Σύνταξη έως και 7 χρόνια νωρίτερα για ελεύθερους επαγγελματίες – Τι ισχύει για διαδοχική ασφάλιση

Έξοδος από την εργασία έως και επτά χρόνια νωρίτερα προβλέπεται για χιλιάδες ασφαλισμένους του πρώην ΟΑΕΕ, καθώς οι ισχύουσες διατάξεις δίνουν τη δυνατότητα συνταξιοδότησης πριν από τα 67, είτε με 40 χρόνια ασφάλισης είτε μέσω της διαδοχικής ασφάλισης. Παρά τις αλλεπάλληλες αλλαγές στο ασφαλιστικό σύστημα, εξακολουθούν να ισχύουν διατάξεις που επιτρέπουν την έξοδο είτε με 40 χρόνια ασφάλισης στο 62ο έτος της ηλικίας είτε μέσω της αξιοποίησης της διαδοχικής ασφάλισης, η οποία σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε συνταξιοδότηση επτά χρόνια νωρίτερα.

[ad

Οι συγκεκριμένες διατάξεις αφορούν εμπόρους, βιοτέχνες, αυτοκινητιστές και γενικότερα ασφαλισμένους των πρώην ΤΕΒΕ, ΤΑΕ και ΤΣΑ, οι οποίοι διαθέτουν μακρύ ασφαλιστικό βίο ή έχουν ασφαλιστεί κατά τη διάρκεια της επαγγελματικής τους πορείας σε περισσότερα από ένα ταμεία.

Σύμφωνα με το δικηγόρο Διονύση Ρίζο, το σημαντικότερο εργαλείο παραμένει η συμπλήρωση της 40ετίας. Για τη συγκεκριμένη προϋπόθεση οι ασφαλισμένοι μπορούν να αναγνωρίσουν πλασματικούς χρόνους, όπως στρατιωτική θητεία, σπουδές, τέκνα και κενά ασφάλισης, ώστε να θεμελιώσουν ταχύτερα δικαίωμα εξόδου.

Οι γυναίκες ασφαλισμένες

Για τις γυναίκες ελεύθερες επαγγελματίες εξακολουθεί να ισχύει η γενική διάταξη συνταξιοδότησης στο 67ο έτος της ηλικίας με τουλάχιστον 15 χρόνια πραγματικής ασφάλισης. Στην περίπτωση αυτή δεν επιτρέπεται η αναγνώριση πλασματικών ετών για τη συμπλήρωση της 15ετίας και συνεπώς όλος ο απαιτούμενος χρόνος πρέπει να είναι πραγματικός.

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα γυναίκας ασφαλισμένης στον πρώην ΟΑΕΕ από το 2005, η οποία συμπλήρωσε μέσα στο 2026 το 67ο έτος της ηλικίας της. Η συγκεκριμένη ασφαλισμένη διαθέτει πλέον 21 χρόνια ασφάλισης και μπορεί να καταθέσει άμεσα αίτηση συνταξιοδότησης, λαμβάνοντας πλήρη σύνταξη για τον χρόνο που έχει διανύσει.

Πολύ μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν όμως οι περιπτώσεις των ασφαλισμένων που μπορούν να συμπληρώσουν 40 χρόνια ασφάλισης.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί γυναίκα ασφαλισμένη στο πρώην ΤΕΒΕ από το 1988. Η ασφαλισμένη συμπληρώνει μέσα στο 2026 συνολικά 38 χρόνια ασφάλισης. Με αναγνώριση δύο πλασματικών ετών φτάνει άμεσα τη 40ετία και μπορεί να υποβάλει αίτηση για πλήρη σύνταξη στο 62ο έτος της ηλικίας της, χωρίς να χρειαστεί να περιμένει επιπλέον χρόνια.

Σύμφωνα με τον κ. Ρίζο, η συγκεκριμένη κατηγορία ασφαλισμένων συγκαταλέγεται στους μεγάλους κερδισμένους του συστήματος, καθώς η εξαγορά λίγων ετών μπορεί να επισπεύσει σημαντικά την έξοδο από την εργασία.

