«Η προσβασιμότητα (με την ευρύτερη έννοια) και ο τρόπος αντιμετώπισης των ΑΜΕΑ από την κοινωνία των πολιτών αποτελεί δείκτη πολιτισμού μιας χώρας και ειδικότερα μιας πόλης»
Γράφει ο Γιώργος Σούλτης
Ζούμε σε μια παράξενη και επικίνδυνη εποχή παγκόσμιων αναταραχών και ανακατατάξεων. Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται σε ένα σταυροδρόμι και τώρα όλοι αναλογιζόμαστε τα μεγάλα πολιτικά λάθη που έχουν γίνει, με μεγαλύτερο λάθος να μην έχει προχωρήσει τόσα χρόνια η πολιτική ολοκλήρωση. Ασκώντας κριτική πολλά μπορεί κάποιος να καταλογίσει στην Ευρωπαϊκή Ένωση, κανένας όμως δεν μπορεί να αμφισβητήσει τα μεγάλα βήματα που έχουν γίνει στα θέματα της δημοκρατίας, της συμπερίληψης, του περιβάλλοντος, της ποιότητας ζωής και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Πιστεύω ότι η ΕΕ στα θέματα αυτά πρωτοστατεί παγκόσμια. Μιλάμε για την δημιουργία μιας σειράς θεσμών που έχουν δημιουργηθεί και αποτελούν παγκόσμια πρωτοπορία σε αντίθεση με την σύγχυση και τον θόρυβο της Woke κουλτούρας που βλέπουμε στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού.
Μέσα σε όλους αυτούς τους θεσμούς και τις Ευρωπαϊκές οδηγίες ξεχωρίζουν τα μεγάλα βήματα που έχουν γίνει πάνω στα θέματα των «Ατόμων Με Αναπηρία (ΑΜΕΑ)». Η προσπάθεια να δημιουργηθεί μια πανευρωπαϊκή κουλτούρα συμπερίληψης των ΑΜΕΑ σε όλες τις κοινωνικές δραστηριότητες αποτελεί μια από τις μεγάλες κατακτήσεις της ΕΕ. Η προσβασιμότητα (με την ευρύτερη έννοια) και ο τρόπος αντιμετώπισης των ΑΜΕΑ από την κοινωνία των πολιτών αποτελεί δείκτη πολιτισμού μιας χώρας και ειδικότερα μιας πόλης. Οι δήμαρχοι συνήθως εντάσσουν τα θέματα της προσβασιμότητας των ΑΜΕΑ στον τομέα των υποδομών και των έργων, πιστεύω όμως ότι αυτό είναι λάθος γιατί το πρόβλημα είναι πολύ πιο σύνθετο και αφορά την κουλτούρα της κοινωνίας. Θα επιχειρήσω σε αυτό το άρθρο να σκιαγραφήσω το πρόβλημα της προσβασιμότητας και να καταθέσω την εμπειρία μου από τα εννέα χρόνια στη διοίκηση του δήμου. Η αλήθεια είναι ότι στο θέμα της προσβασιμότητας των ΑΜΕΑ, οι ελληνικές πόλεις βρίσκονται σε αρχικά ακόμα στάδια (για να μην πω πιο κοντά στο μηδέν).
Όταν μιλάμε για προσβασιμότητα των ΑΜΕΑ στην πόλη εννοούμε ότι τα άτομα με αναπηρία πρέπει: 1) Να μπορούν να κινούνται στην πόλη (σε κάθε σημείο της πόλης) αυτόνομα, χωρίς να βρίσκουν εμπόδια και δυσκολίες στην μετακίνησή τους. Δηλαδή να μετακινούνται παντού ελεύθερα όπως ο κάθε πολίτης. 2) Πρέπει να έχουν αυτόνομη πρόσβαση σε κάθε δημόσια υπηρεσία. 3) Πρέπει να έχουν αυτόνομη πρόσβαση σε κάθε ιδιωτικό κατάστημα είτε πρόκειται για εμπορικό κατάστημα είτε για κατάστημα εστίασης, είτε για θέατρο, κινηματογράφο κλπ. 4) Πρέπει να έχουν αυτόνομη πρόσβαση στα μέσα μαζικής μεταφοράς και στα ταξί. 5) Πρέπει να έχουν προτεραιότητα στο παρκάρισμα όταν μετακινούνται με αυτοκίνητο. 6) Πρέπει να έχουν τα ίδια δικαιώματα και τις ίδιες δυνατότητες πρόσβασης όπως ο κάθε πολίτης σε κάθε εκδήλωση και κάθε πηγή δημόσιας πληροφόρησης.
