Από ρεκόρ σε ρεκόρ κινείται ο αριθμός των αιτήσεων που εγκρίνονται κάθε χρόνο για υποστήριξη μαθητών από εξειδικευμένο εκπαιδευτικό παράλληλης στήριξης στα ελληνικά σχολεία. Μέσα σε μία δεκαετία ο αριθμός έχει σχεδόν εξαπλασιαστεί.
Η έκρηξη των αναγκών για παράλληλη στήριξη μαθητών προβληματίζει το υπουργείο Παιδείας, καθώς το θέμα είναι πολυπαραγοντικό και προκαλεί ντόμινο επιπτώσεων και στις δύο εκπαιδευτικές βαθμίδες. Ηδη το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ) σχεδιάζει αλλαγές στο πλαίσιο της παράλληλης στήριξης.
Από το 2000
Ειδικότερα, ο θεσμός της παράλληλης στήριξης νομοθετήθηκε το 2000. Βάσει αυτού, ένας εκπαιδευτικός αναλαμβάνει να βρίσκεται μέσα στην τάξη δίπλα σε ένα παιδί με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες και μαθησιακές δυσκολίες παράλληλα με τον εκπαιδευτικό της τάξης. Στόχος, τα παιδιά να μπορούν να ενταχθούν και να παρακολουθήσουν το πρόγραμμα του σχολείου. Παράλληλη στήριξη προσφέρεται σε παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες (σύνδρομα και δυσκολίες προσαρμοστικότητας), όπως π.χ. αυτισμός, διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας ή οργανικές αναπηρίες.
Η παράλληλη στήριξη προσφέρεται και στις δύο σχολικές βαθμίδες: για μαθητές νηπιαγωγείου και δημοτικού από 12 έως 24 ώρες την εβδομάδα και για μαθητές γυμνασίου και λυκείου από 18 έως 20 ώρες. Στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, η παράλληλη στήριξη δεν δίνεται στους μαθητές για όλα τα μαθήματα, αλλά για τη Γλώσσα, τα Μαθηματικά, τη Φυσική και τη Χημεία. Οι σχετικές αποφάσεις λαμβάνονται από τα Κέντρα Διεπιστημονικής Αξιολόγησης, Συμβουλευτικής και Υποστήριξης (ΚΕΔΑΣΥ) ατόμων με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες – υπάρχουν 71 στη χώρα και εξ αυτών 13 στην Αττική.
Τα στοιχεία του υπουργείου Παιδείας που παρουσιάζει η «Κ» δείχνουν έκρηξη των εγκρίσεων. Το σχολικό έτος 2016-2017 εγκρίθηκαν 5.579 αιτήσεις γονέων για χορήγηση εκπαιδευτικού παράλληλης στήριξης μέσα στην τάξη στο παιδί τους. Το σχολικό έτος 2025-2026, το οποίο μόλις ολοκληρώθηκε, ο αριθμός των εγκρίσεων έφθασε τις 31.667, δηλαδή καταγράφεται ποσοστιαία αύξηση της τάξεως του 567%. Για το επόμενο σχολικό έτος η πρόβλεψη του υπουργείου είναι ότι ο αριθμός των εγκρίσεων θα προσεγγίσει τις 33.000.
Ελάχιστες απορρίψεις
Οπως ανέφερε στην «Κ» ο Ιωάννης Μπουσδούνης, προϊστάμενος στη Διεύθυνση Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης του υπουργείου Παιδείας, σχεδόν το σύνολο των αιτήσεων που έχουν γνωμάτευση από ΚΕΔΑΣΥ εγκρίνεται· οι ελάχιστες περιπτώσεις απόρριψης είναι για τυπικούς λόγους ή επειδή κάποιοι γονείς αρνούνται να αποδεχθούν τη γνωμάτευση του ΚΕΔΑΣΥ.
Δηλαδή, ενώ το Κέντρο κρίνει ότι ένας μαθητής που έχει ολοκληρώσει το νηπιαγωγείο πρέπει να επαναλάβει τη χρονιά έχοντας δίπλα του εκπαιδευτικό παράλληλης στήριξης, οι γονείς ζητούν το παιδί να φοιτήσει στην Α΄ Δημοτικού με εκπαιδευτικό παράλληλης στήριξης (δηλαδή να μη χάσει χρονιά). «Εάν δεν κάνει την επαναφορά στο νηπιαγωγείο, το παιδί δεν εκπαιδεύεται σωστά», παρατηρεί ο κ. Μπουσδούνης.
