Κύμα εξόδου προς τη σύνταξη υπό το φόβο νέων ορίων ηλικίας – Ασφυκτική πίεση στον ΕΦΚΑ

Σε μία από τις πιο απαιτητικές περιόδους της τελευταίας δεκαετίας φαίνεται να εισέρχεται το ασφαλιστικό σύστημα, καθώς η εκρηκτική αύξηση των αιτήσεων συνταξιοδότησης συνδυάζεται πλέον με τη διεύρυνση των ανισοτήτων ανάμεσα στους νέους συνταξιούχους του Δημοσίου και εκείνους του ιδιωτικού τομέα. Τα τελευταία στοιχεία από τα πληροφοριακά συστήματα «ΑΤΛΑΣ» και «Ήλιος» αποτυπώνουν μια πραγματικότητα που προκαλεί έντονο προβληματισμό τόσο για τη λειτουργική αντοχή του e-ΕΦΚΑ όσο και για τη συνοχή του ίδιου του ασφαλιστικού μοντέλου.

Το πρώτο τρίμηνο του 2026 καταγράφηκαν συνολικά 58.213 νέες αιτήσεις συνταξιοδότησης, αριθμός που αποτελεί ιστορικό υψηλό από το 2017, όταν ξεκίνησε η λειτουργία του ενιαίου φορέα κοινωνικής ασφάλισης. Μόνο τον Μάρτιο υποβλήθηκαν 21.214 αιτήσεις, επίδοση που συνιστά το υψηλότερο μηνιαίο επίπεδο της χρονιάς. Σε σύγκριση με τον αντίστοιχο μήνα του 2025, οι αιτήσεις εμφανίζονται αυξημένες κατά περισσότερες από 5.400, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι το κύμα εξόδου προς τη σύνταξη όχι μόνο συνεχίζεται αλλά αποκτά πλέον χαρακτηριστικά μόνιμης τάσης.

Στελέχη της κοινωνικής ασφάλισης αποδίδουν τη μαζική φυγή εργαζομένων κυρίως στην αβεβαιότητα που επικρατεί γύρω από το μέλλον του ασφαλιστικού συστήματος. Πολλοί ασφαλισμένοι επιδιώκουν να κατοχυρώσουν άμεσα τα συνταξιοδοτικά τους δικαιώματα, φοβούμενοι ενδεχόμενες αλλαγές στα όρια ηλικίας, στον τρόπο υπολογισμού των συντάξεων ή στις προϋποθέσεις εξόδου. Η εικόνα αυτή ενισχύεται ιδιαίτερα σε κατηγορίες εργαζομένων που βρίσκονται κοντά στη θεμελίωση δικαιώματος και επιλέγουν να αποχωρήσουν πριν υπάρξουν νέες μεταβολές στο πλαίσιο.

Η συνεχής αύξηση των αιτήσεων δημιουργεί έντονη πίεση στις υπηρεσίες του e-ΕΦΚΑ, οι οποίες καλούνται να διαχειριστούν έναν τεράστιο όγκο φακέλων σε σύντομο χρονικό διάστημα. Τον Μάρτιο ολοκληρώθηκαν 22.380 αιτήσεις κύριας σύνταξης, εκ των οποίων εγκρίθηκαν οι 17.011, ωστόσο οι συνολικές εκκρεμότητες εξακολουθούν να παραμένουν σε υψηλά επίπεδα. Οι εκκρεμείς αιτήσεις κύριας σύνταξης διαμορφώθηκαν στις 33.859, με τις μη ληξιπρόθεσμες υποθέσεις να αυξάνονται σταθερά, στοιχείο που δείχνει ότι ο οργανισμός εξακολουθεί να λειτουργεί υπό ασφυκτική πίεση.

Παρά τις προσπάθειες ψηφιοποίησης και επιτάχυνσης των διαδικασιών μέσω του συστήματος «ΑΤΛΑΣ», οι υπηρεσίες του φορέα δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στην αυξημένη ροή νέων αιτήσεων. Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο σύνθετη λόγω των διαφορετικών ασφαλιστικών καθεστώτων, των διαδοχικών ασφαλίσεων και των χιλιάδων φακέλων που απαιτούν πρόσθετους ελέγχους και διασταυρώσεις στοιχείων.

Την ίδια ώρα, τα στοιχεία της έκθεσης «Ήλιος» αποκαλύπτουν ένα ακόμη σοβαρό πρόβλημα: τη διεύρυνση του χάσματος ανάμεσα στις νέες συντάξεις του Δημοσίου και εκείνες του ιδιωτικού τομέα. Τον Μάρτιο του 2026 η μέση νέα κύρια σύνταξη γήρατος για τους συνταξιούχους που προέρχονται από το Δημόσιο διαμορφώθηκε στα 1.420 ευρώ μικτά, ενώ για τους ασφαλισμένους των ταμείων του ιδιωτικού τομέα περιορίστηκε στα 930 ευρώ μικτά.

Η διαφορά των σχεδόν 500 ευρώ τον μήνα αναδεικνύει τις έντονες ανισότητες που εξακολουθούν να χαρακτηρίζουν το ελληνικό ασφαλιστικό σύστημα. Ουσιαστικά, οι νέοι συνταξιούχοι του Δημοσίου λαμβάνουν κατά περίπου 52% υψηλότερες αποδοχές σε σχέση με τους συνταξιούχους του ιδιωτικού τομέα, παρότι και οι δύο κατηγορίες έχουν καταβάλει εισφορές επί δεκαετίες.

Οι ειδικοί αποδίδουν αυτή τη μεγάλη «ψαλίδα» κυρίως στις διαφορετικές εργασιακές συνθήκες μεταξύ των δύο τομέων. Στο Δημόσιο οι εργαζόμενοι διαθέτουν συνήθως σταθερή μισθολογική εξέλιξη, συνεχόμενη ασφάλιση και περισσότερα έτη πλήρους εργασίας, γεγονός που οδηγεί σε υψηλότερο συντάξιμο μισθό. Αντίθετα, στον ιδιωτικό τομέα η ανεργία, οι χαμηλότερες αμοιβές, η μερική απασχόληση και τα διαστήματα χωρίς ασφάλιση μειώνουν σημαντικά το τελικό ποσό της σύνταξης.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και το γεγονός ότι οι νέες συντάξεις του ιδιωτικού τομέα αυξάνονται με πολύ πιο αργό ρυθμό. Μέσα σε έναν χρόνο η μέση νέα σύνταξη αυξήθηκε μόλις κατά 12 ευρώ, ενώ στο Δημόσιο η αντίστοιχη αύξηση έφτασε τα 42 ευρώ. Το στοιχείο αυτό δείχνει ότι το χάσμα όχι μόνο δεν περιορίζεται αλλά διευρύνεται περαιτέρω.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η κυβέρνηση και οι αρμόδιοι φορείς καλούνται να αντιμετωπίσουν μια διπλή πρόκληση: αφενός να διατηρήσουν λειτουργικό τον e-ΕΦΚΑ απέναντι στο πρωτοφανές κύμα αιτήσεων και αφετέρου να περιορίσουν τις έντονες ανισότητες που διαμορφώνονται ανάμεσα στους νέους συνταξιούχους. Το επόμενο διάστημα αναμένεται κρίσιμο, καθώς η πορεία των αιτήσεων και η εξέλιξη των συνταξιοδοτικών δαπανών θα αποτελέσουν βασικό τεστ αντοχής για ολόκληρο το ασφαλιστικό σύστημα της χώρας.