Το βιβλίο γράφτηκε αυτή τη χρονική στιγμή γιατί θεωρώ ότι βρισκόμαστε σε μια περίοδο μεγάλων γεωπολιτικών ανακατατάξεων. Η άνοδος του Ντόναλντ Τραμπ και η επιθετική του πολιτική χωρίς κανένα πρόσχημα, αλλά και η κρίση της αμερικανικής ηγεμονίας, δημιουργούν ένα νέο διεθνές τοπίο. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι ΗΠΑ επανέρχονται όλο και πιο επιθετικά, βάζοντας φωτιά σε όλο τον πλανήτη.
Συνέντευξη στον Λάμπρο Αναγνωστόπουλο
Με αφορμή την παρουσίαση του νέου του βιβλίου για τη Λατινική Αμερική και τη διαχρονική στρατηγική των ΗΠΑ στην περιοχή, ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Ηλίας Σκυλλάκος μιλά για τις μεγάλες γεωπολιτικές συγκρούσεις της εποχής μας, τις μορφές της σύγχρονης ιμπεριαλιστικής παρέμβασης και τις ιστορικές εμπειρίες των λαών της ηπείρου.
Μέσα από τη συζήτηση αναδεικνύονται ζητήματα όπως ο ρόλος της αμερικανικής ισχύος, οι μηχανισμοί πολιτικής και οικονομικής επιβολής, η περίπτωση της Κούβας, αλλά και οι ευρύτερες διεθνείς ανακατατάξεις που διαμορφώνουν το σημερινό παγκόσμιο τοπίο. Σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών ανακατατάξεων, η συζήτηση επεκτείνεται και στην Ευρώπη, με αναφορές στην Ελλάδα, στις διεθνείς εξαρτήσεις, στους μηχανισμούς οικονομικής επιτήρησης και στον ρόλο των μεγάλων δυνάμεων στο σύγχρονο διεθνές σύστημα.
Αναλυτικά η συνέντευξη:
Τι ήταν αυτό που σε ώθησε να ασχοληθείς ειδικά με τη Λατινική Αμερική και να γράψεις αυτό το βιβλίο αυτή τη χρονική στιγμή;
Η Λατινική Αμερική με απασχολούσε εδώ και χρόνια, γιατί είναι μια ήπειρος όπου συμπυκνώνονται σχεδόν όλες οι μεγάλες αντιθέσεις του σύγχρονου κόσμου. Εκεί βλέπει κανείς με πολύ καθαρό τρόπο πώς λειτουργεί η αμερικανική ισχύς, πώς οργανώνονται οι παρεμβάσεις, πώς ανατρέπονται κυβερνήσεις, πώς αξιοποιούνται οικονομικά εργαλεία, στρατιωτικές πιέσεις, μυστικές υπηρεσίες, μέσα ενημέρωσης και τοπικές ελίτ. Ταυτόχρονα όμως, είναι και μια ήπειρος με τεράστιες παραδόσεις αντίστασης, λαϊκών κινημάτων και αντιιμπεριαλιστικών αγώνων.
Το βιβλίο γράφτηκε αυτή τη χρονική στιγμή γιατί θεωρώ ότι βρισκόμαστε σε μια περίοδο μεγάλων γεωπολιτικών ανακατατάξεων. Η άνοδος του Ντόναλντ Τραμπ και η επιθετική του πολιτική χωρίς κανένα πρόσχημα, αλλά και η κρίση της αμερικανικής ηγεμονίας, δημιουργούν ένα νέο διεθνές τοπίο. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι ΗΠΑ επανέρχονται όλο και πιο επιθετικά, βάζοντας φωτιά σε όλο τον πλανήτη.
