Μέγας μάστορας του σινεμά, δημιουργός της κορυφαίας βρετανικής ταινίας όλων των εποχών και με πρωτοποριακό σκηνοθετικό όραμα για την εποχή του, ο Κάρολ Ριντ άφησε το προσωπικό του στίγμα στην Έβδομη Τέχνη, επηρεάζοντας σημαντικά σπουδαίους μετέπειτα δημιουργούς.
Η εμπνευσμένη διαχείριση του κινηματογραφικού λεξιλογίου, με ευρηματικές γωνίες λήψεις, επιλογή φακών και δημιουργικούς φωτισμούς, καθώς και η αφηγηματική δεξιοτεχνία και η αξιοποίηση του ταλέντου των ηθοποιών του στον μέγιστο βαθμό, είναι μερικά από τα χαρακτηριστικά που τον έχρισαν έναν από τους σημαντικότερους σκηνοθέτες στην ιστορία του σινεμά.
Η πιο δημιουργική του εποχή θεωρείται δικαιολογημένα εκείνη της δεκαετίας του ‘40, στην εποχή της παρακμής της μεταπολεμικής Ευρώπης, με τρεις ταινίες, αποτέλεσμα της συνεργασίας του με τον φημισμένο συγγραφέα Γκράχαμ Γκριν και της αξιοποίησης των υπέροχων σεναρίων του. Πρόκειται για τα φιλμ «Απόκληρος της Κοινωνίας» (1947), «Πρώτη Απογοήτευση» (1948) και φυσικά το αριστούργημά του «Ο Τρίτος Άνθρωπος» (1949), με το οποίο χάρισε στον Όρσον Γουέλς, έναν μυθικό ρόλο και στον Τζόζεφ Κότεν, την ερμηνεία της ζωής του. Η συνέχεια της δημιουργικής του πορείας συνεχίστηκε χωρίς τον φίλο του και περίφημο παραγωγό Αλεξάντερ Κόρντα. Ο θάνατος του μεγάλου Βρετανού παραγωγού τον ανάγκασε να στραφεί στο Χόλιγουντ, γυρίζοντας μεταξύ άλλων τις εξαιρετικές ταινίες «Κατάσκοπος στην Αβάνα» – και πάλι σε σενάριο Γκράχαμ Γκριν και το μιούζικαλ «Όλιβερ!», που του χάρισε καθυστερημένα το Όσκαρ Καλύτερης Σκηνοθεσίας το 1968.
Ανήκοντας στη σπουδαία γενιά των σκηνοθετών, μαζί με τους Άλφρεντ Χίτσκοκ και Μάικλ Πάουελ, που βγήκαν προπολεμικά, άκμασαν μεταπολεμικά και άφησαν ένα τεράστιο κενό στο βρετανικό σινεμά, είτε πηγαίνοντας στο Χόλιγουντ, είτε εγκαταλείποντας τη σκηνοθεσία, μέχρι να έρθει το αναζωογονητικό Free Cinema, που εξέφρασε τις σύγχρονες αγωνίες τής κοινωνίας και επέκρινε τον παραδοσιακό συντηρητισμό, ο Ριντ είχε την τύχη να συνεργαστεί με τους σπουδαίους παραγωγούς Αλεξάντερ Κόρντα και Τζ. Άρθουρ Ρανκ, αλλά και ηθοποιούς του μεγέθους των Μάικλ Ρεντγκρέιβ, Ρεξ Χάρισον, Ντέιβιντ Νίβεν, Νόελ Κάουαρντ, Άλεκ Γκίνες, Τζέιμς Μέισον.
Συμπληρώνοντας μισό αιώνα από τον θάνατό του (25 Απριλίου 1976), ο Κάρολ Ριντ, που γύρισε 31 ταινίες στα περίπου 40 χρόνια πορείας του, από δράματα, κατασκοπικά θρίλερ, φιλμ νουάρ και σκρούμπολ κωμωδίες, μέχρι ντοκιμαντέρ και μιούζικαλ, παραμένει ακόμη και σήμερα ένας εμβληματικός σκηνοθέτης, για τους λάτρεις και τους μελετητές του κινηματογράφου.
