Χαράλαμπος Μπιλλίνης: Το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας από τη δοκιμασία στην ανθεκτικότητα

Ο διεθνής ανταγωνισμός εντείνεται, οι θεσμικές υποχρεώσεις αυξάνονται, η τεχνολογία αλλάζει γρήγορα τα δεδομένα και η κλιματική κρίση παύει να είναι μια γενική απειλή και γίνεται μια πραγματικότητα με άμεσες συνέπειες. Σε αυτό το τοπίο, το δημόσιο πανεπιστήμιο καλείται να αποδείξει, με τρόπο μετρήσιμο και πειστικό, ότι μπορεί ταυτόχρονα να υπηρετεί τη γνώση, να στηρίζει την κοινωνία και να συμβάλλει στην ανάπτυξη της χώρας.

Στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας επιλέξαμε να μην κινηθούμε με την αδράνεια της καθημερινής διαχείρισης, αλλά με πιο καθαρό σχέδιο και μεγαλύτερη προσήλωση σε συγκεκριμένους στόχους. Με βασικό οδηγό το Στρατηγικό Σχέδιο 2024–2027, θέσαμε στο επίκεντρο την αναβάθμιση του εκπαιδευτικού έργου, την ενίσχυση της έρευνας και της καινοτομίας, τη διεθνοποίηση, τη βελτίωση της φοιτητικής εμπειρίας, τη βιώσιμη και ψηφιακή ανάπτυξη και τη διασφάλιση ποιότητας. Είναι ένα πλαίσιο που επιχειρεί να δώσει συνοχή σε πολλούς διαφορετικούς τομείς της πανεπιστημιακής ζωής και να μετατρέψει τις πιέσεις της εποχής σε αφετηρία προόδου.

Η πορεία αυτή μας έφερε αντιμέτωπους με μεγάλες προκλήσεις. Τα ακραία καιρικά φαινόμενα Daniel και Elias έθεσαν τη Θεσσαλία –και κατ’ επέκταση το Πανεπιστήμιό μας– μπροστά σε μια δύσκολη δοκιμασία. Το ζητούμενο είναι να κινηθούμε πέρα από την αποκατάσταση των ζημιών και να διασφαλιστεί η συνέχιση της λειτουργίας. Ήταν να βρεθεί ένας τρόπος ώστε η κρίση να μην αφήσει πίσω ένα ίδρυμα που απλώς «άντεξε», αλλά ένα ίδρυμα πιο έτοιμο, πιο ανθεκτικό και πιο οργανωμένο για την επόμενη μέρα. Οι παρεμβάσεις αποκατάστασης, οι έκτακτες εργασίες, οι προληπτικές ενισχύσεις και τα μεγαλύτερα έργα συντήρησης και αναβάθμισης δεν αντιμετωπίστηκαν ως προσωρινές λύσεις ανάγκης. Συνδέθηκαν με μια ευρύτερη προσπάθεια ανασυγκρότησης και θωράκισης των υποδομών μας.

Την ίδια στιγμή, επιμείναμε σε κάτι που συχνά παραβλέπεται: ότι η ποιότητα ενός πανεπιστημίου κρίνεται και από το πώς ζουν και σπουδάζουν οι φοιτητές του. Η φοιτητική εμπειρία εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως από το πρόγραμμα μαθημάτων, αλλά και από τις πραγματικές συνθήκες μέσα στις οποίες σπουδάζει ένας νέος άνθρωπος.

Γι’ αυτό δώσαμε βαρύτητα στην ενίσχυση δομών υποστήριξης, στην ισότιμη πρόσβαση, στη βελτίωση της πρακτικής άσκησης και στην κοινωνική μέριμνα, αλλά και σε παρεμβάσεις στις φοιτητικές εστίες και στον σχεδιασμό νέων φοιτητικών υποδομών. Θέλουμε ένα πανεπιστήμιο που δεν αφήνει κανέναν πίσω – ούτε στην πρόσβαση στη γνώση ούτε στην καθημερινότητα της ακαδημαϊκής ζωής.

