Του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου, δασκάλου – συγγραφέα
ΓΕΝΙΚΑ: Ο Νότιος Σταυρός [Λατ. Crux, συντ.: Cru], πιο γνωστός ως «Σταυρός του Νότου», είναι αστερισμός που σημειώθηκε πρώτη φορά το 1603, όταν διαχωρίστηκε από τον Κένταυρο. Αποτελεί τον μικρότερο αστερισμό, αλλά έναν από τους πιο ευδιάκριτους. Τρεις πλευρές του περιτριγυρίζονται από τον αστερισμό του Κενταύρου, ενώ προς τα νότια βρίσκεται ο αστερισμός Μύια [Musca].
Ο Σταυρός του Νότου ήταν για τους αρχαίους Έλληνες τμήμα του Κενταύρου, αλλά ορίστηκε ως ξεχωριστή ομάδα αστέρων τον 16ο αιώνα μετά την εξερευνητική αποστολή του Αμέρικο Βεσπούκι στη Νότια Αμερική [1501]. Ο Βεσπούκι χαρτογράφησε τους δυο αστέρες, Άλφα του Κενταύρου και Βήτα του Κενταύρου, καθώς και τους αστέρες του Σταυρού του Νότου. Αν και αυτοί οι αστέρες ήταν γνωστοί στους αρχαίους Έλληνες, η σταδιακή μετάπτωση τους έχει φέρει χαμηλά κάτω από τον ορίζοντα της Ευρώπης με αποτέλεσμα να ξεχαστούν. Η έκταση του αστερισμού είναι μόλις 68,4 τ. μοίρες, πράγμα που τον κατατάσσει στη τελευταία θέση, σε έκταση, μεταξύ των 88 αστερισμών της ουράνιας σφαίρας. Είναι ορατός σε γεωγραφικά πλάτη μεταξύ 25° Βόρεια και 90°Νότια. Στην Ελλάδα ο αστερισμός είναι περισσότερο γνωστός από το ομώνυμο ποίημα του ποιητή-ναυτικού Ν. Καββαδία.
ΦΩΤΕΙΝΟΤΕΡΟΙ ΑΣΤΕΡΕΣ: Ο Σταυρός του Νότου έχει 49 ορατά άστρα [φ.μ. ≤ 6,5]. Οι α1 και α2, που έχουν φαινόμενο μέγεθος αντίστοιχα 1,33 και 1,74, εξαιτίας του μικρού διαχωρισμού τους φαίνονται στο γυμνό μάτι και με κιάλια ως ενιαίος αστέρας φαινόμενου μεγέθους 0,86. Όμως, στην πραγματικότητα ο α1 είναι διπλός [όπως προκύπτει από φασματοσκοπική μελέτη] ενώ ένας άλλος αστέρας, ο C, τους ακολουθεί στον χώρο. Συνεπώς πρόκειται για τετραπλό σύστημα. Η απόσταση του συστήματος από τη Γη ανέρχεται σε 370 έτη φωτός, αλλά μειώνεται με ρυθμό 11,2 χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο. Ο β Νοτίου Σταυρού [φαιν. μεγ. 1,25] είναι γνωστός με το ιδιαίτερο όνομα Μιμόζα. Ο γ είναι μεταβλητός αστέρας [ερυθρός γίγαντας], με μέσο φαινόμενο μέγεθος 1,59, οπότε η απόστασή του των 88 ετών φωτός από τη Γη τον καθιστά τον πλησιέστερο ερυθρό γίγαντα. Οι αστέρες δ, ε, ζ, η, θ1, θ2, ι, λ και μ1, έχουν αντίστοιχα φαινόμενο μέγεθος 2,80, 3,59, 4,04, 4,15, 4,33, 4,72, 4,69, 4,62 και 4,03.
ΑΞΙΟΣΗΜΕΙΩΤΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΣΤΟΝ ΑΣΤΕΡΙΣΜΟ: Επειδή τέμνεται (στο νότιο μέρος του) από τον γαλαξιακό ισημερινό, ο Νότιος Σταυρός, παρότι μικρός σε έκταση, περιέχει αρκετά σώματα του δικού μας Γαλαξία. Όπως, το Νεφέλωμα Coalsack [Σάκος με Κάρβουνα] που είναι το καλύτερα ορατό σκοτεινό νεφέλωμα. Φαίνεται ξεκάθαρα με γυμνό μάτι υπό τη μορφή μεγάλης σκοτεινής κηλίδας διαστάσεων 7×5 μοιρών. Ένα άλλο αντικείμενο στον αστερισμό του Νότιου Σταυρού είναι το ανοιχτό σμήνος NGC 4755, πιο γνωστό, στη διεθνή Αστρονομία, ως Jewel Box ή Kappa Crucis Cluster, που ανακαλύφθηκε από τον Νicolas L. de Lacaile, το 1751. Απέχει περίπου 7.500 έτη φωτός, έχει …
ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ ΕΔΩ:
Ακολουθήστε το 
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
