Τεχνητή Νοημοσύνη και Τρίτη Ηλικία: Πέρα από τα κλισέ

Του Νίκου Αγγελουσούλη

Όταν η κουβέντα στρέφεται στην Τεχνητή Νοημοσύνη (AI), η κυρίαρχη εικόνα περιλαμβάνει συνήθως δύο άκρα: είτε έναν δυστοπικό κόσμο που τρέχει πολύ γρήγορα, είτε μια υπερβολικά ροζ πραγματικότητα όπου ανθρωποειδή ρομπότ λύνουν κάθε πρόβλημα μοναξιάς.

Η πραγματικότητα, όμως, ειδικά για τους ανθρώπους της τρίτης ηλικίας στη Λάρισα και την ελληνική περιφέρεια, βρίσκεται κάπου στη μέση. Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι ένας «εξωγήινος εισβολέας», αλλά ένα καθημερινό εργαλείο που μπορεί να προσφέρει αυτονομία και ασφάλεια.

Ότι θα σας αντικαταστήσει

«Θα πάρει τη δουλειά μου», λένε κάποιοι. Είστε συνταξιούχοι. Ποια δουλειά; Δεν πάει να πάρει τον καφέ σας στην πλατεία. Δεν πάει να μιλήσει με το ζαχαροπλαστείο για την πρωτοχρονιάτικη βασιλόπιτα. Η τεχνητή νοημοσύνη κάνει κάποια πράγματα γρήγορα: βρίσκει μια συνταγή, θυμίζει ένα ραντεβού, μεταφράζει μια λέξη. Αυτό που δεν κάνει – και δεν θα κάνει ποτέ – είναι να κάτσει δίπλα σας σε ένα παγκάκι και να ακούσει πώς ήταν η ζωή το ’70.

Όποιος σας λέει ότι η ΤΝ θα σας αντικαταστήσει, μάλλον δεν έχει μιλήσει πολύ με πραγματικούς ανθρώπους.

Η παγίδα του «δεν καταλαβαίνουν»

Το μεγαλύτερο λάθος που κάνουμε συχνά είναι η υποτίμηση. Οι σημερινοί άνθρωποι των 70 και 80 ετών δεν είναι αποκομμένοι. Χρησιμοποιούν έξυπνα κινητά, κάνουν βιντεοκλήσεις και διαχειρίζονται ψηφιακές πλατφόρμες.

Η πρόκληση με την Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι η έλλειψη εξυπνάδας από πλευράς των χρηστών, αλλά η έλλειψη προσβασιμότητας και ενσυναίσθησης από πλευράς των σχεδιαστών.

Πού βοηθάει η ΤΝ στην πράξη

Αν βγάλουμε τα μεγάλα λόγια από τη μέση, η τεχνολογία προσφέρει ήδη πρακτικές λύσεις:

Υγεία και Πρόληψη: «Έξυπνα» ρολόγια ή αισθητήρες σπιτιού που ανιχνεύουν μια πτώση και ειδοποιούν αυτόματα τους συγγενείς, ή υπενθυμίζουν τη λήψη ενός φαρμάκου.

Καθημερινή Επικοινωνία: Φωνητικοί βοηθοί που επιτρέπουν σε ανθρώπους με προβλήματα όρασης ή κινητικότητας να πάρουν τηλέφωνο ή να μάθουν τον καιρό χωρίς πληκτρολόγηση.

Πνευματική εγρήγορση: Εφαρμογές που προσαρμόζουν παιχνίδια μνήμης στο επίπεδο του κάθε χρήστη, κρατώντας το μυαλό ενεργό.

Οι πραγματικοί κίνδυνοι

Η ανησυχία δεν πρέπει να εστιάζει σε σενάρια επιστημονικής φαντασίας, αλλά σε δύο πολύ πιο χειροπιαστούς κινδύνους.

Πρώτον, οι ψηφιακές απάτες (phishing) γίνονται πιο πειστικές μέσω AI και απαιτείται προστασία. Δεύτερον, η τεχνολογία πρέπει να συμπληρώνει την ανθρώπινη επαφή, όχι να την αντικαθιστά. Ένας ψηφιακός βοηθός δεν θα υποκαταστήσει ποτέ τον καφέ στην πλατεία Ταχυδρομείου ή τη συζήτηση με τον γείτονα.

Το στοίχημα για τη Λάρισα

Για να μην μείνει η τρίτη ηλικία στο περιθώριο, δεν χρειάζονται πανεπιστημιακά σεμινάρια πληροφορικής.

Τοπικοί φορείς, ΚΑΠΗ και εθελοντικές ομάδες στη Λάρισα μπορούν να διοργανώσουν απλά, πρακτικά εργαστήρια. Όχι για το «πώς λειτουργεί ο αλγόριθμος», αλλά για το πώς ρυθμίζεται το κινητό, πώς αναγνωρίζεται μια απάτη και πώς η φωνή διευκολύνει την καθημερινότητα.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι εδώ. Δεν χρειάζεται ούτε να τη φοβόμαστε, ούτε να τη θεοποιούμε. Χρειάζεται απλώς να την κάνουμε να μιλήσει τη γλώσσα της ανθρώπινης ανάγκης.

Ακολουθήστε το στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.