Του Λάμπρου Αναγνωστόπουλου
Στις 23 Απριλίου, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου, το βλέμμα στρέφεται σε εκείνους που διατηρούν ζωντανή τη σχέση με τη λογοτεχνία και την ανάγνωση. 10 Λαρισαίοι μοιράζονται τις σκέψεις τους, φωτίζοντας τον τρόπο με τον οποίο το βιβλίο διαμορφώνει όχι μόνο τη γνώση, αλλά και την ίδια την ανθρώπινη εμπειρία.
Η εκπαιδευτικός και συγγραφέας Χρύσα Μαστοροδήμου σημειώνει: «Για μένα, το βιβλίο ήταν ο τρόπος να γνωρίζω τον κόσμο και να μαθαίνω όσα δε μπορούσα. Μεγάλωσα σε ένα χωριό της Λάρισας και από πολύ νωρίς από το Δημοτικό Σχολείο η λογοτεχνία ήταν η πόρτα που μου άνοιγε εκείνους τους μακρινούς μυστικούς κόσμους της φαντασίας, της εμπειρίας και της γνώσης. Είχαμε την τύχη να έχουμε μια ωραία βιβλιοθήκη στο Μορφωτικό μας Σύλλογο και αυτό ήταν για μένα η αφετηρία μιας συναρπαστικής περιπέτειας. Αυτός ήταν και ο λόγος που άρχισα από πολύ μικρή να γράφω κυρίως ποίηση και διηγήματα αλλά και μυθιστόρημα αργότερα.
Η λογοτεχνία ήταν και είναι ένας τρόπος να κατανοώ τον κόσμο και τον εαυτό μου. Η λογοτεχνία είναι ένα παράθυρο στον κόσμο αλλά και ένας καθρέφτης γιατί συχνά αναγνωρίζω κομμάτια του εαυτού μου μέσα στις ιστορίες που διαβάζω. Στη ζωή των ανθρώπων γενικότερα, πιστεύω ότι η λογοτεχνία καλλιεργεί την ενσυναίσθηση, τη φαντασία, την κριτική σκέψη. Σε μια εποχή υπερπληροφόρησης που όλα γίνονται γρήγορα και επιφανειακά το διάβασμα μάς καλεί να σταθούμε, να σκεφτούμε, να νιώσουμε πιο βαθιά και ουσιαστικά. Είναι ένας τρόπος αντίστασης στην απλοποίηση και την ισοπέδωση της σκέψης και της κριτικής ικανότητας».
Ο σκηνοθέτης Δημήτρης Τσουμάνης προσεγγίζει το βιβλίο μέσα από το πρίσμα της σύγχρονης πραγματικότητας: «Το βιβλίο στην ψηφιακή εποχή δεν είναι αυτόνομο αντικείμενο αλλά τμήμα ενός ευρύτερου δικτύου. Η ανάγνωση μετατοπίζεται εντός μιας ροής πληροφοριών χωρίς σαφή όρια. Η αφήγηση και η εξερεύνηση των δυνατοτήτων της γλώσσας θα εμφανιστούν με άλλες μορφές. Το corpus των κλασικών θα διευρυνθεί μέσα από νέες αναγνώσεις. Στη νέα υπερπραγματικότητα του Δικτύου τίποτα δεν είναι σταθερό, δεδομένο».
Η ποιήτρια Τόνια Τσαρούχα καταθέτει τη δική της βιωματική σχέση με την ανάγνωση: «Όπως ήδη έχω γράψει “Κατάγομαι απ’ τα βιβλία όπως από μια χώρα”. Γι’ αυτό κι αναρωτιέμαι: Ποια θα ήμουν, αν η ανάγνωση δεν ήταν πυρηνικό κομμάτι της ύπαρξής μου, ποια θα ήμουν, αν δεν είχα διαβάσει τους “Αδελφούς Καραμάζοφ”, του Ντοστογιέφσκι, τη “Μεταμόρφωση”, του Κάφκα, τα ποιήματα του Καβάφη, της Πλαθ και πάρα πολλά άλλα; Η λογοτεχνία αποτελεί έναν σημαντικό καθρέφτη για να κατανοήσουμε τον εαυτό μας και γενικά την ανθρώπινη κατάσταση».
