Δοκίμιο του συγγραφέα Βάιου Κουτριντζέ
ΚΑΘΕ ΦΟΡΑ που αναγκάζομαι να γράψω τη φράση «Λάρισα, η πόλη του καφέ» δεν αισθάνομαι περήφανος, όπως μια μερίδα συμπατριωτών μου που θεωρούν κολακευτική αυτήν την έκφραση. Τουναντίον, ταπεινωτική είναι και δείχνει προς τα έξω μια εικόνα χαλαρότητας και μεξικάνικης ραστώνης. Όχι λοιπόν! Η Λάρισα είναι η πόλη των χιλιάδων αγροτών, που φτύνουν αίμα στα χωράφια και στα περιβόλια, η πόλη των χιλιάδων εργαζόμενων στο δευτερογενή τομέα, η πόλη των επαγγελματιών, η πόλη των σπουδαστών, η πόλη του πνεύματος και στο τέλος η πόλη που οι καφετέριες κάθε μορφής κάνουν χρυσές δουλειές, επειδή όλοι οι προαναφερόμενοι στον ελεύθερο χρόνο τους γεύονται έναν «βαρύ και όχι» σαν κοινωνικά όντα που είναι, και δεν στήνονται με τις ώρες στην τηλεόραση να παρακολουθήσουν ανούσια και προσβλητικά για τη νοημοσύνη μας προγράμματα.
Θα με θεωρήσετε υπερβολικό κι ότι προσπαθώ ν’ απαλύνω το βαρύ χαρακτηρισμό της πόλης μας, αλλά εγώ αυτήν την εικόνα έχω σχηματίσει. Θα γράψω, όμως και τα αρνητικά των κατοίκων της πόλης για να μη με θεωρήστε υποκειμενικό. Όσον αφορά τα λογοτεχνικά ζητήματα, όμως, που γνωρίζω· δε θα επεκταθώ σε άλλους τομείς των δραστηριοτήτων του Λαρισαίου.
Δε διαβάζουν, είναι αλήθεια, οι Λαρισαίοι, όπως παλιά. Το αναγνωστικό κοινό είναι πολύ ισχνό και απαρτίζεται κυρίως από γυναίκες, σπουδαστές και ολίγιστους εραστές της ανάγνωσης. Δε στηρίζομαι σε κάποια μελέτη, αλλά βασίζομαι α) στην πείρα που έχω αποκομίσει κινούμενος επί σαράντα χρόνια στους λογοτεχνικούς χώρους και β) στην πραγματική κατάσταση.
Στη Λάρισα, σήμερα: α) στο κέντρο, υπάρχουν σε λειτουργία μερικά* μόνο βιβλιοπωλεία αμιγή, μετρούμενα στα δάχτυλα του ενός χεριού, σε μια περιοχή που μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1980 έβριθε τέτοιων καταστημάτων*, β) κυκλοφορούν δύο ή τρεις πολιτικές εφημερίδες* για 250000 πολίτες, γ) δε φτάνει σ’ αυτήν* ο Τύπος της πρωτεύουσας και της συμπρωτεύουσας που είναι πληρέστερα ενημερωμένος για τα πολιτικά και έτερα γεγονότα γ) δεν κυκλοφορεί στα βιβλιοπωλεία λογοτεχνικό περιοδικό, αν και εκδίδονται τουλάχιστον τέσσερα*, με συνέπεια ο κόσμος που ενδιαφέρεται να τα αγνοεί.