Στο βιβλίο κάνεις λόγο για μια διαχρονική συνέχεια της αμερικανικής πολιτικής. Ποια θεωρείς ότι είναι η βαθύτερη σταθερά αυτής της στρατηγικής απέναντι στη Λατινική Αμερική;
Η βαθύτερη σταθερά είναι η αντίληψη ότι η Λατινική Αμερική αποτελεί χώρο που πρέπει να παραμένει υπό αμερικανικό έλεγχο. Από το Δόγμα Μονρόε μέχρι σήμερα, αυτό που αλλάζει είναι οι μέθοδοι, όχι ο πυρήνας της στρατηγικής. Σε διαφορετικές ιστορικές περιόδους βλέπουμε στρατιωτικές επεμβάσεις, πραξικοπήματα, οικονομικούς αποκλεισμούς, επιχειρήσεις αποσταθεροποίησης, «ήπια ισχύ», πολιτική πίεση ή δικαστικού τύπου ανατροπές κυβερνήσεων.
Ο στόχος όμως παραμένει σταθερός: να αποτρέπεται η εμφάνιση ανεξάρτητων πολιτικών και οικονομικών δρόμων που αμφισβητούν την αμερικανική κυριαρχία στην περιοχή. Αυτό αφορά τον έλεγχο των φυσικών πόρων, των ενεργειακών δικτύων, των αγορών, αλλά και τη γεωπολιτική επιρροή συνολικά.
Γι’ αυτό και η Λατινική Αμερική λειτουργεί πολλές φορές σαν εργαστήριο. Μηχανισμοί που εφαρμόστηκαν εκεί, στη συνέχεια εμφανίστηκαν και σε άλλες περιοχές του κόσμου από τις ΗΠΑ. Από τις επιχειρήσεις της CIA μέχρι τα οικονομικά εμπάργκο και τις τεχνικές πολιτικής αποσταθεροποίησης, βλέπουμε μια μεθοδολογία που ξεπερνά τα όρια της ηπείρου και αφορά συνολικά τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η αυτοκρατορική λογική των ΗΠΑ.
Γι’ αυτό η Λατινική Αμερική είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Αν δει κανείς συνολικά την εικόνα, θα διαπιστώσει ότι οι ίδιες λογικές των ΗΠΑ και των συμμάχων τους στη Δύση εμφανίζονται σε διαφορετικά σημεία του πλανήτη: στη Μέση Ανατολή, στην Ανατολική Ευρώπη, στην Ασία, στην Αφρική. Αλλάζουν οι μορφές και τα εργαλεία, όμως επαναλαμβάνεται το ίδιο επιθετικό μοτίβο.
Μέσα από την ιστορία της ηπείρου, το βιβλίο μου επιχειρεί, με έναν συμπυκνωμένο τρόπο και με ορισμένα παραδείγματα, να φωτίσει ευρύτερους μηχανισμούς της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Δεν χωράει αμφιβολία πως οι ΗΠΑ αποτελούν τον πιο καθαρό καθρέφτη της ιμπεριαλιστικής επιθετικότητας σε παγκόσμια κλίμακα.
Το μεγαλύτερο δίδαγμα είναι ότι καμία χώρα δεν μπορεί να θεωρεί δεδομένη την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της όταν εντάσσεται πλήρως σε γεωπολιτικούς σχεδιασμούς του ιμπεριαλιστικού μπλοκ των ΗΠΑ – ΝΑΤΟ – Ε.Ε. Η Λατινική Αμερική δείχνει πόσο εύκολα οικονομικές εξαρτήσεις, στρατιωτικές συμφωνίες ή πολιτικές συμμαχίες μπορούν να μετατρέψουν ένα κράτος σε πεδίο λεηλασίας από τις ιμπεριαλιστικές μεγάλες δυνάμεις.
Η Κούβα εξακολουθεί να βρίσκεται υπό ασφυκτικές πιέσεις δεκαετίες τώρα. Βλέπουμε μάλιστα συνεχείς επιθετικές δηλώσεις του Τραμπ. Τι εξηγεί, κατά τη γνώμη σου, αυτή τη διαχρονική εμμονή των ΗΠΑ απέναντι στην Κούβα;
Η Κούβα έχει τεράστια συμβολική σημασία. Για τις ΗΠΑ, η Κουβανική Επανάσταση υπήρξε μια ιστορική αμφισβήτηση μέσα στην ίδια τη «γειτονιά» τους. Το γεγονός ότι ένα μικρό νησί καταφέρνει, παρά τις οικονομικές δυσκολίες, να επιβιώσει για δεκαετίες απέναντι σε οικονομικό αποκλεισμό, επιχειρήσεις ανατροπής, τρομοκρατικές ενέργειες, απόπειρες δολοφονίας ηγετών και τεράστια διεθνή πίεση, αποτελεί ένα πολιτικό και γεωπολιτικό προηγούμενο που η Ουάσινγκτον δεν αποδέχθηκε ποτέ πραγματικά.