Ο συγγραφέας Δημήτρης Στατήρης αναφέρει: «Όταν διαβάζω ένα καλό βιβλίο νιώθω μια αίσθηση ανάτασης και πληρότητας. Πολλές φορές η λογοτεχνία αναδεικνύει αρετές και αλήθειες που η πραγματική ζωή κρύβει. Η ανάγνωση είναι μια πράξη που καλλιεργεί την αισθητική και την φαντασία. Δε λείπουν πολύ αυτά στην καθημερινότητα μας;».
Από την πλευρά του, ο συγγραφέας και ραδιοφωνικός παραγωγός Φάνης Παπαδημητρίου σημειώνει: «Το βιβλίο μπήκε αργά αλλά απότομα και δυνατά στη ζωή μου. Για μένα πλέον σημαίνει πάρα πολλά, αν όμως έπρεπε να διαλέξω ένα θα έλεγα πως είναι ένας εντονότατος τρόπος έκφρασης σκέψεων και συναισθημάτων. Η γραφή έχει τεράστια δύναμη όπως και ο λόγος. Η λογοτεχνία έχει το χάρισμα να σου δημιουργεί φανταστικές εικόνες, πράγμα που βοηθάει καταλυτικά στο να καλλιεργούνται μυαλά και να ανοίγουν σε εποχές που κυριαρχεί η εσωστρέφεια και η έλλειψη ποιοτικών ερεθισμάτων. Το βιβλίο πέρα από το τι σημαίνει για τον καθένα μας θεωρώ πως πρέπει να παραμείνει με κάθε κόστος ζωντανό».
Η ποιήτρια Χρύσα Αλεξίου συμπυκνώνει με ποιητικό τρόπο τη σημασία του: «Πως θα ήταν ο κόσμος χωρίς φως …. όλα αυτά που γράφτηκαν και όλα όσα έρχονται τυπωμένα στο χαρτί…παράθυρο …. αυτογνωσία».
Η επιμελήτρια εκδόσεων Φωτεινή Φίλου εξηγεί: «Διαβάζουμε βιβλία γιατί έχουμε ανάγκη να ζήσουμε σε έναν κόσμο με νόημα. Για να μπούμε σε ιστορίες όπου τα κομμάτια, όσο ασύνδετα κι αν φαίνονται, συνδέονται κάπως. Από τον Ντίκενς και τη Ζωρζ Σαρή μέχρι τον Τζακ Λόντον, τον Μπουκόφσκι και τον Μάρκαρη, η αναζήτηση είναι η ίδια: Να δούμε τη ζωή του ήρωα να αποκτά βάρος και συνοχή, για να καθρεφτίσουμε κάτι αντίστοιχο και στη δική μας. Μερικές φορές το καλό κερδίζει, το άδικο τιμωρείται, οι ήττες είχαν σκοπό, οι χαμένες ευκαιρίες επιστρέφουν. Ως επιμελήτρια, βλέπω και την άλλη πλευρά, πώς δηλαδή γεννιέται αυτό το νόημα. Πώς μια σκέψη βρίσκει τις σωστές λέξεις και γίνεται ιστορία που στέκει. Ίσως τελικά το βιβλίο είναι ένας τρόπος να τακτοποιήσουμε το χάος της ζωής με τρόπους που η πραγματικότητα συχνά αρνείται. Έτσι επιστρέφουμε στον δικό μας, άτακτο κόσμο, με λίγη περισσότερη ελπίδα».
