Της Εύης Μπουτζέτη – Πανίδου
Υπάρχουν ειδήσεις που δεν διαβάζονται απλώς. Σε παγώνουν. Σε καρφώνουν στην καρέκλα. Σε κάνουν να αναρωτιέσαι πού ήμασταν όλοι εμείς όταν δύο παιδιά ένιωθαν τόσο μόνα, τόσο αβοήθητα, τόσο βαριά φορτωμένα, ώστε να πιστέψουν πως η ζωή τους δεν άξιζε άλλο.
Το τραγικό περιστατικό με τα δύο 17χρονα κορίτσια δεν είναι μόνο μια οικογενειακή τραγωδία. Είναι μια κραυγή. Μια κραυγή που έρχεται από τα δωμάτια των εφήβων, από τα σχολικά προαύλια, από τα κινητά τηλέφωνα, από τις σιωπές πίσω από κλειστές πόρτες. Είναι μια κραυγή που λέει, κοιτάξτε μας. Ακούστε μας. Μη μας μετράτε μόνο με βαθμούς, επιδόσεις και προσδοκίες.
Κανένα παιδί δεν είναι αποτυχία. Κανένα παιδί δεν είναι ντροπή. Κανένα παιδί δεν γεννήθηκε για να ικανοποιήσει τα ανεκπλήρωτα όνειρα των μεγάλων. Δεν χρειάζεται όλα τα παιδιά να γίνουν γιατροί, δικηγόροι, άριστοι μαθητές ή «καμάρια» με τον τρόπο που εμείς φανταζόμαστε. Ζούμε άλλωστε σε μια εποχή τόσο ευμετάβλητη και δυναμική, όπου τα δεδομένα αλλάζουν με ιλιγγιώδη ταχύτητα.
Πριν από λίγα μόλις χρόνια, η πληροφορική και ιδιαίτερα ο προγραμματισμός θεωρούνταν η απόλυτη επαγγελματική ασφάλεια. Χιλιάδες νέοι έτρεχαν να σπουδάσουν αυτήν την επιστήμη, πιστεύοντας πως εκεί βρίσκεται το σίγουρο μέλλον. Κι όμως, με την έλευση της τεχνητής νοημοσύνης, οι ισορροπίες άλλαξαν δραματικά. Τεχνολογικοί κολοσσοί όπως η Meta, η Google (Alphabet) και η Microsoft προχώρησαν σε μαζικές απολύσεις χιλιάδων εργαζομένων, ακόμη και προγραμματιστών, ενώ την ίδια στιγμή οι χρηματιστηριακές αγορές επιβράβευσαν αυτές τις αποφάσεις με άνοδο των μετοχών τους. Αυτή είναι η σκληρή πραγματικότητα της εποχής μας. Επαγγέλματα που σήμερα θεωρούνται «χρυσά», αύριο μπορεί να αλλάξουν ή και να εξαφανιστούν. Γι’ αυτό είναι τόσο άδικο να πιέζουμε τα παιδιά να χωρέσουν σε επαγγελματικά καλούπια που ίσως σε λίγα χρόνια να μην έχουν καν την ίδια αξία. Κάθε παιδί έχει μέσα του έναν κρυμμένο θησαυρό. Άλλο εκφράζεται με τη μουσική, άλλο με τη ζωγραφική, άλλο με τον αθλητισμό, άλλο με τη φροντίδα, άλλο με την ευαισθησία, άλλο με την ηγετικότητα, άλλο με την πρωτότυπη σκέψη. Το ταλέντο δεν είναι μόνο ο βαθμός στο διαγώνισμα. Είναι και ο τρόπος που ένα παιδί παρηγορεί έναν φίλο του. Είναι η φαντασία του, η καλοσύνη του, η επιμονή του, η εσωτερική του δύναμη.