Από την πλευρά του, πάντως, το Παρατηρητήριο Θεμάτων Αναπηρίας της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ατόμων με Αναπηρία (ΕΣΑμεΑ) εκτίμησε πρόσφατα ότι το σχολικό έτος 2024-25 οι μαθητές με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, με ή χωρίς γνωμάτευση, που φοίτησαν στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια γενική και ειδική εκπαίδευση, ανήλθαν σε 144.861, αποτελώντας το 10% του μαθητικού πληθυσμού της χώρας.
Από την άλλη, σύμφωνα με τη Γεωργία Γούναρη, υπεύθυνη του Γραφείου Συμπερίληψης της Ελληνογαλλικής Σχολής, το ποσοστό των νευροδιαφορετικών μαθητών και στις δύο εκπαιδευτικές βαθμίδες, δηλαδή από το νηπιαγωγείο έως και το λύκειο, είναι 12% με 14%. Να σημειωθεί ότι ο αριθμός είναι πολύ μεγαλύτερος στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, καθώς οι αξιολογήσεις των παιδιών γίνονται –και ορθώς– σε μικρή ηλικία.
Μια βασική αιτία αυτής της εκπαιδευτικής τάσης είναι η μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση της κοινωνίας και της εκπαιδευτικής κοινότητας στην αναγνώριση της ποικιλομορφίας του μαθητικού πληθυσμού.
Επίσης, σύμφωνα με τα στοιχεία του έμπειρου εκπαιδευτικού Παναγιώτη Κασσιανού (πρώην προϊστάμενος στη Διεύθυνση Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης του υπουργείου Παιδείας και νυν αναπληρωτής της σκιώδους υπουργού Παιδείας της ΕΛΑΣ), έχει αυξηθεί και ο αριθμός των μαθητών και στα ειδικά σχολεία από περίπου 11.700 το σχολικό έτος 2018-2019 σε 14.500 το 2025-2026.
Το θέμα της αύξησης των παιδιών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες και μαθησιακές δυσκολίες «είναι πολυπαραγοντικό, εκτός από τυχόν γονιδιακούς λόγους. Ενδεχομένως η εμφάνιση τέτοιων δυσλειτουργιών να σχετίζεται με το οικογενειακό περιβάλλον, τον τρόπο που μεγαλώνει ένα παιδί», αναφέρει ο κ. Μπουσδούνης, σύμφωνα με τον οποίο διεθνώς παρατηρείται αύξηση του αυτισμού (υπολογίζεται ότι ένα στα 35 παιδιά έχει κάποια μορφή αυτισμού) και της Διαταραχής Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ).
Πενταπλάσιοι μαθητές ζητούν στήριξη
Ταυτόχρονα, όλοι συμφωνούν ότι «αναμφίβολα, μια βασική αιτία αυτής της ποσοτικής μεταβολής είναι η μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση της κοινωνίας και της εκπαιδευτικής κοινότητας στην αναγνώριση της ποικιλομορφίας του μαθητικού πληθυσμού, καθώς και των ειδικών εκπαιδευτικών αναγκών που αντιμετωπίζουν οι μαθητές», όπως τονίζει η ΕΣΑμεΑ. «Προ εικοσαετίας έπρεπε να ενημερώνει το σχολείο την οικογένεια εάν παρατηρούσε κάποια ιδιαιτερότητα στο παιδί. Σήμερα οι οικογένειες μπαίνουν μόνες στη διαδικασία της αξιολόγησης των παιδιών. Υπάρχει αλλαγή κουλτούρας», τονίζει ο κ. Μπουσδούνης.
Ντόμινο εξελίξεων
Η αύξηση των μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες και μαθησιακές δυσκολίες προκαλεί ντόμινο εξελίξεων. Ενδεικτικά, είχαν παρατηρηθεί μεγάλες καθυστερήσεις στην έκδοση των γνωματεύσεων από τα 71 ΚΕΔΑΣΥ. Σήμερα, μετά τις αλλαγές που έγιναν στη διαδικασία έκδοσής τους και την ενίσχυση των ΚΕΔΑΣΥ με προσωπικό, ο μέσος χρόνος έκδοσης στα Κέντρα της περιφέρειας είναι περί τους τρεις μήνες, αλλά παραμένουν οι καθυστερήσεις στα τρία Κέντρα της Αττικής, λόγω του μεγάλου όγκου των αιτήσεων.