Η φιλόλογος και κριτικός λογοτεχνίας Ξένια Μουστάκα περιγράφει τη βιωματική εμπειρία της ανάγνωσης: «Το αποχαιρετάς αποκαμωμένος τις πρώτες πρωινές ώρες, νυστάζεις, άλλο δεν μπορείς. Ιδρώνεις στον ύπνο σου, η πλοκή συνεχίζεται μπλεγμένη στα λεπτά νήματα που στήνουν τα ονείρατα για να σε μπερδέψουν, για να χάσεις την επαφή με την πραγματικότητα. Ξυπνάς, η μέρα σε παίρνει από το χέρι. Υποχρεώσεις, εργασία, ώρες, λεπτά, δευτερόλεπτα, δεν προλαβαίνω. Σελίδες, σελίδες, πολλές σελίδες. Είσαι από εκείνους τους πολύ τυχερούς ανθρώπους που η ζωή τους όλη μετριέται σε σελίδες, το είναι τους όλο αναμετριέται με το βιβλίο. Αλλά τα βράδια, παραφράζω, τι όμορφα που μυρίζει…το βιβλίο. Εκείνο το ένα, σαν ερωμένη κάποιων σελίδων που διάλεξες να συνοδεύει όχι τις μέρες σου, τις γεμάτες με επιστημονικά διαβάσματα, αλλά τις νύχτες σου, τις ώρες εκείνες της αναγνωστικής αναρχίας. Το βιβλίο μου σε λίγες σελίδες τελειώνει. Το ειδύλλιο αυτό. Οι ηρωίδες κι οι ήρωές του θα τραβήξουν τον δρόμο τους για άλλες περιπέτειες μακριά από το αδιάκριτο βλέμμα μου. Κι εγώ κόβω αζιμούθιο για να ζήσω άλλες περιπέτειες, ένα νέο βιβλίο ξεκινώ».
Ο δικηγόρος και ποιητής Αντώνης Ψάλτης γράφει: «Επειδή το βιβλίο το μυρίζεις και το ψαύεις το εξερευνάς επειδή το σημειώνεις σαν να συνομιλείς με τον συγγραφέα επειδή σε συνοδεύει παντού και δεν σου είναι βάρος κρατιέστε μανίκι με χέρι επειδή το βιβλίο το τσακίζεις το ξεχαρβαλώνεις το διαβάζεις γλυκά και αγαπητικά ερωτικά και μανιασμένα σαν να θες να το φας επειδή το πετάς στον τοίχο όταν διαφωνείς επειδή σου κόβει την ανάσα και σου κερδίζει τον χρόνο επειδή μέσα σου ακούς τη φωνή σου όταν το διαβάζεις ακούς τις φωνές των ηρώων και του συγγραφέα του επειδή το βιβλίο σου χαϊδεύει την όραση και σου θωπεύει τα μάτια, γι’ αυτό».
Τέλος, ο ποιητής Σωτήρης Παστάκας συνοψίζει: «Τα βιβλία είναι το λευκό μπαστουνάκι του τυφλού. Χωρίς βιβλία αισθάνομαι αόμματος, δεν θα έβρισκα το δρόμο να ταξιδέψω στα πέρατα του κόσμου, ούτε να βρω τον δρόμο να γυρίσω σπίτι».
Σε έναν κόσμο λοιπόν που κινείται πλέον με γρήγορους ρυθμούς, οι φωνές αυτές υπενθυμίζουν πως το βιβλίο παραμένει ένας χώρος στοχασμού, φαντασίας και εσωτερικής αναζήτησης. Δεν είναι μόνο ένα μέσο γνώσης, αλλά ένας «συνομιλητής» που επιμένει να μας θέτει ερωτήματα, να μας μετακινεί και να μας επαναπροσδιορίζει. Το βιβλίο, τελικά, δεν είναι απλώς αντικείμενο ή συνήθεια, είναι μια βαθιά ανθρώπινη ανάγκη.
Ακολουθήστε το 
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