Οι αναπηρίες που πρέπει να καλύπτει η προσβασιμότητα είναι: 1) Τα κινητικά προβλήματα και κυρίως η δυνατότητα άνετης μετακίνησης και πρόσβασης με το αναπηρικό αμαξίδιο 2) Τα προβλήματα όρασης 3) Τα προβλήματα ομιλίας και ακοής. Είναι αλήθεια ότι το πρώτο βήμα προς την προσβασιμότητα των ΑΜΕΑ επιτυγχάνεται με την κατάλληλη προσαρμογή των υποδομών στο δημόσιο χώρο. Είναι αλήθεια ότι στη χώρα μας οι έννοιες της προσβασιμότητας ήταν τελείως ανύπαρκτες πριν το 2000. Οι οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η επιλεξιμότητα για τα αντίστοιχα έργα στις χρηματοδοτήσεις, αποτέλεσαν την αιτία να ασχοληθούμε σαν Έλληνες με την προσβασιμότητα. Είναι αλήθεια επίσης ότι στις ελληνικές πόλεις δεν υπήρχε καμία υποδομή στον δημόσιο χώρο για τα άτομα με αναπηρία και βέβαια η δημιουργία τέτοιων υποδομών απαιτούν υψηλούς πόρους. Μετά το 2015 όλες οι ελληνικές πόλεις άρχισαν να εκσυγχρονίζουν τις υποδομές σε δρόμους, πλατείες και γενικά τους ελεύθερους δημόσιους χώρους. Η προσπάθεια αυτή μετά το 2018 πήρε την μορφή του ΣΒΑΚ (Σχέδιο Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας), η εκπόνηση του οποίου είναι υποχρεωτική για όλους τους δήμους στην Ελλάδα. Δημιουργήθηκε με αυτό τον τρόπο μια μεγάλη ευκαιρία οι ελληνικές πόλεις να αρχίσουν να αποκτούν προσβάσιμες υποδομές. Η εκτεταμένη εφαρμογή του ΣΒΑΚ στη Λάρισα η οποία ξεκίνησε επί δημαρχίας Καλογιάννη και συνεχίζεται αποτέλεσε μια μεγάλη ευκαιρία για να αρχίσει και η Λάρισα να αποκτά προσβάσιμες υποδομές. Δηλαδή κατά πρώτον τα πεζοδρόμια να αποκτούν «οδεύσεις τυφλών», ράμπες για τα αμαξίδια, αλλά και οι διαστάσεις των πεζοδρομίων να γίνουν κατάλληλες για το αναπηρικό αμαξίδιο.
Οι δυσκολίες για να αντιμετωπιστούν χρόνιες καταστημένες νοοτροπίες και αντιστάσεις των υπηρεσιών και των εργολάβων ήταν πολλές και πολλές φορές μεγάλες. Έζησα όλη αυτή την προσπάθεια από τη θέση του αντιδημάρχου Τεχνικών Υπηρεσιών. Αν τελικά είχαμε κάποιο θετικό αποτέλεσμα στην διαμόρφωση των υποδομών προσβασιμότητας, αυτό οφείλεται στην πολύτιμη συνεργασία που είχαμε με τον Σύλλογο Ατόμων με Αναπηρία της Λάρισας και τον φίλο μου πρόεδρο κ. Στέφανο Πάικο. Αναφέρω ενδεικτικά τον αγώνα που έγινε ώστε να πειστούν υπηρεσία και εργολάβοι ότι οι ράμπες πρέπει να κατασκευάζονται σε επίπεδο μηδενικό ως προς τον δρόμο. Μέχρι τότε οι ράμπες κατασκευάζονταν με ύψος 3 πόντων, με το επιχείρημα ότι αν το ύψος ήταν μηδενικό θα δημιουργούνταν πρόβλημα με τα λιμνάζοντα νερά. Με το ύψος όμως των 3 πόντων τα αμαξίδια δυσκολεύονται να ανέβουν στο πεζοδρόμιο. Με την επιμονή του προέδρου του συλλόγου διορθώθηκε πλέον ο τρόπος κατασκευής των ραμπών. Ένα άλλο πρόβλημα που πολλές φορές διακωμωδήθηκε στα μέσα επικοινωνίας, είναι τα «ζιγκ-ζαγκ» της πορείας στις οδεύσεις των τυφλών. Ο λόγος των πολλών «κωμικών» στροφών είναι αναγκαστικό αποτέλεσμα της ύπαρξης των πολλών φρεατίων στα πεζοδρόμια. Η λύση είναι να μην παρακάμπτονται τα φρεάτια αλλά πάνω στο φρεάτιο να επικολλάτε ειδικό αυτοκόλλητο με το ανάγλυφο της όδευσης. Προβλήματα υπάρχουν ακόμα (π.χ. οι μεγάλες κλίσεις των πεζοδρομίων) και ελπίζω ο ακούραστος πρόεδρος κ. Πάικος να συνεχίσει να τα παλεύει μέχρι την επίλυση όλων των προβλημάτων.
