Γράφει η Βάσω Πανάγου
Η τελετή θεμελίωσης του Γενικού Νοσοκομείου Λάρισας έγινε το 1889 από τον Μητροπολίτη Λαρίσης Νεόφυτο Γ΄ με την παρουσία του δωρητή Ιωάννη Κουτλιμπανά. Η ανέγερση ξεκίνησε το 1890. Στον αύλειο χώρο του Γενικού Νοσοκομείου δεσπόζει η μαρμάρινη προτομή του ευεργέτη Ιωάννη Κουτλιμπανά, έργο του γλύπτη Γεώργιου Βρούτου.
Ο Ιωάννης Αστερίου (ή Αστεριάδης) Κουτλιμπανάς (Ζάρκο Τρικάλων 1827-Ρουμανία 1892) ήταν έμπορος οικοδομήσιμης ξυλείας, Έλληνας εγκατεστημένος στη Ρουμανία, αρχικά στο Ιάσιο και αργότερα στο Πλοέστι. Το 1887 έφθασε στην Ελλάδα για να επισκεφθεί τους συγγενείς του στο Ζάρκο και να συνεισφέρει στη γενέτειρά του, δημιουργώντας κοινωφελή ιδρύματα. Σε συνάντησή του με τον Δήμαρχο της Λάρισας, Διονύσιο Γαλάτη (1887-1891), δέχθηκε την πρόταση για ανέγερση Δημοτικού Νοσοκομείου στη Λάρισα, καθώς η πόλη στερούνταν. Στις 5/11/1887 ανακηρύχθηκε «Μέγας ευεργέτης της πόλεως Λαρίσης» μετά από ομόφωνη απόφαση του Δ.Σ. και στις 31/1/1888 τιμήθηκε από την Ελληνική Πολιτεία με τον Αργυρό Σταυρό των Ιπποτών του Βασιλικού Τάγματος του Σωτήρος για τη δωρεά του.
Τον Φεβρουάριο του 1889 έγινε η επίσημη τελετή θεμελίωσης του Νοσοκομείου από τον Μητροπολίτη Λαρίσης Νεόφυτο Γ΄, σε οικόπεδο που δώρισε ο Οθωμανός κτηματίας Χαφούζ Εφένδης και τα εγκαίνια λειτουργίας του Νοσοκομείου πραγματοποιήθηκαν στις 10/22 Νοεμβρίου 1890. Το 1895 η Δημοτική Αρχή μετονόμασε το ίδρυμα από «Ρήγας Φερραίος» σε «Κουτλιμπάνειον Δημοτικόν Νοσοκομείον Λαρίσης». Το 1937 με δαπάνη του Τυρναβίτη εμπόρου Ηλία Τριανταφύλλου, προστέθηκε δεύτερος όροφος στο κτίριο και η Δημοτική Αρχή τότε προς τιμήν τους το μετονόμασε σε «Κουτλιμπάνειο και Τριανταφύλλειο Γενικό Νοσοκομείο Λαρίσης».
Το 1892 ανατέθηκε στον γλύπτη Γεώργιο Βρούτο να φιλοτεχνήσει την προτομή του Ιωάννου Κουτλιμπανά, τα αποκαλυπτήρια της οποίας πραγματοποιήθηκαν το 1895 στον αύλειο χώρο του Νοσοκομείου.