Οι άνδρες επαγγελματίες

Αντίστοιχες δυνατότητες προβλέπονται και για τους άνδρες ασφαλισμένους.

Η πρώτη κατηγορία αφορά όσους συμπληρώνουν το 67ο έτος της ηλικίας τους και διαθέτουν τουλάχιστον 15 χρόνια ασφάλισης. Στην περίπτωση αυτή μπορεί να αναγνωριστεί μόνο ο χρόνος στρατιωτικής θητείας για τη συμπλήρωση της ελάχιστης προϋπόθεσης.

Παράδειγμα αποτελεί ασφαλισμένος του πρώην ΤΣΑ από το 1995, ο οποίος συμπληρώνει μέσα στο 2026 το 67ο έτος της ηλικίας του. Με συνολικό ασφαλιστικό χρόνο 31 ετών μπορεί να υποβάλει άμεσα αίτηση συνταξιοδότησης.

Ωστόσο, η πλειονότητα των ασφαλισμένων στοχεύει στην έξοδο στα 62.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση επαγγελματία ασφαλισμένου στο πρώην ΤΕΒΕ από το 1989. Ο ασφαλισμένος διαθέτει σήμερα 37 χρόνια ασφάλισης. Με αναγνώριση τριών πλασματικών ετών συμπληρώνει τη 40ετία και αποκτά αμέσως δικαίωμα πλήρους σύνταξης.

Σύμφωνα με τον κ. Ρίζο, για όσους βρίσκονται κοντά στη συμπλήρωση των 40 ετών η εξαγορά πλασματικού χρόνου αποτελεί μία από τις πιο συμφέρουσες επιλογές, καθώς το κόστος της αναγνώρισης αποσβένεται σε σύντομο χρονικό διάστημα από τη σύνταξη που αρχίζει να καταβάλλεται νωρίτερα.

Η μειωμένη σύνταξη για τους νέους ασφαλισμένους

Υπάρχει όμως και μία ακόμη κατηγορία ασφαλισμένων που μπορεί να αποχωρήσει νωρίτερα.

Πρόκειται για όσους ασφαλίστηκαν μετά την 1η Ιανουαρίου 1993. Οι συγκεκριμένοι ασφαλισμένοι μπορούν να λάβουν μειωμένη σύνταξη στο 62ο έτος της ηλικίας τους χωρίς να απαιτείται η συμπλήρωση 40 ετών ασφάλισης.

Αρκεί να διαθέτουν τουλάχιστον 15 χρόνια ασφάλισης και 750 ημέρες εργασίας κατά την τελευταία πενταετία πριν από την υποβολή της αίτησης.
Η μείωση αφορά αποκλειστικά την εθνική σύνταξη και φτάνει τα 130,91 ευρώ, ενώ η ανταποδοτική σύνταξη καταβάλλεται ολόκληρη.

Για τον λόγο αυτό πολλοί νέοι ασφαλισμένοι εξετάζουν πλέον σοβαρά το ενδεχόμενο εξόδου αμέσως μόλις συμπληρώσουν τις απαιτούμενες προϋποθέσεις.

Το «κρυφό χαρτί» της διαδοχικής ασφάλισης

Το μεγαλύτερο όμως όφελος προκύπτει συχνά από τη διαδοχική ασφάλιση. Η συγκεκριμένη διαδικασία επιτρέπει στον e-ΕΦΚΑ να εξετάσει το σύνολο του ασφαλιστικού βίου και να αξιοποιήσει τις πιο ευνοϊκές προϋποθέσεις που προβλέπονταν από προηγούμενα ασφαλιστικά ταμεία. Στην πράξη ακόμη και λίγα ένσημα σε άλλο φορέα μπορούν να αποδειχθούν καθοριστικά. Το «Dnews» παρουσιάζει χαρακτηριστικά παραδείγματα:

Μητέρα με 1.100 ένσημα ΙΚΑ

Η πρώτη χαρακτηριστική περίπτωση αφορά ασφαλισμένη ηλικίας 60 ετών, μητέρα ενός παιδιού γεννημένου το 1999. Η συγκεκριμένη γυναίκα διαθέτει 25 χρόνια ασφάλισης στο ΤΕΒΕ και 1.100 ένσημα στο ΙΚΑ από την περίοδο 1984-1989.