Πρέπει να αναφέρω ότι όλες αυτές οι κατασκευές αφορούν τους δρόμους που κατασκευάζονται από την αρχή. Όσοι και αν είναι οι νέοι δρόμοι στη Λάρισα, η πλειοψηφία των δρόμων δεν μπορούν να ανακατασκευαστούν στο σύνολό τους, τι πρέπει λοιπόν να γίνει; Η γνώμη μου είναι ότι το πρόβλημα μπορεί να αντιμετωπιστεί με τους εξής τρόπους: 1) Επικαιροποίηση από το δήμο μιας μελέτης προσβασιμότητας για όλη την πόλη η οποία υπάρχει. Σε αυτή θα πρέπει να υπάρχουν προσβάσιμες διαδρομές οι οποίες να οδηγούν σε όσο το δυνατόν περισσότερα σημεία της πόλης. 2) Σε όλους του δρόμους που καθορίζονται από τις διαδρομές της μελέτης, αν δεν προγραμματίζεται ανακατασκευή των δρόμων θα πρέπει να δημιουργηθούν ράμπες και οδεύσεις τυφλών. Οι οδεύσεις μπορούν να κατασκευαστούν με τη χρήση των ειδικών αυτοκόλλητων. Τη λύση αυτή με τα αυτοκόλλητα την έχει εφαρμόσει ο δήμος της Αθήνας και την είδα σε εφαρμογή στις οδούς Σταδίου και στην Πανεπιστημίου. 3) Συνεννόηση με τα Αστικά λεωφορεία ώστε: πρώτον να γίνουν όλα τα λεωφορεία προσβάσιμα (αν και στο Αστικό της Λάρισας τα περισσότερο λεωφορεία είναι ήδη προσβάσιμα). Δεύτερον να γίνουν ειδικές κατασκευές στις στάσεις για διευκόλυνση της επιβίβασης/αποβίβασης των αμαξιδίων αλλά και των ατόμων με προβλήματα όρασης. Τρίτον θα πρέπει να προσαρμοστούν τα δρομολόγια του Αστικού ώστε να συγχρονίζονται με την συνολική μελέτη προσβασιμότητας του δήμου η οποία είναι απαραίτητη προϋπόθεση και αποτελεί την άμεση προτεραιότητα για όλες αυτές τις ενέργειες.
Το θέμα των θέσεων πάρκινγκ για τα ΑΜΕΑ εφαρμόζεται στο δήμο από παλιά, έτσι και αλλιώς επιβάλλεται και από το νόμο. Το πρόβλημα στην περίπτωση αυτή προέρχεται από την παράνομη κατάληψη των θέσεων από άλλους πολίτες. Πέραν της αυστηρής αστυνόμευσης το θέμα περιορίζεται με τον χρωματισμό των θέσεων πάρκινγκ ΑΜΕΑ σε όλο το πλάτος τους και όχι μόνο στην διαγράμμιση. Πραγματικά παρατηρήσαμε ότι ο πλήρης χρωματισμός μείωσε τις παράνομες καταλήψεις των θέσεων πάρκινγκ ΑΜΕΑ σε ποσοστό πάνω από 50% και ελπίζω η νυν δημοτική αρχή να το συνεχίσει. Στο θέμα της ελεγχόμενης στάθμευσης επίσης έχει προβλεφθεί να υπάρχουν θέσεις ΑΜΕΑ οι οποίες θα διασφαλίζονται με ειδικούς αισθητήρες. Μια σημαντική πρόταση υπήρξε από το κ. Πάικο για την δημιουργία ειδικών κατασκευών στις θέσεις πάρκινγκ των ΑΜΕΑ ώστε να διευκολύνεται η αποβίβαση/Επιβίβαση των ατόμων με αμαξίδιο τα οποία οδηγούν αυτοκίνητο. Πρόκειται πραγματικά για μια πολύ ενδιαφέρουσα πρόταση και ελπίζω ο φίλος πρόεδρος να το πετύχει με την επιμονή του αλλά και την περισσή ευγένεια του.
