"Είκοσι": Το πένθος που γίνεται ποίηση

Tο «Είκοσι» του Παντελή Μπουκάλα από Εκδόσεις «Άγρα» είναι ένα συγκλονιστικό βιβλίο

Πρόκειται για μια ποιητική κατάθεση ειλικρίνειας και δύναμης, που ο λόγος καλείται να σταθεί απέναντι σε μία από τις πιο ακραίες δοκιμασίες της ανθρώπινης ύπαρξης: την απώλεια ενός παιδιού.

Ο Μπουκάλας δεν αναζητά παρηγορητικές απαντήσεις ούτε εύκολες συμφιλιώσεις με το δυσάρεστο αυτό γεγονός. Αντίθετα, καταγράφει την επίμονη προσπάθεια του ανθρώπου να διατηρήσει ζωντανή τη μνήμη εκείνου που έφυγε, να διασώσει από τη φθορά του χρόνου πρόσωπα, κινήσεις, λέξεις και στιγμές που κινδυνεύουν να βυθιστούν στη σιωπή. Η ποίηση γίνεται ένας τρόπος αντίστασης απέναντι στη λήθη, μια πράξη αγάπης που έρχεται σε ρήξη με την οριστικότητα του θανάτου.

Στις σελίδες της συλλογής συναντώνται η προσωπική οδύνη και η μεγάλη παράδοση της ελληνικής ποιητικής έκφρασης. Η δημοτική ποίηση, το μοιρολόι, το δημοτικό τραγούδι, που τα ξέρει πολύ καλά ο Παντελής Μπουκάλας, συνομιλούν με μια βαθιά σύγχρονη ευαισθησία. Ο ποιητής επιστρατεύει όλες τις δυνατότητες της γλώσσας, γνωρίζοντας ταυτόχρονα τα όριά της. Γιατί το μεγάλο διακύβευμα του βιβλίου είναι θεωρώ ο τρόπος που μπορεί να ειπωθεί το ανείπωτο και πώς μπορούν οι λέξεις να χωρέσουν ένα πένθος που μοιάζει μεγαλύτερο από αυτές.

Κι όμως, το «Είκοσι» δεν είναι μόνο ένα βιβλίο για τον θάνατο. Είναι πρωτίστως ένα βιβλίο για τη ζωή που προηγήθηκε και εξακολουθεί να επιμένει μέσα από τη μνήμη. Πίσω από κάθε στίχο αναδύεται η μορφή ενός νέου ανθρώπου με τις χαρές, τις συνήθειες, τα όνειρα και τη ζωηράδα της ηλικίας του. Η παρουσία του παραμένει τόσο έντονη, ώστε η απουσία του αποκτά σχεδόν σωματική υπόσταση.

Αυτό που τελικά μένει μετά την ανάγνωση δεν είναι μόνο η συγκίνηση. Είναι η αίσθηση ότι η ποίηση, ακόμη και όταν δεν μπορεί να απαλύνει τον πόνο, μπορεί να του δώσει μορφή και διάρκεια. Μπορεί να μετατρέψει την ιδιωτική δοκιμασία σε κοινό ανθρώπινο βίωμα. Το «Είκοσι» είναι ένα βιβλίο προσωπικό, αλλά ταυτόχρονα καθολικό. Ένα βιβλίο για την απώλεια, τη μνήμη και, πάνω απ’ όλα, για την αγάπη που επιμένει να νικά τη λήθη.