Έγραψα στο ΛΕΞΙΚΟ ΛΑΡΙΣΑΙΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ[1] -ΒΙΒΛΙΟ ΠΡΩΤΟ (ΛΛΣΑ) ότι κατά τους υπολογισμούς μου οι συγγραφείς της Λάρισας που έχουν εκδώσει ένα τουλάχιστον βιβλίο δεν πρέπει να είναι πάνω από χίλιοι. Η συνέχιση της έρευνάς μου, για την κατάστρωση του κειμενικού υλικού του Δεύτερου Βιβλίου, πάνω στο αντικείμενο αυτό έχει καταδείξει προς ώρας ότι το συμπέρασμα αυτό δεν είναι εφικτό ν’ αναθεωρηθεί. Επισήμανα, επίσης, ότι υπάρχουν και οι συγγραφείς που δεν έχουν εκδώσει βιβλία, αλλά αρθρογραφούν σε περιοδικά και εφημερίδες τοπικού ή υπερτοπικού χαρακτήρα, που εκδίδονται με τον παραδοσιακό τρόπο ή τον ψηφιακό, των οποίων, όμως, ο αριθμός μού είναι άγνωστος. Όλοι αυτοί οι συγγραφείς, λογοτέχνες – μελετητές – αρθρογράφοι, συγκροτούν την Κοινωνία των Λαρισαίων Συγγραφέων (ΚΛΣ). Ωστόσο, το εκατοστιαίο ποσοστό που τους αναλογεί επί του πληθυσμού της πόλης δεν κατορθώνει, κατά τις δικές μου εκτιμήσεις πάντα, ν’ αγγίξει μήτε το 1% του αριθμού των κατοίκων. Σαφώς και πρέπει να μας ανησυχεί το γεγονός αυτό, ο αριθμός φαντάζει πολύ μικρός για μια πόλη ~180000 κατοίκων. Εν τούτοις, επειδή δεν είναι γνωστές μελέτες ή αναφορές για τον αριθμό των συγγραφέων άλλων πόλεων, προκειμένου να γίνει αναλογική σύγκριση, μπορούμε να είμαστε, συγκρατημένα όμως, αισιόδοξοι- που έστω και χίλιοι συμπατριώτες μας φροντίζουν για την ψυχαγωγία και τη μόρφωση των Λαρισαίων (και όχι μόνο) πραγματοποιώντας οι ίδιοι αιματηρές πνευματικές και οικονομικές θυσίες, καλύπτοντας μόνοι τους τα έξοδα της έκδοσης των βιβλίων τους.
Οι συγγραφείς αυτοί, που, τώρα, με την έκδοση του ΛΛΣΑ που προανέφερα έγιναν γνωστοί στο λαρισαϊκό κοινό, ξέρουμε δηλαδή ποιοι είναι, επιτελούν, διαρκώς, πολιτισμικό έργο παράγοντας πνευματικά αγαθά και, τοιουτοτρόπως, συμβάλλουν στην άνοδο του πνευματικού επιπέδου των Λαρισαίων και την ανάδειξη της Λάρισας σε «δημιουργική» πόλη[2].
Εύλογα, δημιουργείται ένα ερώτημα: συνεργάζονται αυτοί οι συγγραφείς μεταξύ τους ή κάτι τέτοιο δεν είναι απαραίτητο; Δύσκολες οι απαντήσεις. Πάντως, σε μια σύγχρονη δημιουργική πόλη το αποτέλεσμα θα ήταν εντυπωσιακότερο αν οι συγγραφείς, ως δημιουργικές πολιτιστικές μονάδες, δρούσαν συντονισμένα. Θα μπορούσαν, επί παραδείγματι, ν’ αποτελέσουν έναν πνευματικό φάρο που θα γινόταν αισθητός και έξω από τα όρια της πόλης ή να βελτιώσουν τάχιστα το πνευματικό επίπεδο των κατοίκων, και πολλά άλλα. Επ’ αυτού, χαριτολογώντας, θα έλεγα εκ πείρας ότι, αντιθέτως, οι Λαρισαίοι συγγραφείς είναι και λίγοι και… σκόρπιοι. Εννοώ, δηλαδή, ότι δε συστεγάζονται όλοι σ’ έναν πνευματικό όμιλο[3], οπότε θα λειτουργούσαν εκούσια, ή αναγκαστικά, διαδραστικά, επηρεάζοντας άλλα μέλη και, παράλληλα, επηρεαζόμενοι απ’ αυτά. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, πιθανόν, να προέκυπταν κοινές συγγραφικές δράσεις[4], πνευματικά ρεύματα, κλπ..
