Δέκα χρόνια χωρίς τον Γιάννη Βόγλη, η πορεία στο θέατρο, τον κινηματογράφο και την τηλεόραση και οι σπουδαίοι ρόλοι

Πέρασαν κιόλας 10 χρόνια από τον θάνατο του Γιάννη Βόγλη, ενός σπουδαίου ηθοποιού, που δούλεψε σκληρά σε όλη του τη ζωή, στο αγαπημένο του θέατρο, τον κινηματογράφο, ακόμη και στην τηλεόραση, για να ξεπληρώσει τα χρέη του, όπως έλεγε. Όμως, ήταν και ένας δυνατός χαρακτήρας, μία ασυμβίβαστη προσωπικότητα, ένας αγωνιστής στο πλευρό της κοινωνίας, που τήρησε πάντα τις αρχές του, διατηρώντας την πίστη του στον άνθρωπο και στην ενότητα του ελληνικού λαού, από τα νιάτα του μέχρι το τέλος της ζωής του.

Την καριέρα του τη σημάδεψε, άδικα, η περίφημη ατάκα «στάσου, μύγδαλα» στο φιλμ «Κορίτσια στον Ήλιο», όπως είχε προβλέψει από τότε ο σκηνοθέτης της κομεντί Βασίλης Γεωργιάδης, αν και ο Γιάννης Βόγλης έπρεπε να μείνει στη μνήμη μας για πολλά περισσότερα. Τις θυσίες του για τη θεατρική τέχνη, την υποκριτική του ικανότητα, τις γνώσεις του αλλά και τις εμπειρίες του από τη ζωή. Άλλωστε, παιδί ήταν όταν έζησε την εκτέλεση των 200 Ελλήνων αγωνιστών στην Καισαριανή και άκουσε τις ριπές των πολυβόλων, «μέσα στην παγωμένη σιωπή της περιοχής» και έζησε την απώλεια του πατέρα, που δεν γύρισε από το ελληνοαλβανικό μέτωπο. Νέος απορρίφθηκε από το Εθνικό Θέατρο, ως «επικίνδυνος», γιατί αρνήθηκε να υπογράψει χαρτί «εθνικοφροσύνης» και αρκετά μεγαλύτερος δέχθηκε απειλές από τοκογλύφους όταν η ζωή του τα ‘φερε ανάποδα και αναγκάστηκε να δανειστεί.

Παλικαρίσια κορμοστασιά και μόχθος

Ο Γιάννης Βόγλης δεν στάθηκε στην εξωτερική του εμφάνιση, την παλικαρίσια κορμοστασιά, με το όμορφο πρόσωπο, τη βροντώδη φωνή, τα ξανθά μαλλιά και τα γαλάζια μάτια, αλλά μόχθησε για να κατακτήσει την υποκριτική τέχνη. Ίσως γι’ αυτό είχε κάποτε δηλώσει με νόημα ότι «ο καλλιτέχνης πρέπει να έχει απόλυτη ισορροπία ανάμεσα στο ιδεατό και στο πραγματικό, αλλιώς μπορεί να χαθεί εκτός πραγματικότητας. Να πορεύεται ανοδικά με πολύ κόπο και κούραση, αλλά σε ένα συγκεκριμένο ιδεολογικό πλαίσιο του τι θέλει και τι πιστεύει ότι μπορεί να κάνει».