Βέβαια, σύμφωνα με τον απολογισμό του υπουργείου Παιδείας, κατά τη σχολική χρονιά 2025-2026 ιδρύθηκαν 3.448 νέα τμήματα ένταξης για μαθητές με εκπαιδευτικές ανάγκες, ενώ συνολικά από το 2020 μέχρι σήμερα πραγματοποιήθηκαν 44.756 μόνιμοι διορισμοί εκπαιδευτικών, εκ των οποίων οι 8.905 αφορούν την ειδική αγωγή.
Επίσης, αυξήθηκαν οι προσλήψεις στην ειδική αγωγή, με 3.172 περισσότερες προσλήψεις μόνιμων και αναπληρωτών σε σχέση με πέρυσι, και συστάθηκαν νέες οργανικές θέσεις με 700 νέους ψυχολόγους στα ΚΕΔΑΣΥ, 162 εκπαιδευτικούς ειδικής αγωγής και 538 μέλη ειδικού εκπαιδευτικού προσωπικού. Σήμερα λειτουργούν 499 σχολικές μονάδες ειδικής αγωγής σε όλη τη χώρα, ενώ φέτος ιδρύθηκαν 8 νέες μονάδες. Παράλληλα, λειτουργούν 600 νέα Σχολικά Δίκτυα Εκπαιδευτικής Υποστήριξης για 3.000 σχολεία, με 1.200 ψυχολόγους και κοινωνικούς λειτουργούς στα σχολεία.
Ανασχεδιασμός
Ταυτόχρονα, σύμφωνα με πληροφορίες της «Κ», τρεις ομάδες ειδικών στο ΙΕΠ επανασχεδιάζουν το πλαίσιο λειτουργίας των ΚΕΔΑΣΥ και των διεπιστημονικών ομάδων στα σχολεία (αποτελούνται από ψυχολόγους και κοινωνικούς λειτουργούς), καθώς και το καθηκοντολόγιο του εκπαιδευτικού που αναλαμβάνει παράλληλη στήριξη ενός μαθητή και του εκπαιδευτικού της τάξης.
Η αύξηση των διορισμών των εκπαιδευτικών και των άλλων ειδικοτήτων στην ειδική αγωγή προκάλεσε έκρηξη του ενδιαφέροντος των πτυχιούχων που διεκδικούν μια θέση στην εκπαίδευση για τις σχετικές σπουδές. Ετσι, έχουμε αντίστοιχη άνοδο των αιτήσεων στα σχετικά μεταπτυχιακά προγράμματα στα ελληνικά και κυπριακά ΑΕΙ.
«Ωστόσο, τα μικρά θετικά βήματα προς την κατεύθυνση ενίσχυσης των δομών και υπηρεσιών της ειδικής εκπαίδευσης δεν αναλογούν και δεν ανταποκρίνονται στις ανάγκες του μαθητικού πληθυσμού», παρατηρεί η ΕΣΑμεΑ. «Απαιτούνται ουσιαστικές αλλαγές. Ενδεικτικά, υπάρχουν περιπτώσεις που ένας εκπαιδευτικός αναλαμβάνει την παράλληλη στήριξη μέσα στην τάξη όχι σε ένα, αλλά σε δύο ή και τρία παιδιά. Χρειάζεται μείωση του αριθμού των μαθητών ανά τάξη· κάτι που μπορεί να επιτευχθεί δυστυχώς και εξαιτίας της μείωσης του συνολικού αριθμού των μαθητών λόγω της υπογεννητικότητας. Επίσης, πρέπει οι εκπαιδευτικοί να επιμορφωθούν σε πρακτικές ενταξιακής διδασκαλίας», λέει ο κ. Κασσιανός, τονίζοντας ότι «είναι θετικό, και ισχύει για όλα τα παιδιά, ο δεύτερος εκπαιδευτικός να έχει πιο επιδραστικό ρόλο μέσα στην τάξη. Θυμάμαι πως όταν είχα στην τάξη ένα συνάδελφο παράλληλης στήριξης και κάναμε εναλλαγή ρόλων, αυτό με βοηθούσε να παρατηρώ όλους τους μαθητές και να κατανοώ τα δυνατά τους σημεία αλλά και τυχόν αδυναμίες τους».
Πηγή: kathimerini.gr
Ακολουθήστε το 
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