Από τη θεατρική σκηνή στα Ealing Studios
Ο Κάρολ Ριντ γεννήθηκε στις 30 Δεκεμβρίου του 1906 σε ένα προάστιο του Λονδίνου και ήταν νόθος γιος του ηθοποιού Σερ Χέμπερτ Μπίρμπομ Τρι και της ερωμένης του Μέι Πίνεϊ Ριντ. Ακολούθησε τα βήματα του πατέρα του από την εφηβική του ηλικία, επιδιώκοντας μία καριέρα στη θεατρική σκηνή του Λονδίνου, αλλά γρήγορα εγκατέλειψε το θεατρικό πάλκο για τα διάσημα Ealing Studios στις αρχές της δεκαετίας του ’30, πιάνοντας δουλειά πρώτα ως υπεύθυνος διαλόγων και στη συνέχεια ως βοηθός σκηνοθέτη.
Απάντηση στον Χίτσκοκ
Εργάστηκε ως βοηθός του σκηνοθέτη Μπέιζιλ Ντιν σε τρεις ταινίες, ενώ το σκηνοθετικό του ντεμπούτο το έκανε το 1935 με την αισθηματική κωμωδία «It Happened in Paris». Η πρώτη του μεγάλη επιτυχία ήρθε το 1940 με το κατασκοπευτικό θρίλερ «Νυχτερινό Τραίνο», με τους Ρεξ Χάρισον, Μάργκαρετ Λόκγουντ και Πολ Χένραϊντ, για το οποίο γράφτηκε ότι ήταν η απάντησή του στο παρόμοιο φιλμ του Χίτσκοκ «Η Κυρία Εξαφανίζεται». Ακολούθησε ακόμη μία επιτυχία, το ερωτικό ρομάντζο «Kipps», ενώ κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου γύρισε το ιδιαίτερο αντιπολεμικό δράμα «Ο Δρόμος Προς τη Δόξα» με τους Ντέιβιντ Νίβεν και Στάνλεϊ Χάλογουεϊ.
Ζωντανεύοντας τον ηρωισμό
Πριν φτάσει στο ζενίθ της καριέρας του, το 1946 παρουσίασε το αριστοτεχνικό ντοκιμαντέρ «The True Glory», μια συναρπαστική καταγραφή των γεγονότων που σημάδεψαν τον τελευταίο χρόνο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, με σπάνιο αρχειακό υλικό, γυρισμένο από εικονολήπτες του συμμαχικού στρατού, ένα φιλμ που εκθειάστηκε από τους κριτικούς ως μια από τις αρτιότερες κινηματογραφικές ανασκοπήσεις της ιστορικής περιόδου και αποσπώντας το Όσκαρ καλύτερου ντοκιμαντέρ.
Η χρυσή τριετία
Η επόμενη τριετία, ήταν μία μαγική εποχή για τον Κάρολ Ριντ, καθώς η συνεργασία του με τον Γκράχαμ Γκριν άφησε ανεξίτηλο το αποτύπωμά της στον κινηματογράφο και δημιούργησε περισσότερες απαιτήσεις από τους κινηματογραφόφιλους. Το 1947 έκανε το πρώτο βήμα προς την κορυφή, με το ατμοσφαιρικό θρίλερ «Απόκληρος της Κοινωνίας», με τον έξοχο Τζέιμς Μέισον να υποδύεται τον τραυματισμένο επαναστάτη ηγέτη του Μπέλφαστ και τις τελευταίες ώρες του, ενώ ακολούθησε το δεύτερο βήμα, τον επόμενο χρόνο, με το υποβλητικό δράμα ενηλικίωσης «Πρώτη Απογοήτευση» και έκλεισε με το ανεπανάληπτο φιλμ «Ο Τρίτος Άνθρωπος» το 1949.