Ο πατέρας, ο πατριός και το νυχτερινό σχολείο

Ο Γιάννης Γκόγκλης, όπως ήταν το πραγματικό του όνομα, γεννήθηκε στην Αθήνα στις 30 Σεπτεμβρίου του 1937, για να ζήσει τον πόλεμο και την κατοχή πριν ακόμη γνωρίσει το παιχνίδι στις αλάνες του Βύρωνα, εκεί που διέπρεψε αργότερα ως ζωηρό αγόρι. Έχασε τον πατέρα του στον πόλεμο, αλλά είχε την τύχη η μητέρα του να παντρευτεί έναν «υπέροχο γλυκό, λαϊκό άνθρωπο» που του έδωσε την πατρική αγάπη και το ανταπέδωσε γρήγορα ο μικρός Γιαννάκης φωνάζοντάς τον «πατέρα, με όλη τη σημασία της λέξης». Από μικρός μπήκε στους αγώνες, δουλεύοντας και πηγαίνοντας νυχτερινό σχολείο, γνωρίζοντας από την καλή και τη σκληρότητα τού τότε εκπαιδευτικού συστήματος, που «ηδονιζόταν να βάζει μονάδα, στους αδιάβαστους μαθητές», ενώ πολύ γρήγορα οργανώθηκε και στη νεολαία της ΕΔΑ.

Θαμπωμένος από τον Μάνο Κατράκη

Για το ζωηρό αγόρι, άλλαξαν τα πάντα, όταν πρωτοείδε στο θέατρο τον Μάνο Κατράκη (αλήθεια, πόσοι σημαντικοί ηθοποιοί δεν χρωστούν την καριέρα τους στη θέαση του μεγάλου Κρητικού λεβέντη ηθοποιού;) αποφασίζοντας θαμπωμένος ότι θέλει να ασχοληθεί με την υποκριτική. Σπούδασε στη Δραματική Σχολή του Πέλου Κατσέλη στα τέλη της δεκαετίας του ‘50, παρά τις μικρές ενστάσεις της μητέρας του, που του πρότεινε να γίνει παπάς, λέγοντάς του «να μην παντρευτείς, να ανέβεις στην ιεραρχία… Θα έχεις όσες… ανιψιές θέλεις, λεφτά, αυτοκινητάρα».

Η γυναίκα της ζωής του

Το 1959, είναι μία ευτυχής χρονιά για τον Βόγλη, καθώς στα γυρίσματα της ταινίας «Ερόικα» του Μιχάλη Κακογιάννη, παίζοντας ένα ρολάκι θα γνωρίσει τη γυναίκα της ζωής του, την Μιράντα, μία «ηρωίδα», όπως την είχε χαρακτηρίσει ο ίδιος, γιατί δέχθηκε αγόγγυστα τη λατρεία του για το θέατρο, κράτησε το σπιτικό τους, μέσα σε δυσκολίες και ανέθρεψε τα δυο παιδιά τους. Δυο χρόνια αργότερα πάτησε για πρώτη φορά το θεατρικό σανίδι, στο έργο του Μπέρτολντ Μπρεχτ «Η άνοδος του Αρτούρο Ούι», σε σκηνοθεσία Καρόλου Κουν.

Στο θεατρικό προσκήνιο

Στη μακρά του θεατρική πορεία, συνεργάστηκε με κορυφαίους ηθοποιούς, όπως η Έλλη Λαμπέτη, ο Αλέκος Αλεξανδράκης και με τον άνθρωπο που του έβαλε το μικρόβιο της υποκριτικής, τον ανεπανάληπτο καλλιτέχνη και αγωνιστή, Μάνο Κατράκη. Υπήρξε βασικό στέλεχος του περίφημου θιάσου «Προσκήνιο» του Αλέξη Σολωμού, ενώ συνεργάστηκε αργότερα με το Εθνικό Θέατρο και το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος. Τη δεκαετία του ‘80 ίδρυσε τον καλλιτεχνικό οργανισμό «Ανατολή», όπου παρουσίασε σημαντικές παραγωγές, όπως τον «Καπετάν Μιχάλη» και τον «Αλέξη Ζορμπά» του Νίκου Καζαντζάκη, το πολυθέαμα «Ελλάδα – Ρίτσος, Μακρυά Πορεία», τον «Προμηθέα Δεσμώτη» του Αισχύλου και «Ο Καλός Στρατιώτης Σβέικ» του Γιάροσλαβ Χάσεκ. Η θεατρική του διαδρομή τερματίστηκε το 2011, όταν ολοκληρώθηκε η θητεία του ως επικεφαλής του ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας.