Γι’ αυτό, αγαπημένοι γονείς, ας σταθούμε πιο κοντά στα παιδιά μας. Όχι μόνο όταν φέρνουν καλούς βαθμούς. Όχι μόνο όταν μας κάνουν περήφανους. Αλλά κυρίως όταν αποτυγχάνουν, όταν θυμώνουν, όταν κλείνονται στον εαυτό τους, όταν δεν ξέρουν πώς να πουν αυτό που τους πονά. Τα παιδιά δεν χρειάζονται τέλειους γονείς. Χρειάζονται παρόντες γονείς. Γονείς που ακούν χωρίς να ειρωνεύονται. Που ρωτούν χωρίς να ανακρίνουν. Που αγκαλιάζουν χωρίς να ζητούν εξηγήσεις. Γονείς που λένε στο παιδί τους: «Ό,τι κι αν γίνει, εγώ είμαι εδώ».
Η αγάπη είναι το πρώτο καταφύγιο. Αλλά η αγάπη δεν σημαίνει αδιαφορία, ασυδοσία ή απουσία ορίων. Τα παιδιά χρειάζονται και αγάπη και όρια. Τα όρια δεν είναι τιμωρία. Είναι ασφάλεια. Είναι ο τρόπος με τον οποίο ο γονιός λέει: «Σε νοιάζομαι τόσο, που δεν θα σε αφήσω να χαθείς». Το «όχι» όταν λέγεται με ηρεμία, σταθερότητα και σεβασμό, δεν πληγώνει το παιδί. Το προστατεύει. Το βοηθά να μάθει τη ματαίωση, τη συνεργασία, την ευθύνη. Το παιδί που μεγαλώνει με αγάπη και όρια δεν αγαπά λιγότερο τους γονείς του. Τους εμπιστεύεται περισσότερο.
Όμως ας μη ρίχνουμε όλο το βάρος μόνο στην οικογένεια. Το πρόβλημα είναι βαθύτερο και πολυπαραγοντικό. Υπάρχει η κατάθλιψη των εφήβων. Υπάρχει ο σχολικός εκφοβισμός. Υπάρχει ο διαδικτυακός εκφοβισμός. Υπάρχει η μοναξιά μέσα στην υπερσυνδεδεμένη εποχή μας. Υπάρχει η αβάσταχτη πίεση της εικόνας, της επιτυχίας, της σύγκρισης. Και υπάρχει, δυστυχώς, ένα εκπαιδευτικό σύστημα που συχνά λειτουργεί σαν μηχανισμός αξιολόγησης και όχι σαν χώρος καλλιέργειας ψυχών.
Το ελληνικό σχολείο παραμένει σε μεγάλο βαθμό αναχρονιστικό. Μετρά, βαθμολογεί, κατατάσσει, πιέζει. Συχνά ενδιαφέρεται περισσότερο για την ύλη παρά για το παιδί που λυγίζει κάτω από αυτήν. Περισσότερο για τις εξετάσεις παρά για την ψυχική του αντοχή. Περισσότερο για την αποστήθιση παρά για τη χαρά της μάθησης. Και όταν ένα παιδί δεν χωρά σε αυτό το στενό καλούπι, αντί να το ακούσουμε, το χαρακτηρίζουμε αδιάφορο, δύσκολο, τεμπέλικο, προβληματικό.
Αυτό πρέπει να τελειώσει. Η ψυχική υγεία των παιδιών δεν μπορεί να είναι πολυτέλεια. Δεν μπορεί να είναι μια ομιλία μία φορά τον χρόνο. Χρειαζόμαστε ψυχολόγους στα σχολεία, ουσιαστική πρόληψη, εκπαίδευση των γονέων, επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, μαθήματα συναισθηματικής αγωγής, ασφαλείς χώρους όπου τα παιδιά θα μπορούν να μιλούν χωρίς φόβο και ντροπή. Η απάντηση δεν βρίσκεται μόνο στη νομοθεσία. Η νομοθεσία είναι το τελευταίο βήμα. Πριν από αυτήν έρχεται η πρόληψη. Η παιδεία. Η ανθρωπιά.