Ο δήμος επίσης έχει ολοκληρώσει την μελέτη για την δημιουργία προσβασιμότητας σε όλα τα κτήρια του δήμου Λαρισαίων. Επειδή έζησα την εκπόνηση της μελέτης αυτής, έμεινα έκπληκτος με τις τεράστιες δυσκολίες που υπήρχαν, πράγμα στο οποίο οφείλεται και η μεγάλη καθυστέρηση της ολοκλήρωσης της μελέτης αυτής. Αναφέρω σαν παράδειγμα τις τεράστιες δυσκολίες προσβασιμότητας που υπάρχουν στο κτήριο του δημαρχείου (το οποίο τελικά γίνεται εν μέρει προσβάσιμο). Τελικά η μελέτη έχει ολοκληρωθεί και έχει κατατεθεί στο ΒΑΑ (ΕΣΠΑ της περιφέρειας) για χρηματοδότηση του έργου. Μια αντίστοιχη δουλειά πρέπει να γίνει για την προσβασιμότητα σε όλα τα σχολεία της πόλης. Πρόκειται για μια δύσκολη κατηγορία κτηρίων, αλλά πιστεύω ότι ο δήμος πρέπει να δρομολογήσει τη μελέτη για τον επόμενο ΕΣΠΑ της περιφέρειας. Κατά τη γνώμη μου το ίδιο έργο πρέπει να κάνει η περιφέρεια για όλα τα δημόσια κτήρια της Λάρισας και αλλά και τους Ιερούς Ναούς. Πιστεύω ότι η μελέτη θα έπρεπε να προχωρήσει άμεσα από την περιφέρεια έτσι ώστε στο επόμενο ΕΣΠΑ να μπορέσει να υλοποιήσει το έργο.
Αν τα δημόσια κτήρια στο σύνολό τους καταστούν προσβάσιμα τότε μπορούμε να αρχίσουμε να μιλάμε και για τα ιδιωτικά κτήρια. Μπορεί να ξεκινήσει από τώρα μια συζήτηση από το δήμο με τους συλλόγους των ΑΜΕΑ και με όλους τους σχετικούς φορείς της Λάρισας, δηλαδή τους εμπορικούς συλλόγους, τα επιμελητήρια, τους συλλόγους ξενοδόχων, του συλλόγους της εστίασης και κάθε άλλο σχετικό φορέα. Νομίζω ότι προτεραιότητα θα έπρεπε να αποτελούν τα καταστήματα της εστίασης και τα εμπορικά καταστήματα. Υπάρχουν πολλές καλές πρακτικές σε όλο τον κόσμο, ειδικά για την εστίαση και τα εμπορικά καταστήματα τα οποία μπορούν να συζητηθούν, αλλά και οι σύλλογοι των ΑΜΕΑ έχουν σημαντικές και εφαρμόσιμες προτάσεις. Όλα αυτά πρέπει να συζητηθούν και να δημιουργηθεί μια κουλτούρα ώστε να αρχίσουν να εφαρμόζονται κάποιες λύσεις. Υπάρχουν πολλές καλές πρακτικές σε πολλές πόλεις της Ευρώπης οι οποίες μπορούν να αποτελέσουν πηγή έμπνευσης, αν υπάρξουν κάποιες σοβαρές συζητήσεις και βούληση να προχωρήσουν κάποιες ομάδες επιχειρηματιών σε κάποιες εφαρμογές.
Σε πολλές από αυτές τις καλές πρακτικές των Ευρωπαϊκών πόλεων ό δήμος δίνει κίνητρα στους επιχειρηματίες. Θα πω μια ιδέα έτσι πρόχειρα: ο δήμος θα μπορούσε να μειώσει τα τέλη των τραπεζοκαθισμάτων στα καταστήματα τα οποία θα αποφάσιζαν να εφαρμόσουν κάποια μέτρα προσβασιμότητας. Ιδέες μπορούν να υπάρξουν πολλές σε μια ειλικρινή συζήτηση. Εκείνο που χρειάζεται είναι ο δήμος να το πιστέψει και να έχει τη βούληση να κάνει τη Λάρισα προσβάσιμη και αυτό θα είναι άλλη μια πρωτιά της Λάρισας στον Ελλαδικό χώρο, μετά το ΣΒΑΚ!
Πηγή: ΕΝΤΥΠΗ LARISSANET
Ακολουθήστε το 
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