Το Χώμα και τα Κορίτσια

Στα κινηματογραφικά πλατό μπήκε στις αρχές της δεκαετίας του ‘60, ενώ το 1966 έγινε ευρύτερα γνωστός παίζοντας, δίπλα στον Κατράκη και τον Κούρκουλο, στην τεράστια επιτυχία του Βασίλη Γεωργιάδη «Το Χώμα Βάφτηκε Κόκκινο». Ένα βουκολικό δράμα για την εξέγερση των κολίγων στον θεσσαλικό κάμπο, που έφτασε μέχρι τις υποψηφιότητες για Όσκαρ καλύτερης ξενόγλωσσης ταινίας. Το 1968 ήρθε ακόμη μία επιτυχία, αυτή τη φορά στη ρομαντική κομεντί «Κορίτσια στον Ήλιο», όπου ο Βόγλης υποδύεται έναν αφελή βοσκό, που μπλέκει με μία αγγλίδα τουρίστρια, την Αν Λόμπεργκ. Μία ταινία που κέρδισε το βραβείο καλύτερης ταινίας στο φεστιβάλ Θεσσαλονίκης και ήταν υποψήφια για τη Χρυσή Σφαίρα ξενόγλωσσης ταινίας.

Η παρακμή του εμπορικού σινεμά

Ανάμεσα στις πολλές ταινίες που γύρισε, όταν είχε αρχίσει να φθίνει το παλιό εμπορικό σινεμά και άρχισε η περίοδος των «ταινιών – ξεπέτα» («Ένας Μάγκας στα Σαλόνια», «Εγώ Ρεζίλεψα τον Χίτλερ», «Οι Γενναίοι του Βορρά» κλπ), ξεχωρίζει η ερμηνεία του στο καλογυρισμένο αισθηματικό δράμα «Ραντεβού με μια Άγνωστη» και πάλι του Γεωργιάδη, έχοντας δίπλα του την Έλενα Ναθαναήλ και το προκλητικό για την εποχή του «Ο Βάλτος», σε σκηνοθεσία Ντίνου Δημόπουλου.

Η τηλεόραση και οι τοκογλύφοι

Στην τηλεόραση, που δούλεψε πολύ, κυρίως για να βγάλει τα χρέη του και να ξεφύγει από τους τοκογλύφους, όπως είχε εξομολογηθεί, είχε μακρά πορεία, καθώς ξεκίνησε το 1978, πρωταγωνιστώντας στο σήριαλ του Γιώργου Σκαλενάκη «Έρωτας και Επανάσταση». Είχε δεκάδες συμμετοχές στην ιδιωτική τηλεόραση («Άφρικα», «Μοιραίο Πάθος», «Ψίθυροι Καρδιάς», «Σύνορα Αγάπης», «Η Αγάπη Ήρθε Από Μακριά», «Της Αγάπης Μαχαιριά» κλπ), ενώ έκλεισε τον τηλεοπτικό του κύκλο με την κυπριακή παραγωγή «Σε Φόντο Κόκκινο» το 2010.

Ο Γιάννης Βόγλης, που πέθανε στις 20 Απριλίου του 2016 στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αθηνών, ήταν ένας σημαντικότατος ηθοποιός, σκηνοθέτης, άνθρωπος του πνεύματος και αγωνιστής, εκφράζοντας πάντα με θάρρος τις απόψεις του για λαϊκή ομοψυχία. Όπως εκείνες τις ιστορικές στιγμές που είχαν χαράξει τη μνήμη του, μετά από την εκτέλεση των 200 αγωνιστών στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, όταν χιλιάδες άνθρωποι βγήκαν στους δρόμους, ενωμένοι, πέρα από τις πολιτικές τους πεποιθήσεις, θρηνώντας και αποφασισμένοι να συνεχίσουν τον αγώνα για την ανεκτίμητη και πολυπόθητη εθνική ανεξαρτησία.