«Αν θέλουμε να σώσουμε το παζάρι και να έχει μέλλον, πρέπει να αλλάξουμε ριζικά την διοργάνωση μετατοπίζοντας το κέντρο βάρους από το εμπορικό στο πολιτιστικό κομμάτι»
Γράφει ο Γιώργος Σούλτης
Φωτ. Θανάσης Καλιακούδας
Για το παζάρι της Λάρισας έχω τοποθετηθεί πολλές φορές και στο Δημοτικό Συμβούλιο και δημόσια αλλά και στα άρθρα μου. Σαν αντιδήμαρχος έχω ασχοληθεί με την διοργάνωση του παζαριού του 2015 και προσπάθησα να περάσω κάποιες νέες ιδέες για την διοργάνωσή του. Μια προσπάθεια και κάποιες ιδέες οι οποίες δεν υιοθετήθηκαν τελικά ούτε από την δική μας δημοτική αρχή της Συμπαράταξης λόγω των δυσκολιών που παρουσιάζει αυτή η διοργάνωση.
Ίσως η εμμονή μου για το παζάρι της Λάρισας να προέρχεται από τις πολλές χαρούμενες παιδικές αναμνήσεις που με κατακλύζουν ακόμα. Στις παιδικές αυτές αναμνήσεις και σε μια ισχυρή σύνδεση με την ιστορία και την παράδοση πιστεύω ότι κρύβεται η αποδοχή που έχει διαχρονικά το παζάρι από όλους του Λαρισαίους. Μια αποδοχή η οποία φαίνεται καθαρά στο πλήθος του κόσμου που συρρέει κάθε χρόνο στο παζάρι.
Το παζάρι της Λάρισας δεν είναι το μοναδικό παζάρι που γίνεται στην Ελλάδα. Σε πάρα πολλούς δήμους της χώρας (στο ίντερνετ είδα περίπου 400 παζάρια!) διοργανώνονται αντίστοιχα παζάρια – εμποροπανηγύρεις. Η διοργάνωση όλων των παζαριών αυτής της μορφής σε όλες τις πόλεις της Ελλάδας είναι παρόμοια ακόμα και μορφολογικά (παράγκες με τσίγκια, λούνα πάρκ, τέντες, χαλβατζίδικα, ταβέρνες). Τα παζάρια αυτά στην ουσία κρατούνται ζωντανά από τους συλλόγους περιοδευόντων μικροπωλητών, ο οποίοι είναι και οι ίδιοι οι οποίοι συμμετέχουν σε όλα τα παζάρια γυρίζοντας όλη την Ελλάδα.
Οι σύλλογοι αυτοί στην ουσία «επιβάλουν» τον τρόπο διοργάνωσης στους δήμους ή αναλαμβάνουν οι ίδιοι την διοργάνωση μετά από δημοπρασία, όπως γίνεται πλέον και στη Λάρισα μετά από απόφαση της νέας δημοτικής αρχής. Κατά τη γνώμη μου ο τρόπος της διοργάνωσης αυτού του είδους των παζαριών αποτελεί ένα σημαντικό θέμα για όλους τους δήμους της χώρας. Πρόκειται για μια διοργάνωση η οποία παρουσιάζει πολλά προβλήματα κυρίως «αναχρονισμούς» σε οικονομικά θέματα και σε θέματα ασφαλείας. Ο κάθε δήμος παλεύει με τα ίδια ακριβώς προβλήματα, αλλά ποτέ κανένας δήμαρχος δεν πήρε μια πρωτοβουλία να οργανώσει μια κοινή συζήτηση όλων των δήμων (μέσω της ΚΕΔΕ) για την από κοινού αντιμετώπιση των προβλημάτων του παζαριού!
Το παζάρι (η ελληνική λέξη είναι εμποροπανήγυρη) είναι στην ουσία μια «λαϊκή αγορά» η οποία συνδυάζει τις αγορές με την διασκέδαση. Μπορεί για τους μικροπωλητές και τον δήμο το παζάρι να αποτελεί μια πηγή εσόδων, είναι σίγουρο όμως ότι οι πολίτες που επισκέπτονται το παζάρι δεν το κάνουν με βασικό σκοπό τις αγορές αλλά την διασκέδαση.
Οι πολίτες στο παζάρι διασκεδάζουν με τις αγορές σε μια «λαϊκή αγορά» η οποία διαφέρει πολύ από τις σύγχρονες κλασσικές αγορές. Διασκεδάζουν με τη βόλτα και τα «παζάρια» και καταλήγουν στα χαλβατζίδικα, στα ψητοπωλεία και στο λούνα πάρκ. Για μένα η αξία του παζαριού βρίσκεται στην σύνδεση με το παρελθόν, αποτελεί μια παραδοσιακή εμπειρία, μια άλλου είδους διασκέδαση από την οποία όλοι έχουμε ανάγκη. Μια ανάγκη η οποία ειδικά στην σημερινή εποχή του ίντερνετ, των κινητών και των social media αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Για μένα το παζάρι έχει περισσότερο «πολιτιστική αξία», απ΄ότι εμπορική. Μέχρι σήμερα κανένας δήμαρχος δεν είδε με αυτήν την οπτική τα παζάρια.
Απ’ ότι γνωρίζω σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις υπάρχουν αντίστοιχες διοργανώσεις που μοιάζουν με τα δικά μας παζάρια. Στη Γερμανία έχω βρεθεί αρκετές φορές σε ένα τέτοιο παζάρι και έχω να πω τα εξής: Η διοργάνωση έχει σαν στόχο καθαρά την διασκέδαση με λούνα πάρκ και καταστήματα εστίασης και μπύρας. Τα εμπορεύματα είναι του είδους που συναντάμε στην Ελλάδα στα μονοήμερα πανηγύρια, δηλαδή ζαχαρωτά και σνάκ, αναμνηστικά, παιδικά παιχνίδια και ίσως τουριστικού χαρακτήρα ενδύματα. Πάντως τα εμπορικά καταστήματα καταλαμβάνουν ίσως το μικρότερο ή έστω ίσο ποσοστό με τα καταστήματα διασκέδασης. Το σίγουρο είναι ότι οι πρόχειρες κατασκευές είναι πολύ πιο καλαίσθητες και ασφαλείς. Το ίδιο συμβαίνει και με τους βοηθητικούς χώρους: πάρκινγκ, χώροι υγιεινής, χώροι ιατρείων, αλλά και με τις υπηρεσίες του παζαριού, όπως φύλαξη, υπηρεσίες συντήρησης, καθαριότητα κλπ.
Η εμπειρία μου από το παζάρι της Λάρισας αλλά και η εικόνα που έχω από τις διοργανώσεις των παζαριών σε όλη την Ελλάδα με οδηγεί στο εξής συμπέρασμα: Αν θέλουμε να σώσουμε το παζάρι και να έχει μέλλον, πρέπει να αλλάξουμε ριζικά την διοργάνωση μετατοπίζοντας το κέντρο βάρους από το εμπορικό στο πολιτιστικό κομμάτι. Αν δεν είχα την εμπειρία της διοργάνωσης θα έλεγα ότι είναι μια εύκολη απόφαση και το μόνο που χρειάζεται είναι «να είναι αποφασισμένος ο δήμαρχος».
Τα πράγματα στην πράξη είναι πολύ πιο δύσκολα από ότι κάποιος φαντάζεται. Πίσω από τα παζάρια υπάρχει ένα κατεστημένο και συμφέροντα ενός αιώνα και δύσκολα θα δεχτούν κάποιες αλλαγές! Είπα και πριν ότι μια λύση θα ήταν να αντιμετωπίσουν το θέμα αυτό όλοι οι δήμαρχοι μαζί μέσω της ΚΕΔΕ, πράγμα το οποίο θα μπορούσε να οδηγήσει και σε αλλαγή της νομοθεσίας για τις διοργανώσεις αυτές, αλλά είμαι σίγουρος ότι αυτό δεν πρόκειται να γίνει ποτέ!
«Αν λοιπόν ένας δήμος θέλει να προχωρήσει σε αλλαγές για το παζάρι, αυτό πρέπει να το κάνει μόνος του. Τα βήματα πρέπει να είναι σωστά σχεδιασμένα και να παρουσιαστεί ένα ολοκληρωμένο σχέδιο στους φορείς της πόλης»
Αν λοιπόν ένας δήμος θέλει να προχωρήσει σε αλλαγές για το παζάρι, αυτό πρέπει να το κάνει μόνος του. Τα βήματα πρέπει να είναι σωστά σχεδιασμένα και να παρουσιαστεί ένα ολοκληρωμένο σχέδιο στους φορείς της πόλης. Μια τέτοια ριζική αλλαγή πρέπει να έχει την συναίνεση των φορέων της πόλης και κυρίως των εμπορικών συλλόγων, των συλλόγων εστίασης, των ξενοδόχων, των τουριστικών γραφείων, των επιμελητηρίων και γενικά όλων των συλλογικοτήτων της πόλης. Αφού εξασφαλιστεί αυτή η συναίνεση τότε πρέπει το σχέδιο να συζητηθεί με τους συλλόγους των μικροπωλητών που διοργανώνουν τα παζάρια, οι οποίοι θα κληθούν να συνδιαμορφώσουν ένα τελικό σχέδιο για μιας νέας μορφής παζάρι!
Το νέο αυτό παζάρι πρέπει να εστιάζει σε πολιτιστικές διοργανώσεις οι οποίες δε θα συμβαίνουν μόνο στο χώρο που παζαριού, αλλά θα απλώνονται σε όλη την πόλη της Λάρισας και κυρίως στο εμπορικό της κέντρο. Τα πολιτιστικά αυτά δρώμενα θα πρέπει να ταιριάζουν με το πνεύμα του παζαριού και την παράδοση της πόλης. Πρέπει επίσης ο δήμος να ενεργοποιήσει και να ζητήσει την συμμετοχή των παραδοσιακών συλλογικοτήτων της πόλης, του μουσικού σχολείου, του ωδείου της Λάρισας και κάθε πολίτη που θέλει να συμμετάσχει. Παράλληλα πρέπει να γίνει νέος σχεδιασμός στις πρόχειρες κατασκευές οι οποίες πέραν μιας άλλης αισθητικής θα πρέπει να πληρούν όλους τους κανόνες ασφαλείας.
Με το πάθος του «πρωτάρη» προσπάθησα να εφαρμόσω όλα αυτά που προανέφερα στην διοργάνωση του 2015, δηλαδή του πρώτου παζαριού που ανέλαβε να διοργανώσει η δημοτική αρχή της Συμπαράταξης. Στην προσπάθεια αυτή είχα την εμπιστοσύνη από τον δήμαρχο να κινηθώ ελεύθερα, αλλά στην ουσία έμεινα σχεδόν μόνος στην όλη προσπάθεια, η οποία αν και εξελίχθηκε σε μεγάλο βαθμό, κανένας στη Λάρισα δε το συνειδητοποίησε και στο τέλος καταγράφτηκε στην ιστορία σα να μην έγινε ποτέ κάποια αλλαγή! Θα αναφερθώ επιγραμματικά τι έγινε τότε όχι για κάποιο λόγο πέραν του να καταδείξω ότι κάποια πράγματα μπορούν να γίνουν όσο δύσκολα και αν είναι.
Tο πρώτο πράγμα που έγινε τότε ήταν έγκαιρα (από το Οκτώβριο του 2014) να σχεδιάσουμε με άλλο τρόπο τους χώρους του παζαριού. Το νέο σχέδιο περιελάμβανε την κατάργηση των τσίγκινων παραγκών και την αντικατάσταση με τέντες και «παράγκες παγόδες». Αυτό περιελάμβανε όλες τις κατασκευές που βρισκόταν εκτός σκεπαστής. Επίσης ο δρόμος μεταξύ σκεπαστής και ταβερνών- χαλβατζίδικών έμενε κενός (για λόγους ασφαλείας) και σε κάποιο σημείο του στήσαμε μόνιμη εξέδρα για καθημερινές εκδηλώσεις.
Το δεύτερο πράγμα ήταν να ξεκινήσουμε τη διαβούλευση σε τακτικές συνεδριάσεις με τους φορείς της πόλης και κυρίως με τα επιμελητήρια, τον εμπορικό σύλλογο, τον σύλλογο ξενοδόχων κλπ. Οι συνεδριάσεις αυτές γινόταν τακτικά και ενημερώναμε για κάθε ενέργεια όλο τον χρόνο. Σημαντικές ενέργειες στις οποίες καταλήξαμε ήταν:
1) Η παροχή δωρεάν παραγκών σε όποιο πολιτιστικό σύλλογο είχε τη διάθεση να επιδείξει την δραστηριότητά του στο παζάρι. Οι παράγκες για τους συλλόγους βρισκόταν σε ειδικό χώρο και όλες μαζί συγκεντρωμένες. Σίγουρα δεν υπήρξε μεγάλη ανταπόκριση, αλλά υπήρξαν σύλλογοι οι οποίοι συμμετείχαν. Πολύ ενδιαφέρουσα ήταν η παρουσία του Λαογραφικού Μουσείου με τις καθημερινές του δράσεις.
2) Το ίδιο προτείναμε στον εμπορικό σύλλογο δηλαδή να πάρουν δωρεάν θέσεις για τον σύλλογο τους για κάποια διαφημιστική έκθεση ή ακόμα και για όποιο Λαρισαίο έμπορο ήθελε να λάβει μέρος στο παζάρι η οικονομική πολιτική θα ήταν διαφορετική. Ο εμπορικός σύλλογος δεν ενδιαφέρθηκε αλλά όλο αυτό ήταν μια αρχή.
3) Αποφασίσαμε να γίνονται καθημερινές εκδηλώσεις στην εξέδρα του παζαριού με συγκεκριμένο πρόγραμμα. Πραγματοποιήθηκαν συναυλίες, χορευτικά και θεατρικά δρώμενα με αποκλειστικά από Λαρισαίους καλλιτέχνες και συλλογικότητες.
4) Καθημερινές εκδηλώσεις έγιναν και στην κεντρική πλατεία της Λάρισας. Θυμάμαι παραστάσεις Καραγκιόζη, εκδήλωση παρασκευής χαλβά Φαρσάλων, χορευτικά και δρώμενα με μπουλούκια.
5) Στην κεντρική πλατεία όλη την εβδομάδα υπήρχε έκθεση με παλιές φωτογραφίες από το παζάρι της Λάρισας.
6) Για όλα αυτά εκτυπώθηκαν αφίσες και πρόγραμμα με τίτλο «πάμε παζάρι».
7) Σε συνεργασία με το ΤΕΙ πραγματοποιήσαμε έρευνα με ερωτηματολόγια για την αποδοχή του παζαριού από την οποία προέκυψε μια μελέτη με προτάσεις για την βελτίωση από εμπόρους και επισκέπτες.
Θα μου κάποιος «Αλήθεια έγιναν όλα αυτά; … και γιατί δεν συνεχίστηκαν και τις επόμενες χρονιές;». Υπήρξαν πραγματικά μεγάλες δυσκολίες κυρίως όσον αφορά την αλλαγή της κατασκευαστικής μορφής του παζαριού. Τελικά δεν καταφέραμε να υλοποιήσουμε συνολικά την αλλαγή με τις τέντες αλλά σε ένα μόνο τμήμα (Στις παράγκες των χαλβάδων) το οποίο υιοθετήθηκε από τότε μέχρι και σήμερα. Ο λόγος που αυτό δεν έγινε στο σύνολό του ήταν η αδυναμία να εμφανιστούν ανάδοχοι για την κατασκευή τους στους διαγωνισμούς οι οποίοι πραγματοποιήθηκαν!
Η άλλη μεγάλη δυσκολία βρισκόταν και βρίσκεται στο Λούνα Πάρκ. Εδώ και πολλά χρόνια στα Λούνα πάρκ των παζαριών όλης της Ελλάδας υπάρχει ένα ιδιότυπο μονοπώλιο το οποίο σε υποχρεώνει στο διαγωνισμό να χρησιμοποιήσεις ό,τι σου προσφέρουν και όχι ό,τι πραγματικά θέλεις. Εννοώ ότι δεν μπορείς να έχεις επιλογή στα όργανα του Λούνα Πάρκ, αλλά να πάρεις μόνο ότι σου προσφέρουν και αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για την ασφαλή λειτουργία.
Το γεγονός αυτό οδήγησε στην κατάργηση του Λούνα πάρκ εδώ και δύο χρονιές από τη σημερινή δημοτικά αρχή. Στο παζάρι του 2015, ότι είχε να κάνει με τις καθημερινές εκδηλώσεις υλοποιήθηκε ακριβώς όπως ήταν ο σχεδιασμός. Μπορώ να πω ότι οι εκδηλώσεις στο παζάρι είχαν επιτυχία. Οι εκδηλώσεις όμως στο κέντρο της πόλης δεν είχαν τον απαιτούμενο κόσμο. Είναι αλήθεια ότι η προσπάθειά μου αυτή έμεινε στο επίπεδο του προσωπικού οράματος. Η ίδια η δημοτική μας αρχή δεν πείστηκε για το εγχείρημα, ούτε το πρόβαλε, αλλά και η όλη προσπάθεια δεν συζητήθηκε, δεν αξιολογήθηκε και δεν επαναλήφθηκε.
Η σημερινή δημοτική αρχή αποφάσισε και αναθέτει την όλη διοργάνωση του παζαριού σε «εργολάβους». Κατά τη γνώμη μου η παράδοση της διοργάνωσης σε εργολάβους, οι οποίοι όπως είπα είναι στην πραγματικότητα οι μικροπωλητές, σίγουρα βοηθάει τον δήμο ο οποίος απαλλάσσεται από ένα μεγάλο εργασιακό άγχος, έτσι και αλλιώς οι δυσκολίες μεγαλώνουν αφού το προσωπικό των δήμων μειώνεται.
Η λύση όμως των εργολάβων δεν εγγυάται καμία αλλαγή και άρα κανένα μέλλον για το παζάρι. Πολύ φοβάμαι ότι με αυτό τον τρόπο το παζάρι θα φθίνει συνεχώς και η Λάρισα κινδυνεύει να χάσει άλλο ένα σημαντικό στοιχείο του πολιτισμού και της παράδοσής της. Θυμίζω ότι ο δήμαρχος Χρ. Καφφές έφθασε στο σημείο να καταργήσει το παζάρι σαν ένα αναχρονιστικό θεσμό. Αν το παζάρι συνεχίσουμε να το βλέπουμε σαν ένα οικονομικό γεγονός και δεν ειδωθεί σαν μέρος του πολιτισμού και της παράδοσης μας δε θα έχει μέλλον.
Πηγή: ΕΝΤΥΠΗ LARISSANET
Ακολουθήστε το 
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