Το σύνολο των ΛΣ διαμοιράζεται ως εξής: α) τμήμα του αποτελείται από μέλη διαφόρων ιδιωτικών φορέων[5], που, επειδή λειτουργούν ο καθένας με το δικό του τρόπο, καθορίζουν ξεχωριστό λογοτεχνικό στίγμα για τα μέλη τους (υποχρεώνοντάς τους έμμεσα), παράγοντας διαφορετικό αποτέλεσμα, χωρίς αυτό να είναι, καταρχάς, επιλίψιμο, κρινόμενο ωστόσο για την αποχρώσα λογοτεχνική ποιότητα των εκδιδόμενων έργων, β) τμήμα του έλκεται από κάποιον ισχυρό πνευματικό δέκτη[6], συνήθως κάποια εφημερίδα[7] ή περιοδικό[8] (λογοτεχνικό ή μη). Οι συγγραφείς αυτοί αναλώνονται στην εκπόνηση «συνεργασιών» και επαναπαύονται σ’ αυτήν τους την ασχολία, ενώ θα όφειλαν, αφού κατέχουν τις δυνατότητες, να τις εκμεταλλεύονται στο έπακρον, διασπείροντας[9] το πολιτισμικό στοιχείο που παράγουν και σ’ άλλους ζωτικούς τομείς της πόλης, κι όχι μεμονωμένα στα έντυπα, προσθέτοντας το λιθαράκι τους στο χτίσιμο της «δημιουργικής Λάρισας», γ) στους συγγραφείς που δραστηριοποιούνται κατά μόνας, ως μοναχικοί πνευματικοί λύκοι και αναζητητές, εις μάτην, πρόσφορου μέσου για τη δημοσιοποίηση του έργου των και της δραστηριότητάς τους γενικώς. Αυτοί οι τελευταίοι ή παραμένουν άγνωστοι στο ευρύ κοινό (οι περισσότεροι), ή αποτελούν σημαντικές πνευματικές μονάδες με σπουδαίο έργο, είναι δημιουργοί «σχολών» και το στίγμα τους είναι έντονα διακριτό. Αλλά τέτοιες περιπτώσεις είναι ελάχιστες. Θ’ αναφερθώ σε προσεχές σημείωμα σ’ αυτούς.
Ποια ονόματα, όμως, «ακούγονται» σήμερα στη Λάρισα και για ποιο λόγο το κάθε ένα;
συνεχίζεται
Υποσημειώσεις
Prosperus, Άνεμος, Βιβλιογνώση, Καλτσάς, Λωτός, Σκάλα, κ.ά.
Ελαφρόπουλος, Γνώση, Κέραμος, Παιδεία κ.ά.
Ελευθερία, Larissanet, Κόσμος
Τα σημεία που διατίθεται είναι στο σιδηροδρομικό σταθμό, ίσως καναδυό ακόμα
Πνευματική Λάρισα, Θράκα, Λεξωτεχνίες, Δευκαλίων ο Θεσσαλός
[1] Εκδόσεις ενύπνιο, 2023, κυκλοφορεί
[2] Δημιουργική είναι μια πόλη που έχει ανάγει τον Πολιτισμό και τις Καλές Τέχνες σε πυλώνες αναζωογόνησής της και τρόπους αντικατάστασης των παλαιών αναπτυξιακών της μορφών
[3] Χωρίς αυτό να είναι απαραίτητο, αλλά το ζητούμενο
[4] Εκδόσεις, εκδηλώσεις, κ.λπ.
[5] ΣΓ&ΤΘ, ΕΛΟΣΥΛ, Σύλλογοι Λογοτεχνών τοπικής και πανελλήνιας εμβέλειας, ακόμη και σε παγκόσμιους φορείς(!) και ασήμαντους παρεΐστικους συλλόγους
[6] Που είναι συγχρόνως και πομπός επικοινωνίας με το κοινό
[7] Ελευθερία, Larissanet και σημαντικά επαρχιακά έντυπα
[8] Δευκαλίων ο Θεσσαλός, Θράκα, Λεξωτεχνίες, Πνευματική Λάρισα και κάποια επαρχιακά περιοδικά, σ’ όλ’ αυτά θα γίνουν αναφορές προσεχώς – υγεία νάχουμε μόνο!
[9] το ευκταίο και απαραίτητο στη δημιουργική πόλη
Πηγή: ΕΝΤΥΠΗ LARISSANET
Ακολουθήστε το 
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