Παράλληλα, ένα μεγάλο μέρος της δουλειάς έγινε πιο «αθόρυβα», αλλά είναι εξίσου κρίσιμο: στο επίπεδο της θεσμικής και ακαδημαϊκής οργάνωσης. Η επικαιροποίηση κανονισμών, η ενίσχυση των μηχανισμών διασφάλισης ποιότητας, η προώθηση της επαναπιστοποίησης και των πιστοποιήσεων προγραμμάτων σπουδών, αλλά και η ενεργοποίηση νέων μονάδων και δομών, διαμορφώνουν ένα πλαίσιο πιο σταθερό και πιο σύγχρονο. Για ένα πανεπιστήμιο με παρουσία σε πολλές πόλεις και σύνθετες ανάγκες συντονισμού, αυτή η δουλειά είναι ένας από τους βασικούς όρους για να μπορούμε να προχωράμε με συνέπεια.

Κομβική θέση σε αυτή τη νέα φάση έχει η «διπλή μετάβαση» που καθορίζει το μέλλον όλων των μεγάλων οργανισμών: ψηφιακή και πράσινη. Η ψηφιακή μετάβαση είναι ένα βασικό εργαλείο για πιο άμεσες, φιλικές, διαφανείς και αποτελεσματικές υπηρεσίες.

Στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας προχωρήσαμε με σχέδιο: από τη διασύνδεση του συστήματος ηλεκτρονικής διακίνησης εγγράφων «ΠΑΠΥΡΟΣ» με το κεντρικό σύστημα του Δημοσίου, μέχρι τη δυνατότητα έκδοσης βεβαιώσεων τίτλων σπουδών μέσω gov.gr και την ένταξη στο έργο «Ηλεκτρονικό Πανεπιστήμιο».

Παράλληλα επενδύουμε σε δίκτυα, πληροφοριακά συστήματα, λογισμικό και εξοπλισμό, αξιοποιούμε έργα όπως το «ΗΦΑΙΣΤΟΣ» και ενισχύουμε την κυβερνοασφάλεια και την προστασία προσωπικών δεδομένων, ώστε η τεχνολογική αναβάθμιση να στηρίζεται σε ασφαλείς και ανθεκτικές βάσεις.

Η μεταμόρφωσή μας όμως είναι κάτι παραπάνω από απλά ψηφιακή. Είναι και υλική, καθημερινή, ορατή. Ανακαινίσεις και επαναλειτουργία αμφιθεάτρων, δημιουργία έξυπνων αιθουσών, ενίσχυση βιβλιοθηκών και εργαστηρίων, βελτιώσεις σε χώρους διδασκαλίας και τεχνικές παρεμβάσεις σε Βόλο, Λάρισα, Καρδίτσα, Τρίκαλα και Λαμία αποτυπώνουν μια σταθερή προσπάθεια βελτίωσης της λειτουργικότητας. Το αποτέλεσμα αυτών των παρεμβάσεων γίνεται αισθητό στην καθημερινή εμπειρία φοιτητών, διδασκόντων και εργαζομένων: σε ένα περιβάλλον πιο σύγχρονο και πιο υποστηρικτικό.

Στην ίδια λογική, η βιωσιμότητα γίνεται στρατηγικός στόχος και δίνει ένα σταθερό πλαίσιο συνδέοντας την εκπαίδευση, την έρευνα, τις υποδομές, τη διακυβέρνηση και τη σχέση του Πανεπιστημίου με την κοινωνία. Το Σχέδιο Αειφόρου Ανάπτυξης, που υποβλήθηκε ως παράρτημα του Στρατηγικού Σχεδίου μας 2024-2027, περιλαμβάνει την ενεργειακή αναβάθμιση κτιριακών υποδομών, τις πρακτικές εξοικονόμησης πόρων, την έμφαση στην περιβαλλοντική ευθύνη, τη βιοποικιλότητα και την κυκλική οικονομία.

Η αειφόρος ανάπτυξη είναι το νέο κριτήριο υπευθυνότητας για κάθε δημόσιο φορέα που θέλει να κοιτά το μέλλον χωρίς να μεταθέτει το κόστος στις επόμενες γενιές και το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας επιβεβαιώνει τη δέσμευσή του, μέσω μιας σειράς δράσεων που περιλαμβάνουν τη δραστηριότητά του ως μέλος του δικτύου Πανεπιστημίων United Nations Academic Impact και τη δημιουργία του σώματος SDG Ambassadors.