Σε χώρες όπως η Φινλανδία, το σχολείο δεν μετριέται μόνο με βαθμούς. Μετριέται και με το αν το παιδί νιώθει ασφαλές, ισορροπημένο, σεβαστό. Εκεί η εκπαίδευση δεν αντιμετωπίζει τον μαθητή σαν δοχείο γνώσεων, αλλά σαν ολόκληρο άνθρωπο. Εμείς πότε θα το καταλάβουμε; Πόσα παιδιά πρέπει να σιωπήσουν για πάντα για να ακούσουμε επιτέλους όσα μας έλεγαν χωρίς λόγια;
Ας κοιτάξουμε τα παιδιά μας σήμερα. Όχι βιαστικά. Όχι ανάμεσα σε δύο τηλεφωνήματα, σε ένα επαγγελματικό email ή σε μια ατελείωτη αγωνία για περισσότερα χρήματα, μεγαλύτερη επιτυχία και κοινωνική καταξίωση. Ας τα ρωτήσουμε πώς είναι πραγματικά. Και κυρίως, ας αντέξουμε την απάντηση. Γιατί πολλές φορές οι γονείς πιστεύουμε λανθασμένα πως προσφέρουμε στα παιδιά μας ευτυχία γεμίζοντας το σπίτι με υλικά αγαθά, ακριβά φροντιστήρια, δραστηριότητες και ανέσεις, ενώ στην πραγματικότητα εκείνα διψούν για κάτι πολύ πιο απλό και πολύ πιο πολύτιμο, τον χρόνο μας, την παρουσία μας, το βλέμμα μας, την αγκαλιά μας. Κανένα παιδί δεν θυμάται πόσα χρήματα κέρδισαν οι γονείς του, θυμάται όμως αν ήταν απόντες. Θυμάται αν μεγάλωσε μόνο του μέσα σε ένα σπίτι γεμάτο πράγματα αλλά άδειο από ουσιαστική επικοινωνία. Ας μη γελάσουμε λοιπόν με τον πόνο τους επειδή στα δικά μας μάτια φαίνεται μικρός. Για έναν έφηβο, μια απόρριψη, ένας κακός βαθμός, ένα σχόλιο, ένα bullying, μπορεί να μοιάζει με το τέλος του κόσμου. Και όταν εκείνη τη στιγμή δεν βρίσκει δίπλα του έναν γονιό διαθέσιμο να τον ακούσει πραγματικά, τότε η μοναξιά γίνεται ακόμη πιο βαριά.
Κανένα παιδί δεν πρέπει να πιστέψει ότι είναι βάρος. Κανένα παιδί δεν πρέπει να ζητά συγγνώμη επειδή υπάρχει. Η κοινωνία μας οφείλει να γίνει πιο τρυφερή, πιο άγρυπνη, πιο γενναία. Γιατί κάθε παιδί που χάνεται είναι μια αποτυχία όλων μας.
Καλή επιτυχία σε όλα τα παιδιά που δίνουν εξετάσεις!
Να θυμάστε πως η αξία σας δεν μετριέται από βαθμούς, αλλά από την προσπάθεια, τα όνειρα και τη δύναμη που κρύβετε μέσα σας. Μπείτε στην αίθουσα με καθαρό μυαλό, πίστη στον εαυτό σας και χαμόγελο. Ό,τι διαβάσατε, ό,τι κουραστήκατε να πετύχετε, είναι ήδη ένα μεγάλο βήμα μπροστά. Εύχομαι οι κόποι σας να ανταμειφθούν και οι δρόμοι σας να γεμίσουν φως, όμορφες ευκαιρίες και χαρές. Με ηρεμία, αισιοδοξία και καρδιά… όλα μπορούν να γίνουν.
Αν εσείς ή κάποιος δικός σας άνθρωπος αντιμετωπίζει δυσκολίες, καλέστε άμεσα τη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία 1018. Η κλήση είναι ανώνυμη και δωρεάν.
Πηγή: ΕΝΤΥΠΗ LARISSANET
Ακολουθήστε το 
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