Μέσω της διαδοχικής ασφάλισης μπορεί να καταθέσει άμεσα αίτηση συνταξιοδότησης. Χωρίς αυτή τη δυνατότητα θα έπρεπε να περιμένει μέχρι το 67ο έτος της ηλικίας της. Το όφελος φτάνει τα επτά χρόνια.

Έμπορος με 100 ένσημα ΙΚΑ

Ανάλογη είναι η περίπτωση εμπόρου ασφαλισμένης επί 25 χρόνια στο πρώην ΤΑΕ, μητέρας παιδιού γεννημένου το 1995. Η ασφαλισμένη διαθέτει επιπλέον 100 ένσημα ΙΚΑ από παλαιότερη εργασία και σήμερα είναι 62 ετών.

Επειδή είχε συμπληρώσει το 60ό έτος ήδη από το 2023, μπορεί να λάβει άμεσα πλήρη σύνταξη μέσω της διαδοχικής ασφάλισης. Χωρίς τη συγκεκριμένη δυνατότητα θα έπρεπε να παραμείνει στην αγορά εργασίας μέχρι τα 67.

Έμπορος που γλιτώνει πέντε χρόνια

Σημαντικό όφελος προκύπτει και για άνδρα έμπορο ηλικίας 62 ετών, ο οποίος διαθέτει 20 χρόνια ασφάλισης στον ΟΑΕΕ και μόλις 30 ένσημα ΙΚΑ από παλαιότερη απασχόληση. Χάρη στη διαδοχική ασφάλιση μπορεί να συνταξιοδοτηθεί άμεσα με μειωμένη σύνταξη.

Το κέρδος είναι πέντε ολόκληρα χρόνια σε σχέση με το γενικό όριο ηλικίας, ενώ η απώλεια περιορίζεται στη μείωση της εθνικής σύνταξης κατά περίπου 134 ευρώ.

Ασφαλισμένος με χρόνο στο ΝΑΤ

Η πλέον εντυπωσιακή περίπτωση αφορά ασφαλισμένο ηλικίας 60 ετών με 32 χρόνια ασφάλισης στον ΟΑΕΕ και ένα έτος ασφάλισης στο ΝΑΤ. Αξιοποιώντας τις ιδιαίτερα ευνοϊκές διατάξεις του ναυτικού ταμείου μπορεί να αποχωρήσει άμεσα με πλήρη σύνταξη.

Χωρίς τη διαδοχική ασφάλιση θα έπρεπε να περιμένει έως τα 67. Το όφελος ανέρχεται επίσης σε επτά χρόνια.

Πόσο κοστίζουν τα πλασματικά έτη

Για όσους χρειάζονται επιπλέον χρόνο προκειμένου να συμπληρώσουν τη 40ετία, η εξαγορά πλασματικών ετών αποτελεί βασικό εργαλείο.

Το κόστος αναγνώρισης για έναν ελεύθερο επαγγελματία που ασφαλίζεται στην πρώτη ασφαλιστική κατηγορία ανέρχεται σήμερα σε 184,30 ευρώ τον μήνα.

Η εξόφληση μπορεί να γίνει με δόσεις, με παρακράτηση από τη μελλοντική σύνταξη ή εφάπαξ με έκπτωση.

Σύμφωνα με τον κ. Ρίζο, όσο αυξάνεται η τάση των ασφαλισμένων να αποχωρούν αμέσως μόλις θεμελιώνουν δικαίωμα, τόσο μεγαλύτερη θα είναι και η αξιοποίηση των πλασματικών ετών και της διαδοχικής ασφάλισης, που αποτελούν πλέον τα δύο σημαντικότερα εργαλεία για όσους θέλουν να ανοίξουν νωρίτερα την πόρτα της συνταξιοδότησης.

Αλεξάνδρα Κλειδαρά