτι. Μετά από μια μικρή έρευνα, κατέληξα σε ένα από τα γνωστά πολυκαταστήματα με μικροσυσκευές. Εκεί βρήκα έναν απίθανο, γαλάζιο μύλο, και μάλιστα σε καλή τιμή.
Καθώς πλησίαζα στο ταμείο, πρόσεξα έναν μικρό συνωστισμό μπροστά από ένα προϊόν που δεν φαινόταν καθαρά. Νέες κοπέλες αλλά και κάποιες μεγαλύτερες κυρίες είχαν συγκεντρωθεί γύρω από κάτι που έμοιαζε με μάσκα. Μια εκπρόσωπος της εταιρείας εξηγούσε τη λειτουργία της.
«Πρόκειται για μια μορφή φωτοθεραπείας προσώπου», έλεγε. «Το κόκκινο φως ενισχύει την ενυδάτωση και μειώνει τη φλεγμονή. Είναι σχεδιασμένη για αναζωογόνηση και αντιγήρανση. Με τεχνολογία διόδων εκπομπής φωτός (LED), διεγείρει την παραγωγή κολλαγόνου, μειώνει τις λεπτές γραμμές και τις ρυτίδες και χαρίζει λάμψη και πιο νεανική όψη στο δέρμα. Είναι μια μη επεμβατική μέθοδος δερματικής ανάπλασης, που μπορείτε να βάλετε στην καθημερινή ρουτίνα ομορφιάς σας…»
Το πρώτο που σκέφτηκα ήταν: θέλω και εγώ μια τέτοια μάσκα. Το δεύτερο, σχεδόν αυτόματα: πόσο να κοστίζει; Το τρίτο, κλασικό για μένα: μήπως είναι επικίνδυνη;
Μια παλιά ιδέα, μια νέα τάση
Δεν είχα ιδέα. Κι όμως, στις Ηνωμένες Πολιτείες η αγορά των προϊόντων αντιγήρανσης έφτασε περίπου τα 53 δισεκατομμύρια δολάρια το 2024 και η θεραπεία με κόκκινο φως είναι μία από τις πιο νέες και πιο προβεβλημένες τάσεις. Για τη βιομηχανία της ευεξίας μοιάζει με τη νέα μεγάλη υπόσχεση. Εάν ακούσει κανείς όσους την προωθούν, θα πιστέψει ότι μπορεί να κάνει σχεδόν τα πάντα. Τι λέει όμως πραγματικά η επιστήμη;
Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Το φως έχει αποδεδειγμένη επίδραση στην υγεία μας εδώ και χρόνια. Για περισσότερο από έναν αιώνα, οι επιστήμονες γνωρίζουν ότι η υπεριώδης ακτινοβολία συμβάλλει στην παραγωγή βιταμίνης D. Το 1903, το Βραβείο Νόμπελ Φυσιολογίας ή Ιατρικής αναγνώρισε τη χρήση συμπυκνωμένου φωτός ως θεραπεία για τη φυματίωση του δέρματος.
Σήμερα, η θεραπεία με έντονο φως αποτελεί καθιερωμένη αγωγή για την εποχική συναισθηματική διαταραχή, ενώ το υπεριώδες φως στενού φάσματος παραμένει βασική θεραπευτική επιλογή για την ψωρίαση. Με βάση αυτές τις εφαρμογές, οι γιατροί παρατήρησαν ήδη από τη δεκαετία του 1960 ότι συγκεκριμένα μήκη κύματος φωτός μπορούν να επιταχύνουν την ανάπτυξη των μαλλιών, ενώ αργότερα διαπιστώθηκε ότι συμβάλλουν και στην επούλωση τραυμάτων.
Η ανθρώπινη πλευρά μιας πειραματικής θεραπείας
Το 2021, ο δερματολόγος Ντέιβιντ Όζογκ (David Ozog) βρισκόταν σε διακοπές με την οικογένειά του στις Μπαχάμες, όταν ο 18χρονος γιος του υπέστη σοβαρό εγκεφαλικό επεισόδιο. Ο έφηβος μεταφέρθηκε αεροπορικώς στη Φλόριντα και στη συνέχεια στο Σικάγο για χειρουργική επέμβαση.
Καθώς ο γιος του βρισκόταν ξαπλωμένος σε νοσοκομειακό κρεβάτι, μερικώς παράλυτος, ο Όζογκ δέχθηκε ένα τηλεφώνημα από έναν συνάδελφο, ο οποίος του έκανε μια αναπάντεχη πρόταση. Ο συνάδελφος, δερματολόγος στην Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ, του μίλησε για μια έρευνα που διεξήγαγε σε συνεργασία με το Υπουργείο Άμυνας των Ηνωμένων Πολιτειών. Τα πρώτα ευρήματα έδειχναν ότι το κόκκινο και το εγγύς υπέρυθρο φως, όταν εφαρμόζονται στο κεφάλι, μπορεί να προστατεύουν τον νευρικό ιστό μετά από εγκεφαλική βλάβη. Τον προέτρεψε να το δοκιμάσει.