Ο Γεώργιος Βρούτος ήταν φημισμένος Έλληνας γλύπτης του 19ου αι. Γεννήθηκε το 1843 στην Αθήνα όπου και πέθανε το 1909. Σπούδασε γλυπτική στη Σχολή Καλών Τεχνών (1859-1864, γράφτηκε στην ηλικία των 16 ετών) κοντά στον Γ. Φυτάλη, ενώ παράλληλα έλαβε μαθήματα μαρμαροτεχνίας και δούλευε στο εργαστήριο του καθηγητή και γλύπτη, Ιωάννη Κόσσου, του οποίου υπήρξε και συνεχιστής κάποιων έργων του όταν πέθανε. Το 1866 πήγε στη Ρώμη με υποτροφία της βασίλισσας Όλγας, στη Γαλλική Ακαδημία (Academia di Francia) και στη συνέχεια στην Ακαδημία του Αγίου Λουκά, όπου μαθήτευσε κοντά σε δύο μαθητές του διάσημου Ιταλού γλύπτη Antonio Canova, τους γλύπτες Filippo Gnaccarini και Adamo Tadolini. Το 1873 με την επιστροφή του στην Ελλάδα, άνοιξε δικό του εργαστήριο γλυπτικής στην Πλάκα. Το εργαστήριο αυτό μαζί με το εργαστήριο του γλύπτη Δημητρίου Φιλιππότη, αποτέλεσαν τα δύο βασικά καλλιτεχνικά κέντρα του τέλους του 19ου αι. Από το 1882 ως το 1908 διετέλεσε Καθηγητής της Γλυπτικής στη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας, ως διάδοχος του Λεωνίδα Δρόση. Το 1888 ανακηρύχτηκε μέλος της Ακαδημίας Καλών Τεχνών του Παρισιού. Με εισήγησή του καθιερώθηκαν οι Αβερώφειοι διαγωνισμοί του Πολυτεχνείου. Συμμετείχε σε ομαδικές εκθέσεις και υπήρξε ένα από τα ιδρυτικά μέλη της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος.
Παραγωγικός γλύπτης, μειλίχιος και ευγενικός, ο Γεώργιος Βρούτος ασχολήθηκε με όλα τα είδη γλυπτικής: την προτομή, τον ανδριάντα, το ταφικό μνημείο – κοιμητηριακή αγαλματοποιία (μνημειακή γλυπτική), με μυθολογικά και αρχαιοπρεπή θέματα, συμβολικά, καθώς και την παιδική μορφή στη φύση. Φιλοτέχνησε έργα στην Ελλάδα και το εξωτερικό (Ζάππειο Παρθεναγωγείο Κων/πολης, Μουσείο Βοστώνης). Από το κλασικιστικό ύφος που εκδηλώνει στα περισσότερα έργα του, προς τα τέλη του 19ου αι. η τέχνη του περνά στην υιοθέτηση ρεαλιστικών στοιχείων, ενώ χαρακτηρίζεται από άρτια τεχνική εκτέλεση, έμπνευση και αρμονία, καθώς και ήρεμη κίνηση και έκφραση. Διάσημα έργα του είναι το «Πνεύμα του Κοπέρνικου» (1877), ο ανδριάντας του Αδαμάντιου Κοραή (1875) στα Προπύλαια του Πανεπιστημίου, του Κωνσταντίνου Ζάππα στο Ζάππειο Μέγαρο (1888), του Αβέρωφ, του Λόρδου Βύρωνα, του Διονυσίου Σολωμού στο Μουσείο Επιφανών Ζακυνθίων, καθώς και προτομές και ταφικά μνημεία στο Πρώτο Νεκροταφείο Αθηνών (Σούτσου, Ράλλη, Παπαδάκη, Μελά κ.ά.). Χαρακτηρίζεται ο συμπαθέστερος Έλληνας καλλιτέχνης.
Η προτομή του Ιωάννη Κουτλιμπανά αποτελεί την παλαιότερη, χρονολογικά, προτομή (1892) στην πόλη της Λάρισας και το παλαιότερο γλυπτό έργο σε δημόσιο χώρο της πόλης. Η περίτεχνη βάση της προτομής με τα ιωνικά διακοσμητικά στοιχεία εδράζεται σε μαρμάρινο βάθρο. Η προτομή χαρακτηρίζεται από αυστηρό σχεδιασμό, κλασικιστικό και ρεαλιστικό ύφος. Η μορφή αποδίδεται σε ώριμη ηλικία, με γαλήνια έκφραση και στοχαστικό βλέμμα. Τεχνικά διακρίνεται από αρτιότητα: ο γλύπτης αποδίδει επιτυχημένα την κάθε λεπτομέρεια του προσώπου, τις βαθύνσεις στους κροτάφους και τα ζυγωματικά, το σήκωμα των φρυδιών, το σημείο του λάρυγγα, τις ρυτίδες του λαιμού, το μουστάκι (που κυριαρχεί), όπως επίσης αποδίδει ρεαλιστικά τα στοιχεία της ενδυμασίας. Στην μπροστινή πλευρά του βάθρου αναγράφεται: «ΙΩΑΝΝΗΣ ΑΣΤΕΡΙΑΔΗΣ ΚΟΥΤΛΙΜΠΑΝΑΣ ΕΚ ΖΑΡΚΟΥ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΚΑΤΑΓΟΜΕΝΟΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΟΛΕΩΣ ΛΑΡΙΣΗΣ ΕΥΕΡΓΕΤΗΣ 1895». Με καλλιτεχνική κεφαλαιογράμματη γραφή ο δημιουργός υπογράφει στο πίσω μέρος της προτομής και η χρονολογία 1892 παραπέμπει στο έτος φιλοτέχνησης του έργου.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
– Γρηγορίου Αλέξανδρος, Ιωάννης Αστεριάδης Κουτλιμπανάς (1827-1892). Ο ομογενής επιχειρηματίας και ευεργέτης της Λάρισας. Εφημερίδα «ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ» Λάρισας, 25/6/2017.
