Γράφει ο Ευάγγελος Μπαλντούνης
Καθηγητής φιλόλογος – συγγραφέας – ιστορικός ερευνητής
Γεννήθηκε το 1889 στην Κρανιά Ολύμπου. Μεγάλωσε σε μια φτωχή οικογένεια με άλλα 5 αδέλφια. Ήταν χαρακτήρας ανεξάρτητος, έξυπνος και επιβλητικός. Το 1914 ενώ υπηρετούσε τη στρατιωτική του θητεία, έμαθε ότι είχε πεθάνει ο αδελφός του. Ζήτησε άδεια μερικών ημερών, αλλά το αίτημά του δεν έγινε δεκτό. Τότε ο Τζατζάς λιποτάκτησε και μετά βγήκε στο βουνό. Το ότι δεν τού δόθηκε η ευκαιρία να τιμήσει τον νεκρό αδελφό του, τον έκανε ιδιαίτερα συμπαθή στις λαϊκές μάζες…
ΤΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΠΡΟΣΟΝΤΑ ΤΟΥ ΤΖΑΤΖΑ: Δημιούργησε τη δική του συμμορία με έδρα τον Όλυμπο και από τα χρήματα που έπαιρνε από τις ληστείες βοηθούσε τους φτωχούς. Ήταν γεροδεμένος, 1,80 ύψος, σγουρά μαλλιά και ασκούσε μεγάλη γοητεία στις γυναίκες. Έκλεψε μια κοπέλα από τον Πλαταμώνα και το ίδιο πρωί την παντρεύτηκε στην εκκλησία τής Κρανιάς. Διακρινόταν για την ταχύτητά και την εξυπνάδα του. Επίσης ήταν δεινός σκοπευτής. Ο Λαρισαίος Καραγάτσης τον αποκαλούσε «αριστοκράτη ληστή»…
ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΤΖΑΤΖΑ: Αποτελεί μια ξεχωριστή περίπτωση λήσταρχου: α) Έδρασε για μεγάλο χρονικό διάστημα (1914 – 1930, 26 χρόνια), κάτι σπάνιο για λήσταρχο. Η ζωή τους συνήθως ήταν σύντομη, 4-5 χρόνια αφού σκοτώνονταν νέοι. Όταν φονεύτηκε ο Τζατζάς ήταν 41 ετών. Γι’ αυτό οι άλλοι τον σέβονταν και τον αποκαλούσαν «γέρο». β) Κινήθηκε σε μεγάλη γεωγραφική περιοχή (Θεσσαλία, Μακεδονία, Ήπειρο) ενώ οι άλλοι είχαν πιο περιορισμένο χώρο δράσης. γ) Έτυχε ευρείας αποδοχής από τους φτωχούς, όχι εξαιτίας τού φόβου που προκάλεσε το όνομά του (διέπραξε, χωρίς απόλυτη βεβαιότητα, μόνο ένα φόνο), αλλά εξαιτίας τού σεβασμού που ενέπνεε. Διέφερε ριζικά από άλλους λήσταρχους, γιατί δεν ήταν εκδικητικός, αιμοβόρος και αιμοχαρής.
Η ΛΗΣΤΕΙΑ ΣΤΟ ΟΡΛΙΑΚΟ (ΣΤΡΥΜΟΝΙΚΟ) ΣΕΡΡΩΝ: 11 Δεκεμβρίου 1924, ο Τζατζάς μαζί με τους Μπουρλή, Γκανάτσιο και Μπούτο, έστησε ενέδρα σε μια αυτοκινητοπομπή πλούσιων καπνεμπόρων, γιατρών κι άλλων επαγγελματιών που πήγαιναν στη Θεσ/νίκη. Φορούσε γαλλική στρατιωτική στολή. Έκλεισαν το δρόμο, σταμάτησαν τα 5 αυτοκίνητα και τους λήστεψαν. 100 χιλ. δραχμές η λεία… Μετά άδειασε τα ρεζερβουάρ για να κερδίσει χρόνο, αφού δεν θα μπορούσαν να τους καταδιώξουν, ούτε να ειδοποιήσουν την χωροφυλακή….
Στήθηκε επιχείρηση αποκλεισμού τους στην περιοχή, αλλά οι ληστές διέφυγαν στη Σερβία, σε ομότεχνούς τους. Τον επόμενο μήνα αυτοί τους κατέδωσαν στις σερβικές αρχές και τους συνέλαβαν. Ο Μπούτος διέφυγε, ενώ οι άλλοι τρεις παραδόθηκαν στην ελληνική χωροφυλακή και οδηγήθηκαν στο Γκεντί Κουλέ. Δύο μήνες αργότερα ο Τζατζάς και ο Μπουρλής δραπέτευσαν. Κατά την απόδραση τραυματίστηκε ο Μπουρλής. Τον κουβάλησε στις πλάτες του, όμως αναγκάστηκε να τον εγκαταλείψει στο Σέιχ Σου. Εκεί τον συνέλαβαν, δικάστηκε και εκτελέστηκε, ενώ ο Γκανάτσιος σε ισόβια.
ΑΠΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΑΔΕΛΦΩΝ ΚΟΥΚΟΥΜΠΑΝΗ και ΤΩΝ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ ΜΕΛΑ και ΜΥΛΩΝΑ: Πρωτομαγιά τού 1928 ο Τζατζάς τους απήγαγε έξω από τη Λάρισα. Ο ένας ήταν διευθυντής των Σιδηροδρόμων Πελοποννήσου κι ο άλλος διαχειριστής των κτημάτων Τόψιν (περιοχή κοντά στη Θεσ/νίκη). Καταβλήθηκαν λύτρα και τους απελευθέρωσε. 4 Αυγούστου 1928, συνεργάτες τού Τζατζά μαζί με τα ξαδέλφια Τάκη και Κώστα Κουμπή (γνωστοί λήσταρχοι Ηπείρου), απήγαγαν τους βουλευτές Ιωαννίνων Μελά και Μυλωνά. Τους ελευθέρωσαν μετά την καταβολή υψηλών λύτρων.
ΑΠΑΓΩΓΗ ΓΕΡΟΥΣΙΑΣΤΗ ΧΑΤΖΗΓΑΚΗ ΣΤΗΝ ΕΛΑΤΗ: Στις 4 Σεπτεμβρίου 1929, η ελληνική κοινωνία συγκλονίστηκε από το συμβάν αυτό τής σπείρας Τζατζά. Ο γερουσιαστής είχε φύγει μαζί με 120 άλλους από τον τόπο παραθερισμού, το Περτούλι. Οι οικογένειες ανέβαιναν τα καλοκαίρια εκεί και το Φθινόπωρο κατεβαίναν στα Τρίκαλα. Έξω από την Ελάτη τους μπλόκαραν οι 5 ληστές. Στόχος τους ήταν η οικογένεια Αβέρωφ, η πιο πλούσια τής περιοχής, που όμως είχαν αναβάλλει την αναχώρησή τους….
Έτσι αναζήτησαν 4 άλλους. Τον Χατζηγάκη, τον γιο τού Αθαν. Μπαλιάκου, τον γιο τού πιλοποιού Ραφτάκου και τον γιατρό Κων/νο Ζάχο. Ζήτησαν στην αρχή ως λύτρα 4 εκατομμύρια. Τελικά ο Τζατζάς αρκέστηκε στις 600 χιλ. και οι απαχθέντες απελευθερώθηκαν 9 μέρες μετά την απαγωγή. Ο γιατρός Ζάχος, που αυτές τις μέρες φρόντιζε και τον Τζατζά, τον έπεισε να τους αφήσουν να φύγουν έστω μ’ αυτό το ποσό….
Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΟΥ ΤΖΑΤΖΑ: Είχε επικηρυχθεί για 700 χιλ. και ήταν θέμα χρόνου η εξόντωσή του. Σκοτώθηκε σε συμπλοκή, κατόπιν προδοσίας, με απόσπασμα στις 23 Μαρτίου 1930 στο χωριό Ελάτεια, έξω από τη Λάρισα. Φονεύτηκαν και οι σύντροφοί του Καραντώνης και Ζαμπούρας. Σκοτώθηκε κι ο ανθυπασπιστής Δαφέρμος, ιδιαίτερα γνωστός καθώς είχε εξοντώσει διάφορους ληστές, κι ένας χωροφύλακας. Το κομμένο κεφάλι τού Τζατζά βρίσκεται στο Εγκληματολογικό Μουσείο.
Ο ΑΠΟΗΧΟΣ ΤΩΝ ΠΡΑΞΕΩΝ ΤΟΥ: Ο Μήτσος Τζατζάς είναι ο τελευταίος σπουδαίος λήσταρχος τής περιοχής τού Ολύμπου. Θεωρήθηκε γνήσιος απόγονος των παλιών κλεφτών τής Τουρκοκρατίας και έτυχε μεγάλης αποδοχής από τους απλούς ανθρώπους, καθώς λήστευε τους πλούσιους και βοηθούσε τους φτωχούς. Αναρωτιέται κανείς τι σχέση μπορεί να έχουν οι σημερινοί αδίστακτοι ληστές – γκάγκστερ των πόλεων μ’ εκείνους τους «βασιλείς των ορέων», που θαύμαζαν τόσο ο λαός όσο και οι ποιητές. Ο Αλέξ. Παπαδιαμάντης αλλιώς έβλεπε τη ληστεία όταν έγραφε: «Σήμερα τους ληστές δεν τους λένε ληστές, τους λένε εφορία»… Μήπως είχε δίκιο;
Ο ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΤΟΥ: Εκείνη την εποχή ο Τζατζάς αμφισβητούσε έμπρακτα τη διπλή τυραννική εξουσία τού τσιφλικά και τού χωροφύλακα. Ο λαός τον ταύτιζε με τους ηρωικούς κλέφτες, τον θεωρούσε αγωνιστή τής ελευθερίας, συνεχιστή τής παράδοσης των κλεφταρματολών. Γι’ αυτό και τα δημοτικά τραγούδια που τον υμνούν είναι γραμμένα στ’ αχνάρια των κλέφτικων τραγουδιών: «Στου Ολύμπου τις κορυφές πέφτουν πολλά τουφέκια, / Χαλάσανε την κλεφτουριά, σκοτώσαν τους λεβέντες. / Πάει κι ο Μήτσος ο Τσιατζιάς, το πρώτο παλικάρι, / που ήταν κορώνα στα βουνά»…(είναι αυτός στο δεξιό μέρος της φωτογραφίας).
Πηγή: ΕΝΤΥΠΗ LARISSANET
Ακολουθήστε το 
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