Ο Όζογκ έμεινε ξύπνιος μέχρι τις 4 τα ξημερώματα εκείνο το βράδυ διαβάζοντας επιστημονικές μελέτες και τελικά παρήγγειλε συσκευές με διόδους εκπομπής φωτός (LED) κόκκινου και εγγύς υπέρυθρου φωτός. «Άρχισα να τις βάζω κρυφά στο νοσοκομείο», λέει.
Σήμερα, ο γιος του περπατάει και έχει επιστρέψει στο πανεπιστήμιο. Ο Όζογκ δεν μπορεί να αποδείξει ότι η φωτοθεραπεία έκανε τη διαφορά, πιστεύει όμως ότι βοήθησε. Έκτοτε έχει πειστεί για μια ιδέα που τότε θεωρούνταν περιθωριακή. «Σκεφτόμουν το ίδιο πράγμα», λέει. «Πώς είναι δυνατόν να έχει οποιαδήποτε βιολογική επίδραση το να σου ρίχνουν αυτό το φως;»
Από την ιατρική στην αγορά της αντιγήρανσης
Αυτό που πριν από λίγα χρόνια βρισκόταν στο περιθώριο της ιατρικής, σήμερα πλησιάζει όλο και περισσότερο το κέντρο της. Συσκευές κόκκινου φωτός εμφανίζονται ολοένα και συχνότερα σε δερματολογικά ιατρεία, κέντρα ευεξίας, αποδυτήρια και σπίτια. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, η παγκόσμια αγορά αναμένεται να ξεπεράσει το 1 δισεκατομμύριο δολάρια έως το 2030, καθώς όλο και περισσότερες εταιρείες υπόσχονται οφέλη για τα πάντα, από τη γήρανση του δέρματος έως τη διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ADHD). Ισχυρισμοί που αναπαράγονται ευρέως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Κλινικές μελέτες έχουν καταγράψει βελτιώσεις στην περιφερική νευροπάθεια, στην εκφύλιση του αμφιβληστροειδούς και σε ορισμένες νευρολογικές διαταραχές. Για κάποιες ενδείξεις, ομάδες ειδικών προτείνουν πλέον συγκεκριμένα θεραπευτικά πρωτόκολλα με κόκκινο φως.
Την ίδια ώρα, οι ερευνητές προσπαθούν να κατανοήσουν με ποιον τρόπο το κόκκινο και το εγγύς υπέρυθρο φως ασκούν αυτές τις επιδράσεις. Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκονται τα μιτοχόνδρια, οι «μονάδες παραγωγής ενέργειας» του κυττάρου, που φαίνεται να παίζουν καθοριστικό ρόλο.
Η επιστήμη ανακαλύπτει όλο και περισσότερα για τα πιθανά οφέλη του κόκκινου φωτός ενώ στην καθημερινότητά μας χάνουμε όλο και περισσότερο αυτό το φως. Περνάμε περισσότερες ώρες σε εσωτερικούς χώρους, μακριά από το φυσικό φως, ενώ ο σύγχρονος τεχνητός φωτισμός δεν περιλαμβάνει πολλά από τα μήκη κύματος του κόκκινου και του εγγύς υπέρυθρου φωτός.
«Στην ουσία, σήμερα λαμβάνουμε λιγότερο φως από αυτό για το οποίο είναι προσαρμοσμένο το σώμα μας», λέει ο Όζογκ.
Πώς λειτουργεί η θεραπεία με κόκκινο φως
Η θεραπεία με κόκκινο φως, που στην επιστημονική βιβλιογραφία αναφέρεται ως φωτοβιοδιέγερση (photobiomodulation), βασίζεται σε κάτι πολύ συγκεκριμένο. Στο πώς το φως επηρεάζει τα κύτταρα του σώματος.
Σύμφωνα με τη δερματολόγο Ζάκια Ράχμαν (Zakia Rahman) από την Ιατρική Σχολή του Στάνφορντ, το κόκκινο και το εγγύς υπέρυθρο φως δρουν στα μιτοχόνδρια, δηλαδή στις «μονάδες παραγωγής ενέργειας» των κυττάρων. Με απλά λόγια, βοηθούν τα κύτταρα να παράγουν περισσότερη ενέργεια και να λειτουργούν καλύτερα. Αυτή η διαδικασία συνδέεται με μια σειρά από επιδράσεις στον οργανισμό. Μπορεί να ενισχύσει την παραγωγή κολλαγόνου στο δέρμα, να μειώσει τη φλεγμονή και να επιταχύνει την επούλωση των ιστών.
Την ίδια εικόνα δίνει και ο ερευνητής Πραβίν Αράνι (Praveen Arany) από το Πανεπιστήμιο του Μπάφαλο, ο οποίος εξηγεί ότι το φως έτσι κι αλλιώς επηρεάζει τον ανθρώπινο οργανισμό. Συμβάλλει στην παραγωγή βιταμίνης D και ρυθμίζει το βιολογικό ρολόι. «Εάν το φως μπορεί να επηρεάσει το σώμα φυσιολογικά, είναι λογικό να μπορεί να χρησιμοποιηθεί και θεραπευτικά», σημειώνει.
Συσκευές για το σπίτι: τι να προσέξετε
Η δημοτικότητα της θεραπείας έχει οδηγήσει σε μια έκρηξη συσκευών για οικιακή χρήση. Μάσκες προσώπου, «ραβδιά», πάνελ, ακόμη και κράνη για τα μαλλιά πωλούνται πλέον ευρέως, με τιμές που κυμαίνονται από μερικές δεκάδες έως χιλιάδες ευρώ.
Λειτουργούν πραγματικά;
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η αγορά θυμίζει σε μεγάλο βαθμό «άγρια δύση». Πολλές συσκευές είναι ασφαλείς, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι είναι και αποτελεσματικές. Σε αρκετές περιπτώσεις δεν εκπέμπουν την απαραίτητη ένταση ή τα σωστά μήκη κύματος για να έχουν αποτέλεσμα.
«Εάν χρησιμοποιείτε μια μικρή συσκευή στο σπίτι, είναι δύσκολο να πετύχετε τη σωστή δόση», εξηγεί ο Όζογκ. «Δεν είναι το ίδιο με τις θεραπείες που γίνονται σε ιατρικό περιβάλλον».
Πολλές συσκευές για χρήση στο σπίτι βασίζονται σε έρευνες που έχουν πραγματοποιηθεί με πιο ισχυρές, επαγγελματικές συσκευές. Αυτό σημαίνει ότι τα αποτελέσματα στην πράξη μπορεί να είναι πιο περιορισμένα από όσα υπόσχονται. Υπάρχουν επίσης πρακτικά ζητήματα. Η χρήση πρέπει να είναι συστηματική, συχνά για μήνες, και τα αποτελέσματα είναι συνήθως ήπια. Δεν πρόκειται για λύση που θα αλλάξει δραματικά την εικόνα του δέρματος ή των μαλλιών. Και η ασφάλεια δεν είναι δεδομένη σε όλες τις περιπτώσεις. Οι ειδικοί συνιστούν προστασία των ματιών, προσοχή σε άτομα με δερματικές δυσχρωμίες και, κυρίως, τήρηση των οδηγιών χρήσης.
Η πιο απλή συμβουλή των επιστημόνων
Η θεραπεία με κόκκινο φως δεν είναι ούτε θαύμα ούτε απάτη. Σε ορισμένες περιπτώσεις φαίνεται να βοηθά, σε άλλες όμως οι προσδοκίες ξεπερνούν τα επιστημονικά δεδομένα.
Το φως που λαμβάνουμε νωρίς το πρωί και κατά τη δύση του ήλιου έχει μεγαλύτερη παρουσία κόκκινων και εγγύς υπέρυθρων μηκών κύματος, τα οποία φαίνεται να συνδέονται με βασικές λειτουργίες των κυττάρων. Ωστόσο, στη σύγχρονη καθημερινότητα περνάμε όλο και λιγότερο χρόνο σε εξωτερικούς χώρους, χάνοντας αυτή τη φυσική έκθεση που το σώμα μας έχει συνηθίσει να λαμβάνει.
Για αυτό, μια απλή σύσταση παραμένει σταθερή: να βγαίνουμε περισσότερο έξω.
Ακόμη και λίγα λεπτά φυσικού φωτός μέσα στην ημέρα μπορεί να προσφέρουν στον οργανισμό αυτό που καμία συσκευή δεν μπορεί να αναπαράγει πλήρως. Όπως επισημαίνουν επιστήμονες, το φως δεν είναι απλώς κάτι που βλέπουμε. Είναι κάτι που επηρεάζει βαθιά τον τρόπο που λειτουργεί το σώμα μας.
Σε μια χώρα όπως η Ελλάδα, όπου το φως είναι άφθονο αλλά η καθημερινότητα μας κρατά σε εσωτερικούς χώρους, το ερώτημα δεν είναι ποια συσκευή θα επιλέξουμε, αλλά πόσο συχνά θα βγούμε στο φυσικό φως, ιδιαίτερα τις πρωινές ώρες. Εγώ, πάντως, έμεινα με τον γαλάζιο μύλο του καφέ.
Πηγή: ertnews.gr
Ακολουθήστε το 
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
