Ριζίτικα, ιστορία και μνήμη: Συμμετοχή του 5ου Γυμνασίου και του 5ου Λυκείου Λάρισας στις εκδηλώσεις για την 5η Μεραρχία Κρητών

Με συγκίνηση και αίσθημα ιστορικής ευθύνης, μαθητές και εκπαιδευτικοί του προγράμματος «Δημοκρατία και Εκπαίδευση» του 5ου Γυμνασίου και του 5ου Λυκείου Λάρισας συμμετείχαν στις διήμερες εκδηλώσεις μνήμης για την ηρωική 5η Μεραρχία Κρητών.

Μέσα από τη μουσική, την ιστορική γνώση και τη βιωματική συμμετοχή, απέτισαν φόρο τιμής στους αγωνιστές που μαρτύρησαν στο στρατόπεδο της Λάρισας, το οποίο έχει χαρακτηριστεί ως το «Νταχάου της Ελλάδας».

Η διασχολική χορωδία στο πλαίσιο του παραπάνω προγράμματος, υπό τη διδασκαλία και καθοδήγηση της μουσικού Εύας Μωυσιάδου, με τη συμμετοχή της συντονίστριας του προγράμματος στο Λύκειο Αρχοντίας Γιαννακάκη και με τη συνοδεία της λύρας του Γιάννη Λεκάκη, άνοιξε την πρώτη ημέρα των εκδηλώσεων, το Σάββατο 23 Μαΐου 2026, στο Χατζηγιάννειο Πνευματικό Κέντρο.

Ερμήνευσε ριζίτικα τραγούδια, τα οποία λειτουργούν ως θεματοφύλακες αξιών όπως η παλικαριά, η ελευθερία, η ανδρεία και η αγάπη για τη φύση. Ιδιαίτερη συγκίνηση προκάλεσε το τραγούδι «Αγρίμια κι αγριμάκια μου», για το οποίο ο Νίκος Ξυλούρης είχε αναφέρει πως «δεν μιλά για τα αγρίμια και τα ελάφια. Μιλά για τους αντάρτες που ζούσαν τότε στα σπηλιαράκια και στους γκρεμούς, πολεμώντας για τη λευτεριά».

Η ιστορικός Αποστολία Καρρά, υποδιευθύντρια του 5ου Γυμνασίου, μέλος της παιδαγωγικής ομάδας του διασχολικού προγράμματος και γραμματέας του Συλλόγου «Φίλοι του Μουσείου Εθνικής Αντίστασης Λάρισας», μίλησε για το στρατόπεδο της Λάρισας κατά την περίοδο της Κατοχής — ένα πραγματικό «Νταχάου», από το οποίο, σύμφωνα με μεταπολεμική έκθεση πεπραγμένων του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού Λάρισας, πέρασαν περίπου 30.000 κρατούμενοι.

Όπως επεσήμανε, μετά την Κατοχή οι εγκαταστάσεις του στρατοπέδου κατεδαφίστηκαν και ο χώρος περιέπεσε σε αφάνεια, καθώς καμία ελληνική κυβέρνηση δεν επιχείρησε να τον αναδείξει ιστορικά.

Την τραγική αλλά και ένδοξη ιστορία της 5ης Μεραρχίας Κρητών παρουσίασαν ο πρόεδρος του Συλλόγου Κρητικών Λάρισας «Ο Ψηλορείτης» Δημήτρης Δραγανιδάκης και ο πανεπιστημιακός Αριστομένης Συγγελάκης, συγγραμματέας του Εθνικού Συμβουλίου Διεκδίκησης των Οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα. Η 5η Μεραρχία Κρητών διακρίθηκε στο αλβανικό μέτωπο, ενώ περίπου 1.200 στρατιώτες της μεταφέρθηκαν από τις ιταλικές δυνάμεις κατοχής στο στρατόπεδο συγκέντρωσης της Λάρισας, όπου κρατήθηκαν κάτω από απάνθρωπες συνθήκες, βιώνοντας πείνα και κακουχίες, με αποτέλεσμα τον θάνατο περίπου 800 συμπολεμιστών τους.

Τη δεύτερη ημέρα των εκδηλώσεων, αντιπροσωπεία της διασχολικής ομάδας συμμετείχε στα αποκαλυπτήρια του Μνημείου για την 5η Μεραρχία Κρητών, στον λόφο του Φρουρίου της Λάρισας, ως ελάχιστο φόρο τιμής αλλά και ως φωτεινό οδοδείκτη για τις νεότερες γενιές.

Στη δεξίωση που ακολούθησε στη Λέσχη Αξιωματικών Λάρισας απονεμήθηκε, μεταξύ άλλων, πλακέτα αναγνώρισης του έργου και της συμβολής του σχολείου στη διατήρηση της Μνήμης της Κρήτης και της Ιστορίας στη διευθύντρια του 5ου Γυμνασίου, Ζωή Δεληζώνα, συντονίστρια του προγράμματος στο Γυμνάσιο και αντιπρόεδρο του Συλλόγου «Φίλοι του Μουσείου Εθνικής Αντίστασης Λάρισας».

Κατά τη διάρκεια των εκδηλώσεων, μαθητές και εκπαιδευτικοί συναντήθηκαν και με τον Σεβασμιότατο Αρχιεπίσκοπο Κρήτης Ευγένιο, ο οποίος μετέφερε το δικό του μήνυμα στον χαιρετισμό του, λέγοντας πως «Δεν έχουν τόση ανάγκη οι ήρωες νεκροί από τιμές, που τους τιμάει ο ουρανός, όσο εμείς έχουμε ανάγκη του δικού τους παραδείγματος». Οι μαθητές γνώρισαν τον αρχιεπίσκοπο στην Κρήτη, ως προσκεκλημένοι στις εκδηλώσεις για το Ολοκαύτωμα της Βιάννου, τον περασμένο Σεπτέμβριο. Την ιστορία του στρατοπέδου της Λάρισας μαζί και την τραγική ιστορία της 5ης Μεραρχίας Κρητών, οι μαθητές και οι μαθήτριες του προγράμματος είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν κατά την επίσκεψή τους στην Κρήτη, αλλά και σε εκδήλωση-συνέχεια στο Μουσείο Εθνικής Αντίστασης Λάρισας, από το Σύλλογο Φίλων του Μουσείου, τον περασμένο Οκτώβριο.

Το θέμα επανέφερε στη δημόσια μνήμη ο Σύλλογος Κρητικών Λάρισας με την ανέγερση του Μνημείου της ηρωικής 5ης Μεραρχίας Κρητών και με τη διοργάνωση των εκδηλώσεων σε συνεργασία με την Αντιδημαρχία Πολιτισμού του Δήμου Λαρισαίων, τον Σύλλογο Φίλοι του Μουσείου Εθνικής Αντίστασης Λάρισας και το Εθνικό Συμβούλιο Διεκδίκησης των Οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα.

Βίντεο στο YouTube: