Συνέντευξη στον Κωνσταντίνο Κοντοκώστα
Φωτογραφίες: Θανάσης Καλιακούδας
Από τον Φεβρουάριο του 2024 στο Ευρωπαϊκό Στρατηγείο στη Λάρισα χτυπά η καρδιά της επιχείρησης ΑΣΠΙΔΕΣ με διοικητή τον υποναύαρχο Βασίλειο Γρυπάρη.
Η EUNAVFOR ASPIDES συστάθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση το 2024 ως αμυντική επιχείρηση σε απάντηση στην κρίση στην Ερυθρά Θάλασσα, έπειτα από επανειλημμένες επιθέσεις των Χούθι κατά της διεθνούς ναυσιπλοΐας. Πρόσφατα το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποφάσισε την παράταση της επιχείρησης μέχρι τον Φεβρουάριο του 2027 ενώ θα διατεθούν σχεδόν 15 εκατ. ευρώ για την κάλυψη των κοινών δαπανών της επιχείρησης για την περίοδο παράτασης.
Η ανανέωση ήρθε σε μια εξαιρετικά κρίσιμη περίοδο ακριβώς πριν την έναρξη των εχθροπραξιών μεταξύ ΗΠΑ-Ιράν στη Μέση Ανατολή. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την αυξημένη επαγρύπνηση των στελεχών της επιχείρησης προκειμένου να διασφαλιστεί ότι κανένα εμπορικό πλοίο δεν θα τεθεί σε κίνδυνο.
Με αφορμή την συμπλήρωση δύο ετών από την έναρξη της επιχείρησης και την ανανέωση για μια τρίτη χρονιά η larissanet μίλησε αποκλειστικά με τον Διοικητή της Επιχείρησης Υποναύαρχο Βασίλειο Γρυπάρη στο Ευρωπαϊκό Στρατηγείο που φιλοξενείται στην έδρα της Γενικής Επιθεώρησης Στρατού στη Λάρισα (πρώην 1η Στρατιά).
Σε μια εφ όλη της ύλης συνέντευξη ο κ. Γρυπάρης ξεκαθαρίζει την φιλοσοφία της επιχείρησης, επισημαίνει και αναλύει τα καθήκοντα τους και όσα πέτυχαν μέχρι σήμερα και τονίζει την ανάγκη για ενίσχυση προκειμένου να έρθουν ακόμα καλύτερα αποτελέσματα. Αναφέρεται ακόμα στην κατάσταση που έχει διαμορφωθεί στην Ερυθρά Θάλασσα μετά την έναρξη των νέων εχθροπραξιών στη Μέση Ανατολή και την ένταση στον Περσικό Κόλπο και την επόμενη μέρα για τις ΑΣΠΙΔΕΣ μετά την ανανέωση της επιχείρησης.
“Το 99.9% των πλοίων περάσανε χωρίς καμία βλάβη”
“Πρώτα απ όλα θα πρέπει να πούμε κάτι. Υπάρχει μια εσφαλμένη αντίληψη σε πολύ κόσμο για το ποιος είναι ο ρόλος της επιχείρησης. Η επιχείρηση αυτή δεν πολεμάει τους Χούθι. Η επιχείρηση είναι τελείως αμυντική, και σε όλες τις εκφάνσεις έχει αυτή την αμυντική δράση. Η χρήση βίας ή όπλων επιβάλλεται σύμφωνα με την εντολή (mandate) της επιχείρησης μόνο όταν είναι απολύτως απαραίτητη. Επίσης θα πρέπει να είναι αναλογική και θα πρέπει να λαμβάνει χώρα σε διεθνή ύδατα και διεθνή εναέριο χώρο. Αυτό από μόνο του βάζει πάρα πολλούς περιορισμούς. Στον Τύπο έχουν βγει κατά καιρούς άρθρα με αφορμή επιθέσεις κάποιων πλοίων ότι η επιχείρηση απέτυχε. Κάθε άλλο παρα απέτυχε. Εμείς έχουμε επιλέξει ένα τελείως διαφορετικό τρόπο να προστατεύουμε τη ναυτιλία. Προστατεύουμε απευθείας τα πλοία λειτουργώντας ως “ΑΣΠΙΔΕΣ” έναντι οποιασδήποτε απειλής. Αυτή είναι η κύρια αποστολή (executive task) που έχουμε, η προστασία των πλοίων. Μέσα σε αυτή υπάρχουν και κάποιες δευτερεύουσες αποστολές. Η κύρια αποστολή που είναι η προστασία εκτιμούμε ότι την έχουμε φέρει εις πέρας διότι 99.9% των πλοίων υπό την προστασία μας περάσανε χωρίς καμία βλάβη και χωρίς κανένα τραυματισμό, του προσωπικού τους”.
Αυτά ήταν τα πρώτα λόγια του κ. Γρυπάρη σχετικά με την φιλοσοφία της επιχείρησης αναδεικνύοντας παράλληλα και μια άλλη πτυχή των δράσεων τους πέρα από τα τυπικά καθήκοντα όπως όταν βοήθησαν να απομακρυνθεί πλοίο που είχε χτυπηθεί αποτρέποντας έτσι την διαρροή πετρελαίου που θα είχε μεγάλες περιβαλλοντικές επιπτώσεις για τις παράκτιες χώρες.
Στη συνέχεια ο Διοικητής των ΑΣΠΙΔΩΝ επισημαίνει μια σημαντική παράμετρο σχετικά με το εύρος της εντολής και την προσαρμογή που αναγκάστηκε να κάνει με βάση τα μέσα που είχε στα χέρια του:
Η επιχείρηση είναι τελείως αμυντική, και σε όλες τις εκφάνσεις έχει αυτή την αμυντική δράση. Η χρήση βίας ή όπλων επιβάλλεται σύμφωνα με την εντολή (mandate) της επιχείρησης μόνο όταν είναι απολύτως απαραίτητη.
“Ποιό είναι το πρόβλημα το οποίο αντιμετωπίζουμε απο την αρχή; Η περιοχή των επιχειρήσεων είναι εξαιρετικά μεγάλη. Είναι τριπλάσια σχεδόν από το έδαφος των 27 μελών χωρών της ΕΕ. Κατα την δική μας αρχική τοποθέτηση και απο την αρχική σχεδίαση είχαμε ζητήσει κατ’ ελάχιστον 10 πλοία και 16 αεροπορικά μέσα για να μπορούμε να καλύψουμε όλη την περιοχή. Επαναλαμβάνω θα πρέπει να έχετε στο μυαλό σας τον χάρτη και πόσο χώρο πρέπει να καλύψουμε.
Επειδή λοιπόν δεν υπήρξε από πλευράς των χωρών μελών αυτή η προθυμία και αυτή η διάθεση των μέσων που χρειάζονταν και επειδή υπήρχε από την αρχή εντολή να έχουμε επι του πεδίου άμεσα ορατά αποτελέσματα εστιάσαμε στην Ερυθρά Θάλασσα και κυρίως σε ένα νότιο κομμάτι της ερυθράς και ένα μέρος από τον κόλπο του Άντεν όπου είχαν λάβει χώρα τα περισσότερα περιστατικά επιθέσεων των Χούθι εναντίον της ναυσιπλοΐας. Μέσα σε αυτό το διάστημα αξιολογήσαμε τις ενέργειες των Χούθι και φτάσαμε σε ένα επίπεδο να εκδίδουμε οδηγίες στη ναυτιλία πώς, ακόμα και χωρίς την παρουσία μας, θα μπορούσανε να αποφύγουνε επιθέσεις ή να τις περιορίσουν σε ένα αποδεκτό βαθμό. Αυτό έγινε μέσω του MSCIO(Maritime Security Center Indian Ocean)”.
ΗΠΑ-Ιράν: Σταθερή η κατάσταση αλλά όχι εφησυχασμός
Στην πρώτη φάση της συνέντευξής μας με τον κ.Γρυπάρη δεν είχε ξεκινήσει ακόμα το νέο κλίμα έντασης στη Μέση Ανατολή. Ρωτάμε σήμερα τον Διοικητή των ΑΣΠΙΔΩΝ για την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί στην Ερυθρά Θάλασσα.
“Αυτή την περίοδο, η κατάσταση ασφάλειας στο πεδίο επιχειρήσεων των ΑΣΠΙΔΩΝ (Ερυθρά Θάλασσα, στενό Bab el-Mandeb, Κόλπος του Άντεν) παραμένει εύθραυστη και είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη στην περιφερειακή κλιμάκωση. Αν και το τρέχον επίπεδο εχθρικής δραστηριότητας μπορεί να φαίνεται περιορισμένο, αυτό δεν πρέπει να ερμηνεύεται ως σταθεροποίηση. Οι πρόσφατες εξελίξεις δείχνουν ότι παράγοντες στην ευρύτερη περιοχή διατηρούν τόσο την ικανότητα όσο και την πρόθεσή τους να στοχεύουν τις θαλάσσιες ροές.
Οι εχθροπραξίες στην περιοχή του Κόλπου δεν έχουν επηρεάσει άμεσα αυτό που συμβαίνει στην Ερυθρά Θάλασσα. Εμείς ως επιχείρηση συνεχίζουμε το έργο μας όπως το κάναμε πάντα. Παράλληλα, παρακολουθούμε διαρκώς την κατάσταση και αξιολογούμε τους κινδύνους που σχετίζονται με τα πλοία και τα ναυτιλιακά δρομολόγια, σε συνδυασμό με τις εντάσεις των ευρύτερων περιοχών. Κατόπιν, και εφόσον απαιτείται, προσαρμόζουμε τις πρακτικές μας και συμβουλεύουμε ανάλογα τη ναυτιλιακή κοινότητα”.
Αν και το τρέχον επίπεδο εχθρικής δραστηριότητας μπορεί να φαίνεται περιορισμένο, αυτό δεν πρέπει να ερμηνεύεται ως σταθεροποίηση.
Σχετικά με επιθέσεις των Χούθι, και κατά πόσο έχει επηρεαστεί η ναυσιπλοΐα διευκρινίζει:
“Το τελευταίο διάστημα έχουν παρατηρηθεί πέντε απόπειρες επιθέσεων από τους Χούθι, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν μόνο εναντίον του Ισραήλ. Μέχρι στιγμής δεν έχουν ξεκινήσει καμία επίθεση κατά της ναυτιλιακής κοινότητας. Από επιχειρησιακής πλευράς, εκτιμούμε ότι η απειλή είναι υπαρκτή και δύναται να κλιμακωθεί άμεσα. Ο όγκος των πλοίων που διασχίζουν την Ερυθρά Θάλασσα μετά τις 28 Φεβρουαρίου παρέμεινε σχεδόν ίδιος. Έχουμε δει αύξηση στα αιτήματα για υποστήριξη και η πρόκλησή μας ήταν να ανταποκριθούμε όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματικά με τα διαθέσιμα μέσα. Φυσικά, οι επιπτώσεις της έντασης στα Στενά του Ορμούζ ενδέχεται να επηρεάσουν και την Ερυθρά Θάλασσα, αλλά αυτή τη στιγμή δεν έχει ακόμη υπάρξει επιδείνωση και η κατάσταση παραμένει σταθερή.
Από επιχειρησιακής πλευράς, εκτιμούμε ότι η απειλή είναι υπαρκτή και δύναται να κλιμακωθεί άμεσα. Ο όγκος των πλοίων που διασχίζουν την Ερυθρά Θάλασσα μετά τις 28 Φεβρουαρίου παρέμεινε σχεδόν ίδιος. Έχουμε δει αύξηση στα αιτήματα για υποστήριξη και η πρόκλησή μας ήταν να ανταποκριθούμε όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματικά με τα διαθέσιμα μέσα.
Αυτό που γίνεται όλο και πιο ξεκάθαρο είναι ότι οι ναυτιλιακές εταιρείες λειτουργούν υπό αυξανόμενη πίεση. Χρειάζονται προβλεψιμότητα και έγκαιρη ενημέρωση. Η διατήρηση της εμπιστοσύνης της ναυτιλιακής βιομηχανίας για την ασφαλή διέλευση από την Ερυθρά Θάλασσα είναι σημαντική και γι’ αυτό η επιχείρηση ΑΣΠΙΔΕΣ εξακολουθεί να είναι σημαντική. Είμαστε συνεχώς εκεί, υποστηρίζοντας εμπορικά πλοία και εργαζόμαστε για να διατηρήσουμε αυτή τη βασική παγκόσμια εμπορική οδό όσο το δυνατόν ασφαλέστερη”.
Να σημειωθεί πως η αναφορά του κ. Γρυπάρη στην “εμπιστοσύνη” δεν είναι τυχαία καθώς φαίνεται να αποτελεί συστατικό των επιτυχημένων παρεμβάσεων των ΑΣΠΙΔΩΝ όπως μας εξηγεί στη συνέχεια.
Η εμπιστοσύνη και η διπλωματία
Όταν ξεκίνησε η επιχείρηση το 2024, ο αριθμός των πλοίων που περνούσε από την περιοχή δράσης των Χούθι είχε μειωθεί δραματικά επηρεάζοντας την παγκόσμια ναυτιλία. Μετά τις ΑΣΠΙΔΕΣ αυτή η μείωση σταμάτησε σύμφωνα με τον κ. Γρυπάρη ο οποίος ωστόσο επισημαίνει πως για να επανέλθει η κατάσταση στα αρχικά επίπεδα κρίσιμο ρόλο παίζει η εμπιστοσύνη και η διπλωματία.
“Αυτό είναι δύσκολο να επιτευχθεί γιατί η εμπιστοσύνη δεν είναι κάτι που είναι δεδομένο, χτίζεται με την πορεία του χρόνου. Αυτό που μπορούμε να πούμε εμείς είναι ότι από την αρχή όταν ξεκίνησαν τα χτυπήματα των Χούθι ο μεσοσταθμικός όγκος της ναυσιπλοΐας ανα ημέρα ήταν γύρω στα 75 πλοία. Μιλάμε για μεγάλα πλοία τάνκερ LNG, κοντέινερ κτλ. Αυτά τα μεγάλα πλοία στην χειρότερη των περιπτώσεων όταν άρχισαν τα χτυπήματα των Χούθι πέσανε ξαφνικά γύρω στα 30 έως 35 πλοία την ημέρα. Η δική μας εκτίμηση είναι ότι συγκρατήσαμε την κατακόρυφη πτώση του όγκου της ναυτιλίας προσδιορίζοντας ακριβώς την απειλή. Ποιός πρώτα απ’ όλα απειλείται; Αυτό το διαπιστώσαμε επί του πεδίου και το μοιραστήκαμε με την ναυτιλιακή κοινότητα. Άρα επί του πεδίου πρώτα απ’ όλα αποδείξαμε και τους είπαμε ότι δεν κινδυνεύουν όλοι. Κινδυνεύουν αυτοί που έχουν κάποια συγκεκριμένη σχέση με το Ισραήλ και τις ενέργειες του Ισραήλ.
Η δική μας εκτίμηση είναι ότι συγκρατήσαμε την κατακόρυφη πτώση του όγκου της ναυτιλίας προσδιορίζοντας ακριβώς την απειλή. Ποιός πρώτα απ’ όλα απειλείται; Αυτό το διαπιστώσαμε επί του πεδίου και το μοιραστήκαμε με την ναυτιλιακή κοινότητα.
Κάποιοι άλλοι λοιπόν που δεν είχαν σχέση με αυτό και εφόσον ακολουθούσαν ένα συγκεκριμένο τρόπο δράσης και διέλευσης δεν κινδύνευαν. Αυτό ήταν το μήνυμα λοιπόν που μέχρι το τέλος του πρώτου χρόνου είχαμε καταφέρει να μοιράσουμε με την ναυτιλιακή κοινότητα. Αυτό βέβαια έγινε με μεγάλο κόπο και επί του πεδίου αλλά και με διπλωματικές εμπλοκές δικές μου στα ταξίδια που έκανα και στις χώρες της περιοχής αλλά και σε αρμόδιους παγκόσμιους φορείς όπως ο IMO και με συμμετοχή μας σε συγκεκριμένα συνέδρια που κάνει η ναυτιλιακή κοινότητα. Ένα άλλο κομμάτι που ήταν και απαιτούμενο στοιχείο για να μπορέσει να συνεχίσει η επιχείρηση ήταν η αποδοχή μας από τα τοπικά γειτονικά κράτη.
Θέλαμε να περάσουμε το μήνυμα σε όλες τις χώρες της περιοχής και να τους πείσουμε τι ακριβώς κάνουμε. Ήταν σημαντικό να μας αποδεχτούν και μας αποδέχτηκαν τελικά διότι κατάλαβαν ότι η επιχείρηση ΑΣΠΙΔΕΣ δεν αλλάζει καμία γεωπολιτική ισορροπία στην περιοχή και ήταν πολύ πιο “αθώα” σε σχέση με άλλες επιχειρήσεις που είχαν δει το φως μέχρι τότε
Ξεκίνησε λοιπόν ένας κύκλος διπλωματικών ενεργειών από μέρος μου σε χώρες όπως η Αίγυπτος η Σαουδική Αραβία, το Τζιμπουτί, το Ομάν. Θέλαμε να περάσουμε το μήνυμα σε όλες τις χώρες της περιοχής και να τους πείσουμε τι ακριβώς κάνουμε. Ήταν σημαντικό να μας αποδεχτούν και μας αποδέχτηκαν τελικά διότι κατάλαβαν ότι η επιχείρηση ΑΣΠΙΔΕΣ δεν αλλάζει καμία γεωπολιτική ισορροπία στην περιοχή και ήταν πολύ πιο “αθώα” σε σχέση με άλλες επιχειρήσεις που είχαν δει το φως μέχρι τότε.”
Ασφαλής διέλευση για 1860 πλοία
Όταν η συζήτηση στρέφεται σε αριθμούς ο διοικητής των ΑΣΠΙΔΩΝ αναφέρει ότι από την αρχή της επιχείρησης καταρρίφθηκαν 19 UAV (μη επανδρωμένα αεροσκάφη), δύο USV και τέσσερα antiship ballistic missiles.
“Ο μικρός αριθμός δικαιολογείται από την αμυντική στάση (defensive posture) της επιχείρησης. Ρίξαμε μόνο όταν έπρεπε για προστασία της εμπορικής ναυτιλίας. Επίσης εγώ δεν έχω δυνατότητα να χτυπήσω στόχους μέσα στην Υεμένη.
Τα χτυπήματά μας πρέπει να είναι απαραίτητα, να είναι αναλογικά και να γίνονται σε διεθνή θαλάσσια ύδατα και διεθνή εναέριο χώρο” επισημαίνει ο κ. Γρυπάρης κάνοντας παράλληλα την παρατήρηση πως “οι αντικειμενικοί σκοποί της επιχείρησης δεν έχουν επιτευχθεί αυτή τη στιγμή και για να ικανοποιηθούν θα πρέπει να μην μας χρειάζεται πλέον η ναυτιλιακή κοινότητα. Όταν λοιπόν θα σταματήσει η ναυτιλιακή κοινότητα να ζητά προστασία από εμάς τότε εν ολίγοις θα έχει τελειώσει και η κύρια αποστολή των ΑΣΠΙΔΩΝ που είναι η προστασία.
έχουμε αποδείξει στην Ευρώπη ότι μέχρι και σήμερα συνεισφέραμε στην ασφαλή διέλευση 1860 πλοίων από τα οποία στα 647 τους παρείχαμε close protection. Για σκεφτείτε τώρα ότι αν είχα τα μέσα που είχα ζητήσει από την αρχή, αυτά τα νούμερα θα ήταν πολλαπλάσια.
Επίσης παρότι δεν είχαμε σημαντικό αριθμό μέσων- να επισημάνω ότι χρησιμοποιούμε 2.3 πλοία στην περιοχή και 0.3 αεροπορικά μέσα- έχουμε αποδείξει στην Ευρώπη ότι μέχρι και σήμερα συνεισφέραμε στην ασφαλή διέλευση 1860 πλοίων από τα οποία στα 647 τους παρείχαμε close protection. Για σκεφτείτε τώρα ότι αν είχα τα μέσα που είχα ζητήσει από την αρχή, αυτά τα νούμερα θα ήταν πολλαπλάσια. Αυτά είναι αποδείξεις τις οποίες έχει η ΕΕ και γι αυτό το λόγο λαμβάνει την απόφαση να επεκτείνει το mandate”.
“Παραπάνω καθήκοντα μου δώσανε, παραπάνω εργαλεία δεν μου δώσανε”
Κατά την προτελευταία επέκταση της επιχείρησης, η ΕΕ ανέθεσε επιπλέον αρμοδιότητες στον διοικητή των ΑΣΠΙΔΩΝ. Θα πρέπει να δημιουργούν και να μοιράζονται το Maritime Situation Awareness, να συλλέγουν και να μοιράζονται πληροφορίες για το λαθρεμπόριο όπλων και το shadow fleet – “σκιώδη στόλο”- δηλαδή τα πλοία που χρησιμοποιεί η Ρωσία και συνεχίζει να εξάγει ρωσικό πετρέλαιο αποφεύγοντας τις κυρώσεις που έχει υποβάλει η ΕΕ.
“Σε ημερήσια βάση τα πλοία που ανήκουν στον σκιώδη στόλο και περνάνε από την περιοχή μας είναι περίπου 100 την ημέρα και μεταφέρουν ρωσικό πετρέλαιο προς διάφορους άλλους δρώντες στην περιοχή” αναφέρει ο κ. Γρυπάρης επισημαίνοντας ότι τις πληροφορίες που συλλέγουν για το λαθρεμπόριο όπλων τις μοιράζονται με διεθνείς και ευρωπαϊκούς θεσμούς όπως την Europol, την Interpol και το UNODC.
Το δύσκολο για μένα είναι ότι παραπάνω καθήκοντα μου δώσανε, παραπάνω εργαλεία δεν μου δώσανε. Και φυσικά αυτός είναι ο διαρκής αγώνας μέσα στον οποίο κάθε φορά που βρίσκομαι στις Βρυξέλλες
“Άρα λοιπόν βλέπουμε ότι ενώ ξεκινήσαμε με ένα αρχικό κομμάτι το οποίο ήταν η προστασία των πλοίων στη συνέχεια η ΕΕ μας εμπιστεύτηκε και καινούργια task. Το δύσκολο για μένα είναι ότι παραπάνω καθήκοντα μου δώσανε, παραπάνω εργαλεία δεν μου δώσανε. Και φυσικά αυτός είναι ο διαρκής αγώνας μέσα στον οποίο κάθε φορά που βρίσκομαι στις Βρυξέλλες, και βρίσκομαι ουκ ολίγες φορές κατά τη διάρκεια του έτους, προσπαθώ να τους πιέσω σε επίπεδο χωρών μελών ότι θα πρέπει να συνδράμουν σε αυτό το έργο παρέχοντας κατάλληλα εργαλεία” αναφέρει ο κ. Γρυπάρης προσθέτοντας ότι η χρηματοδότηση καλύπτει μόνο κάποια βασικά λειτουργικά έξοδα της επιχείρησης ενώ το κόστος των πλοίων που συμμετέχουν και των μέσων το επιβαρύνονται τα κράτη που τα προσφέρουν.
η σχεδίαση της επιχείρησης όπως έγινε από εμένα αλλά και η υλοποίηση της βρίσκεται εντός ενός αποδεκτού επιπέδου ρίσκου που μπορούμε να αποδεχτούμε όπως μας δείχνουν τα μέχρι τώρα αποτελέσματα
“Εμείς έχουμε τη χαρά εδώ στο στρατηγείο να έχουμε συνολικά συμμετοχή από 21 χώρες μέλη της ΕΕ και οι χώρες που αυτή τη στιγμή συνδράμουν σταθερά με πλοία είναι η Ιταλία η Ελλάδα και εκ περιτροπής η Γαλλία. Η Γερμανία προσφέρει ένα αεροπορικό μέσο κάποιους μήνες τον χρόνο. Αυτές είναι οι τέσσερις χώρες που προσφέρουν σε μέσα. Τα κόστη που υπάρχουν από πίσω είναι μεγάλα και νομίζω ότι ίσως επειδή όλες οι χώρες βρίσκονται σε μια οικονομική στενότητα τα υπολογίζουν αυτά. Επίσης ένα άλλο κριτήριο που ίσως αποθαρρύνει κάποιες χώρες να συμμετέχουν είναι το επίπεδο κινδύνου.
Όταν έχεις να κάνεις με kinetic operations όπως είναι αυτή η πρώτη ναυτικού επιπέδου kinetic operation υπάρχει πάντα το ρίσκο να έχεις απώλειες. Αυτό το είχαμε θέσει από την πρώτη μέρα. Είναι ένα ρίσκο το οποίο θα πρέπει οι χώρες να το αποδεχτούν και να το αναλάβουν και έχει φυσικά και πολιτικές προεκτάσεις. Όμως διαχειριστήκαμε ικανοποιητικά την κατάσταση και αποφύγαμε οποιαδήποτε απώλεια ή φθορά. Αυτό σημαίνει ότι η σχεδίαση της επιχείρησης όπως έγινε από εμένα αλλά και η υλοποίηση της βρίσκεται εντός ενός αποδεκτού επιπέδου ρίσκου που μπορούμε να αποδεχτούμε όπως μας δείχνουν τα μέχρι τώρα αποτελέσματα».
Επίσης όπως επισημαίνει ο Υποναύαρχος η επιχείρηση προσφέρει στα ευρωπαϊκά κράτη μια ευκαιρία προστασίας μέσω της ετοιμασίας αντιμετώπισης μελλοντικών κινδύνων.
Όπως σας περιέγραψα και στην αρχή οι συνθήκες είναι ότι πιο κοντινό μπορεί να ζήσει κανείς σε πραγματικές συνθήκες πολέμου άρα το πλήρωμα ενός πλοίου, ο κυβερνήτης, ο διοικητής σφυρηλατούνται σε ρεαλιστικές συνθήκες πολέμου.
“Η επιχείρηση εκπαιδεύει και θωρακίζει τα πληρώματα των ναυτικών μονάδων για επόμενους μελλοντικούς πολέμους ή δράσεις ασφαλείας που θα πρέπει να συμμετάσχει η ΕΕ. Όπως σας περιέγραψα και στην αρχή οι συνθήκες είναι ότι πιο κοντινό μπορεί να ζήσει κανείς σε πραγματικές συνθήκες πολέμου άρα το πλήρωμα ενός πλοίου, ο κυβερνήτης, ο διοικητής σφυρηλατούνται σε ρεαλιστικές συνθήκες πολέμου. Άρα έτσι προετοιμαζόμαστε και προετοιμάζουμε τις ευρωπαϊκές ναυτικές δυνάμεις για τον πόλεμο του αύριο”.
Τι έχει αλλάξει όμως με τα καθήκοντα, την χρηματοδότηση και τα νέα πλοία μετά την τελευταία επέκταση;
“Κατά την τελευταία επέκταση της επιχείρησης, η ΕΕ ανέθεσε επιπλέον έργα σε αυτήν. Αυτά αφορούν στην παρακολούθηση και συλλογή πληροφοριών για ύποπτες δραστηριότητες που σχετίζονται με Κρίσιμες Υποθαλάσσιες Υποδομές. Για παράδειγμα, τα τελευταία 2 χρόνια, λόγω των επιθέσεων των Χούθι και άλλων πρόσθετων περιστατικών που βρίσκονται ακόμη υπό διερεύνηση, η περιοχή της Ερυθράς Θάλασσας και του Κόλπου του Άντεν υπέστησαν δύο σημαντικές ρήξεις καλωδίων. Η Επιχείρηση, με τα μέσα και τις δυνατότητες που θα διαθέτει κάθε φορά, θα παρακολουθεί τέτοιες υποδομές που ενδιαφέρουν την Ευρώπη, την περιοχή και τους εταίρους της” μας απαντά ο κ. Γρυπάρης και προσθέτει: “Ο τελευταίος προϋπολογισμός της επιχείρησης, ο οποίος και έχει εγκριθεί από τα κράτη μέλη της ΕΕ, είναι σχεδόν 15 εκατομμύρια ευρώ. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί μόνο στα έξοδα που αφορούν στο συντονισμό των έργων και τη μίσθωση υπηρεσιών και συνδρομών.
Παρά τις αυξανόμενες επιχειρησιακές απαιτήσεις, όπως αποδεικνύεται από τον αυξανόμενο αριθμό αιτημάτων από τις ναυτιλιακές εταιρείες, η επιχείρηση ΑΣΠΙΔΕΣ διαχειρίζεται τους διαθέσιμους πόρους αποτελεσματικά και με συνέπεια, διασφαλίζοντας ότι οι στόχοι της αποστολής επιτυγχάνονται.
Το κόστος των ναυτικών μονάδων που αναπτύσσονται στη θάλασσα καλύπτεται από τα κράτη μέλη που δέχονται να διαθέσουν τα πλοία τους στην επιχείρηση. Παρά τις αυξανόμενες επιχειρησιακές απαιτήσεις, όπως αποδεικνύεται από τον αυξανόμενο αριθμό αιτημάτων από τις ναυτιλιακές εταιρείες, η επιχείρηση ΑΣΠΙΔΕΣ διαχειρίζεται τους διαθέσιμους πόρους αποτελεσματικά και με συνέπεια, διασφαλίζοντας ότι οι στόχοι της αποστολής επιτυγχάνονται. Η επιχείρηση επιδεικνύει ισχυρή οικονομική διαχείριση, αξιοποιώντας την Ευρωπαϊκή χρηματοδότηση για τη διατήρηση της θαλάσσιας επιχείρησης σε υψηλό βαθμό απόδοσης. Λόγω των τελευταίων εξελίξεων στην ευρύτερη περιοχή, ο αριθμός των πλοίων που συμμετέχουν αυτή τη στιγμή στην επιχείρηση είναι μη ανακοινώσιμος”.
Οι επιθέσεις του 2025
Το καλοκαίρι του 2025 έγιναν γνωστές οι σφοδρές επιθέσεις των Χούθι σε δύο ελληνόκτητα πλοία, το MAGIC SEAS και το ETERNITY C. Ρωτήσαμε τον κ. Γρυπάρη αν αυτές οι επιθέσεις ήταν οι πιο δύσκολες στιγμές της επιχείρησης.
“Αυτές οι δύο εταιρείες δεν ζήτησαν ποτέ προστασία από τις ΑΣΠΙΔΕΣ. Επίσης δεν εφάρμοσαν τα best management practises τα οποία είναι αναρτημένα στο MSCIO. Αυτά που έκαναν δεν είναι από αυτά που είχαμε προτείνει. Από εκεί και πέρα εγώ δεν είμαι ο “σούπερμαν” της περιοχής και δεν μπορώ για καθέναν που βρίσκεται κάπου σε κίνδυνο να πεταχτώ από τη μια μεριά στην άλλη. Επίσης εκείνη την περίοδο είχα μόνο ένα πλοίο υπό τις διαταγές μου και αυτό ήταν περίπου χίλια μίλια μακριά. Άρα δεν υπήρχε ο χρόνος ούτε η δυνατότητα να παρατήσουμε αυτό που κάναμε και να τρέξουμε για κάποιον ο οποίος δεν μας σεβάστηκε κιόλας.
Σαφώς η ανθρώπινη ζωή έχει την σημασία της αλλά και εμείς έχουμε όρια στο τι μπορούμε και τι προλαβαίνουμε να κάνουμε. Γι’ αυτό και έχουμε πει στις εταιρείες ελάτε ζητήστε την προστασία μας και αν δεν μπορώ τώρα περιμένετε όταν έχω διαθεσιμότητα.