Το κορυφαίο φιλμ νουάρ
Εδώ, όμως, πρέπει να σταθούμε αναγκαστικά. Ο Ριντ, έχοντας πίσω του τους φημισμένους και απαιτητικούς παραγωγούς Ντέιβιντ Σέλζνικ και Αλεξάντερ Κόρντα και το υπέροχο κείμενο του Γκράχαμ Γκριν, γύρισε, σε αυθεντικές τοποθεσίες, κάτι σπάνιο εκείνη την εποχή, ένα απαράμιλλο φιλμ νουάρ, που καθόρισε το είδος, ισορροπώντας άψογα την αισθητική αρτιότητα με τη σκηνοθετική ευφυΐα και την κινηματογραφική απόλαυση με τον κριτικό κοινωνικό σχολιασμό. Το στόρι, θέλει τον Χόλι Μάρτινς, έναν άσημο συγγραφέα φτηνών βιβλίων γουέστερν (ο αφελής Αμερικάνος) να φτάνει στη μεταπολεμική Βιέννη, για να συναντήσει έναν φίλο του, τον Χάρι Λάιμ, μαθαίνοντας ότι αυτός έχει πεθάνει. Ένας άντρας φάντασμα, που κατηγορείται για τα πάντα, στοιχειώνει την αυστριακή πρωτεύουσα, που βρίθει από καιροσκόπους και σκοτεινούς τύπους. Ο Μάρτινς παρατηρώντας μερικά περίεργα στοιχεία, θα ψάξει να βρει τι πραγματικά συνέβη.
Η διεισδυτική έως καθηλωτική σκηνοθεσία του Ριντ, με τις απίστευτες εξπρεσιονιστικές φωτοσκιάσεις του διευθυντή φωτογραφίας Ρόμπερτ Κράσκερ, σκηνές ανθολογίας, όπως αυτή στους υπονόμους της Βιέννης, λοξά πλάνα, αλλά και τη μυθική ολιγόλεπτη εμφάνιση του Όρσον Γουέλς, κατέστησε την ταινία ως την κορυφαία βρετανική παραγωγή όλων των εποχών. Εννοείται ότι δεν πρέπει να παραβλεφθεί η αλησμόνητη μουσική του Άντον Κάρας, αλλά και οι ερμηνείες του Τζόζεφ Κότεν και της Αλίντα Βάλι.
Όλιβερ και Όσκαρ
Στην Αμερική, σκηνοθέτησε ορισμένες ακόμη πολύ καλές ταινίες, όπως το «Βαριετέ», με Μπαρτ Λάνκαστερ, Τζάνετ Λι και Τόνι Κέρτις και βεβαίως το θρίλερ «Ο Κατάσκοπος από την Αβάνα», το 1959, με έναν έξοχο Άλεκ Γκίνες και σε σενάριο του φίλου του Γκράχαμ Γκριν, που λοιδορεί με μοναδικό τρόπο τους κατασκοπικούς μηχανισμούς και τα στελέχη της ιντέλιντζες σέρβις. Αρνήθηκε να γυρίσει την ναυτική περιπέτεια «Ανταρσία του Μπάουντι», μετά από καυγάδες που είχε με τον σταρ Μάρλον Μπράντο, ενώ το 1968 εξέπληξε και πάλι, παρουσιάζοντας το έργο του Κάρολου Ντίκενς, που είχε διασκευαστεί σε μιούζικαλ και είχε τεράστια επιτυχία στο Μπρόντγουεϊ, «Όλιβερ!», κερδίζοντας, έστω και καθυστερημένα, το Όσκαρ Καλύτερης Σκηνοθεσίας.
Με ακρίβεια ωρολογοποιού
Ο Κάρολ Ριντ, που παντρεύτηκε δυο φορές, δυο ηθοποιούς, τη Νταϊάνα Γουίνγιαρντ και στη συνέχεια την Πενέλοπι Ντάντλεϊ Γουόρντ, με την οποία απέκτησε και τον γιο του Μαξ, ήταν και θείος του διάσημου ηθοποιού Όλιβερ Ριντ, πέθανε στις 25 Απριλίου του 1976, από καρδιακή προσβολή, στο σπίτι του στο Τσέλσι, σε ηλικία 69 ετών.
Ο Ριντ, άφησε πίσω του ένα πολυσήμαντο έργο, μία καλλιτεχνική κληρονομιά που πάντα θα εμπνέει και μια αξεπέραστη τεχνική, την οποία συνόψισε όσο καλύτερα μπορούσε ο φημισμένος συμπατριώτης του Μάικλ Πάουελ: «Ο Κάρολ μπορεί να “ συναρμολογήσει” μια ταινία με την ίδια ακρίβεια που ένας ωρολογοποιός συναρμολογεί ένα ρολόι».
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
Ακολουθήστε το 
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