Οι επιθετικές δηλώσεις του Τραμπ δείχνουν ακριβώς αυτή τη λογική επιστροφής σε μια πιο ωμή μορφή αμερικανικής ισχύος. Δεν είναι απλώς προσωπική ρητορική. Εκφράζει ένα βαθύτερο ρεύμα μέσα στο αμερικανικό πολιτικό σύστημα, ιδιαίτερα στον σκληρό πυρήνα των Ρεπουμπλικανών, που αντιμετωπίζει τη Λατινική Αμερική μέσα από τη λογική της «Πρόδηλης Μοίρας» και της αμερικανικής υπεροχής.
Η Κούβα όμως συνεχίζει να έχει και μια ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή συμβολίζει την ιδέα ότι ένας λαός μπορεί να ακολουθήσει διαφορετικό δρόμο, παρά τις πιέσεις. Και γι’ αυτό ακριβώς παραμένει στόχος. Δεν πρόκειται μόνο για γεωπολιτική ή οικονομία, αλλά και για το μήνυμα που εκπέμπει η ίδια η ύπαρξη της Κούβας.
Υπήρξε κάποιο συγκεκριμένο ιστορικό γεγονός ή πρόσωπο που σε σημάδεψε ιδιαίτερα κατά τη συγγραφή του βιβλίου;
Με σημάδεψαν ιδιαίτερα τα αποχαρακτηρισμένα έγγραφα του Πενταγώνου και της CIA γύρω από τις μυστικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ συνολικά στη Λατινική Αμερική. Όταν διαβάζει κανείς τα σχέδια προβοκάτσιας, επιχειρήσεις ψυχολογικού πολέμου ή προτάσεις για σκηνοθετημένες επιθέσεις που θα αποδίδονταν αλλού, αντιλαμβάνεται ότι πολλές φορές η πραγματικότητα ξεπερνά ακόμη και την πιο σκοτεινή πολιτική μυθοπλασία. Πολλά από αυτά τα στοιχεία βρίσκονται μέσα στο βιβλίο μου. Γι’ αυτό νομίζω ότι θα είναι ενδιαφέρον για τον αναγνώστη, καθώς τα σχέδια αυτά θυμίζουν έντονα κατασκοπευτικό μυθιστόρημα. Δυστυχώς όμως, είναι η σκληρή πραγματικότητα.
Εκείνο όμως που με σημάδεψε περισσότερο ήταν ίσως η επιμονή των ίδιων των λαών της Λατινικής Αμερικής. Παρά τις επεμβάσεις, τις δικτατορίες, τη βία και τις τεράστιες κοινωνικές πιέσεις, συνεχίζουν να παράγουν κινήματα, αντιστάσεις και μορφές συλλογικής μνήμης που επιβιώνουν μέσα στον χρόνο.
Ποιο θεωρείς ότι είναι το μεγαλύτερο δίδαγμα που μπορεί να πάρει η Ευρώπη και ειδικά χώρες όπως η Ελλάδα από την ιστορική εμπειρία της Λατινικής Αμερικής;
Το μεγαλύτερο δίδαγμα είναι ότι καμία χώρα δεν μπορεί να θεωρεί δεδομένη την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της όταν εντάσσεται πλήρως σε γεωπολιτικούς σχεδιασμούς του ιμπεριαλιστικού μπλοκ των ΗΠΑ – ΝΑΤΟ – Ε.Ε. Η Λατινική Αμερική δείχνει πόσο εύκολα οικονομικές εξαρτήσεις, στρατιωτικές συμφωνίες ή πολιτικές συμμαχίες μπορούν να μετατρέψουν ένα κράτος σε πεδίο λεηλασίας από τις ιμπεριαλιστικές μεγάλες δυνάμεις.