Σαφώς η ανθρώπινη ζωή έχει την σημασία της αλλά και εμείς έχουμε όρια στο τι μπορούμε και τι προλαβαίνουμε να κάνουμε. Γι’ αυτό και έχουμε πει στις εταιρείες ελάτε ζητήστε την προστασία μας και αν δεν μπορώ τώρα περιμένετε όταν έχω διαθεσιμότητα. Πρέπει λοιπόν οι διευθυντές ασφαλείας αυτών των εταιρειών να κάνουν το δικό τους risk assessment και κατόπιν τούτου να επιλέγουν αν θα περάσουν και πως θα περάσουν. Αυτές λοιπόν οι εταιρείες δεν εφάρμοσαν τίποτα από αυτά”.
Ο διοικητής επισημαίνει ακόμα πως χάρη στην μεσολάβηση των ΑΣΠΙΔΩΝ κατάφερε να διασωθεί το πλήρωμα τονίζοντας παράλληλα πως η επιχείρηση δεν έλαβε ποτέ ούτε τον ελάχιστο απαιτούμενο αριθμό μέσων.
Το αποτύπωμα της ΕΕ και η αξία της Ελλάδας
Λίγο πριν ολοκληρωθεί η συνέντευξη ο διοικητής επισημαίνει άλλη μια πτυχή των ΑΣΠΙΔΩΝ. Το αποτύπωμα που απέκτησε η Ευρωπαϊκή Ένωση στην περιοχή.
Οι αραβικές αυτές χώρες θέλουν να έχουν έναν εταίρο στον οποίο να μπορούν να βασίζονται ότι έχει μια μόνιμη παρουσία και δεν θα “ανακατεύει” την τράπουλα της γεωπολιτικής ισχύος.
“Μέχρι σήμερα η παγκόσμια κοινότητα επαφίονταν στην συμμετοχή των Αμερικανών. Τώρα λοιπόν έστω δειλά, έστω χωρίς τον όγκο των δυνάμεων που προσφέρουν οι Αμερικάνοι όταν αναμειγνύονται, η ΕΕ έχει παρουσία. Επίσης αυτή η επιχείρηση βοηθά την ευρύτερη ευρωπαϊκή πολιτική στην περιοχή της Μέσης Ανατολής και των αραβικών χωρών. Οι αραβικές αυτές χώρες θέλουν να έχουν έναν εταίρο στον οποίο να μπορούν να βασίζονται ότι έχει μια μόνιμη παρουσία και δεν θα “ανακατεύει” την τράπουλα της γεωπολιτικής ισχύος. Η επιχείρηση αυτό έδειξε. Ούτε επηρεάσαμε παιχνίδια γεωπολιτικής ισχύος, έχουμε μόνιμη και σταθερή παρουσία και δείξαμε ότι μπορούν οι χώρες να μας εμπιστεύονται σαν ευρωπαίους. Και αυτό νομίζω ότι ήταν από τα πιο καταλυτικά μέχρι στιγμής στοιχεία τα οποία έχουν γίνει αποδεκτά και σε επίπεδο PSC (Political and Security Committee)”.
Όσο για την Ελλάδα; Η παρουσία του κ. Γρυπάρη για τρίτη συνεχόμενη χρονιά στο “τιμόνι” μιας τόσο σημαντικής ευρωπαϊκής επιχείρησης δείχνει την εμπιστοσύνη της Κοινότητας στην χώρα μας:
το γεγονός ότι διατηρούμε αυτή την θέση για τρίτη χρονιά και έχω την χαρά και την τιμή να με έχει εμπιστευτεί η ελληνική πολιτεία να με αφήσει για τρίτο χρόνο εδώ, σημαίνει ότι μάλλον τα κάνουμε καλά και συνεισφέρουμε στον κοινό σκοπό
“Για την Ευρωπαϊκή Ένωση είναι η πρώτη φορά που ένας Έλληνας αξιωματικός έχει τέτοιο πόστο. Αυτό δεν έχει ξαναγίνει. Το 2008 η Ελλάδα συμμετείχε στην επιχείρηση ΑΤΑΛΑΝΤΑ όταν ξεκίνησε με την πειρατεία και είχαμε την χαρά και την τιμή να έχουμε έναν από τους πρώτους Έλληνες force commander. Σε αυτό το επίπεδο όμως που έχουμε αναλάβει τώρα είναι η πρώτη φορά που Έλληνας αξιωματικός έχει την τιμή και την χαρά να υπερασπίσει και την υπόληψη της χώρας και να δείξει την ικανότητα των στρατιωτικών της Ελλάδος. Και νομίζω το γεγονός ότι διατηρούμε αυτή την θέση για τρίτη χρονιά και έχω την χαρά και την τιμή να με έχει εμπιστευτεί η ελληνική πολιτεία να με αφήσει για τρίτο χρόνο εδώ, σημαίνει ότι μάλλον τα κάνουμε καλά και συνεισφέρουμε στον κοινό σκοπό”.
Πηγή: ΕΝΤΥΠΗ LARISSANET
Ακολουθήστε το 
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