– Παπαθεοδώρου Νικόλαος, Οι απαρχές των νοσηλευτικών ιδρυμάτων της Λάρισας. Από τις «Αναμνήσεις» του Μιχαήλ Σάπκα. ΕΥΚΡΑΤΟΝ. Πρακτικά Επιστημονικής Συνάντησης προς τιμήν του κ. Γ. Αντωνακόπουλου (Λάρισας 2014).
– Παπαθεοδώρου Νικόλαος, Μεγάλοι Ευεργέτες του Νοσοκομείου. «Εν Λαρίσση», Εφημερίδα «LARISSANET» Λάρισας, 2/4/2016.
– Παπαθεοδώρου Νικόλαος, Γενικό Νοσοκομείο Λάρισας. Το «Κουτλιμπάνειο» όπως το έκτισε ο δωρητής του. ΛΑΡΙΣΑ, Μια εικόνα, χίλιες λέξεις. Εφημ. «ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ» Λάρισας 7/7/2019.
– Παπανικολάου Μιλτιάδης, Ιστορία της Τέχνης στην Ελλάδα. 18ος και 19ος αιώνας. Τόμος 2 (Εκδόσεις Αδάμ, Πέργαμος Εκδοτική, Αθήνα 2002).
– Λυδάκης Στέλιος, Η νεοελληνική γλυπτική: ιστορία – τυπολογία – λεξικό γλυπτών (Εκδοτικός οίκος «Μέλισσα», Αθήνα 2011).
– Μυκονιάτης Ηλίας, Ελληνική τέχνη. Νεοελληνική γλυπτική (Εκδοτική Αθηνών, 1996).
– Ξενόπουλος Γρηγόριος, «Έλληνες Καλλιτέχναι. Γεώργιος Βρούτος». Περιοδικό «Εικονογραφημένη Εστία», τ. 3, 1894, σ. 40-41.
– Μανωλικάκης Ι., «Ένας από τους δέκα καλύτερους γλύπτας της πρώτης γενεάς, ο Γεώργιος Βρούτος». Εφημερίδα «ΤΟ ΒΗΜΑ», 16/5/1954.
– Μαυρομιχάλη Ευθυμία, Γλύπτες του περασμένου αιώνα. Πρόσωπα, δραστηριότητες και καλλιτεχνικοί προσανατολισμοί της ελληνικής γλυπτικής του 19ου αι. Περιοδικό ΕΠΤΑ ΗΜΕΡΕΣ, Εφημερίδα «Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ», αφιέρωμα ΓΛΥΠΤΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ 25/10/1998.
– Τσιάρα Συραγώ, «Η δημόσια γλυπτική στη Λάρισα και το Βόλο. Από το νεοκλασικισμό στον ακαδημαϊκό ρεαλισμό». Πρακτικά Επιστημονικής Συνάντησης «Ο Νεοκλασικισμός στη Θεσσαλία, μέσα 19ου αιώνα – 1920», Λάρισα 11/11/2003. Λαογραφικό Ιστορικό Μουσείο Λάρισας – ΥΠ.ΠΟ. – Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων Θεσσαλίας (Λάρισα 2005).
– Γεώργιος Βρούτος. Διαθέσιμο από το https://el.wikipedia.org/wiki/Γεώργιος_Βρούτος
– Το Πρώτο Νεκροταφείο Αθηνών. Σμιλεύοντας τις Προσωπικότητες. Διαθέσιμο από το https://athensfirstcemeteryingreek.blogspot.com/2018/06/blog-post_30.html
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ Παναγιώτης Δομούζης
Πηγή: ΕΝΤΥΠΗ LARISSANET
Ακολουθήστε το 
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