Για χώρες όπως η Ελλάδα, το ζήτημα αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία σήμερα. Η μετατροπή της χώρας σε κόμβο στρατιωτικών υποδομών, βάσεων και γεωπολιτικών σχεδιασμών των ΗΠΑ – ΝΑΤΟ και του Ισραήλ δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους για τον λαό. Η εμπειρία της Λατινικής Αμερικής δείχνει ότι όταν μια χώρα λειτουργεί ως προκεχωρημένο φυλάκιο, τελικά πληρώνει και η ίδια το κόστος, είτε μέσω πολεμικών εμπλοκών είτε μέσω βαθιάς οικονομικής και πολιτικής εξάρτησης.
Ταυτόχρονα, η ίδια η ελληνική κοινωνία έχει βιώσει τι σημαίνει η επιβολή πολιτικών όταν οι ελληνικές κυβερνήσεις επιλέγουν διαχρονικά να συντάσσονται με τους μηχανισμούς του ιμπεριαλιστικού μπλοκ των ΗΠΑ και των συμμάχων τους στην Ευρώπη, όπως είναι η Γαλλία και η Γερμανία. Η εμπειρία των μνημονίων, του ΔΝΤ, της επιτήρησης και της κοινωνικής λεηλασίας έδειξε ότι η πίεση δεν ασκείται μόνο με στρατιωτικά μέσα, αλλά και μέσω οικονομικών μηχανισμών που επιβάλλουν πολιτικές λιτότητας, ξεπουλήματος δημόσιου πλούτου και περιορισμού της λαϊκής κυριαρχίας προς όφελος των ξένων και ντόπιων οικονομικών ελίτ. Αυτό το μοντέλο εξάρτησης και επιβολής το γνωρίζει εδώ και δεκαετίες η Λατινική Αμερική, γι’ αυτό και η ιστορική της εμπειρία έχει ιδιαίτερη αξία για να κατανοήσουμε όσα συμβαίνουν σήμερα και στην Ευρώπη και στην Ελλάδα.
Παράλληλα όμως, η Λατινική Αμερική δείχνει και κάτι ακόμη: ότι οι λαοί μπορούν να αντιστέκονται, να οργανώνονται και να διεκδικούν διαφορετικούς δρόμους ανάπτυξης, συνεργασίας και διεθνών σχέσεων. Και αυτό ίσως είναι το πιο σημαντικό μήνυμα σήμερα, σε μια περίοδο όπου ο κόσμος αλλάζει και η παγκόσμια ισορροπία μπαίνει ξανά σε φάση ανακατατάξεων. Η ανάγκη της χώρας μας για μια πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική, μακριά από την κυριαρχία των ΗΠΑ, είναι απαραίτητη όσο ποτέ.
Η παρουσίαση του βιβλίου
Οι Εκδόσεις «Τόπος» και το βιβλιοπωλείο «Καλτσάς» παρουσιάζουν το βιβλίου του δημοσιογράφου Ηλία Σκυλλάκου, με τίτλο «Η Σκιά του Πενταγώνου στη Λατινική Αμερική – Από τον Ψυχρό Πόλεμο στον Τραμπ», την Τετάρτη 13 Μαΐου και ώρα 20:00, στη Λογοτεχνική Γωνία (Γαληνού και Φαρμακίδου)
Για το βιβλίο θα μιλήσουν :
- Κώστας Γκιάστας, δημοσιογράφος – εφημερίδα «Ελευθερία», Θεσσαλία Tv
- Ανδρέας Νταής, οικονομολόγος – μέλος της Αντιπολεμικής Κίνησης Λάρισας
- Παναγιώτης Παπαδομανωλάκης, δημοσιογράφος – The Press Project
- και ο συγγραφέας του βιβλίου.
Τη συζήτηση θα συντονίσει η δημοσιογράφος Δέσποινα Θεοδώρου
Ακολουθήστε το 
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
