Γράφει η Βάσω Λαλέ – Δ΄ Αντιπρόεδρος ΟΕΦΕ, Γ.Γραμματέας Ένωσης Ιδιοκ.Φροντιστηρίων Ν.Λάρισας
Η πρόσφατη έρευνα της Ομοσπονδίας Εκπαιδευτικών Φροντιστών Ελλάδος (ΟΕΦΕ) για την υπογεννητικότητα ξαναφέρνει στο προσκήνιο ένα ζήτημα που δεν αφορά μόνον τα δημογραφικά μεγέθη, αλλά την οικονομία, την εκπαίδευση και το κοινωνικό μέλλον της χώρας. Η μελέτη —που παρουσιάστηκε στο 39ο πανελλήνιο συνέδριο της ΟΕΦΕ στον Βόλο— εστιάζει στις στάσεις και τις ανησυχίες των νέων ηλικιών (17–45 ετών) και επιχειρεί να αποτυπώσει τους λόγους πίσω από την επιλογή να μην κάνουν ή να καθυστερούν το πρώτο παιδί.
Τα ευρήματα που παρουσιάστηκαν δείχνουν ότι το οικονομικό βάρος της ανατροφής, η εργασιακή επισφάλεια και η έλλειψη προοπτικής στην αγορά εργασίας είναι ανάμεσα στους κυριότερους λόγους που αποθαρρύνουν τα ζευγάρια από το να αποκτήσουν παιδί. Η έρευνα, όπως αναφέρθηκε από την ΟΕΦΕ και τους αναλυτές που συμμετείχαν, επικεντρώθηκε σε νέες γενιές οι οποίες είτε μπαίνουν τώρα στην αγορά εργασίας είτε έχουν ήδη μόλις μπει —και καταγράφει υψηλά ποσοστά αβεβαιότητας για το μέλλον.
Η σημασία του θέματος για την εκπαίδευση είναι διπλή. Αφ’ ενός, η πτώση των γεννήσεων οδηγεί σε σταδιακή μείωση του αριθμού των μαθητών, κάτι που αλλάζει τη δομή των σχολικών τμημάτων, τις ανάγκες σχολικής υποδομής και την κατανομή των εκπαιδευτικών. Αφ’ ετέρου, η γήρανση του πληθυσμού και η συρρίκνωση της νέας γενιάς περιορίζουν τη μακροπρόθεσμη δυνατότητα ανανέωσης του εργατικού δυναμικού —μια παράμετρος κρίσιμη για την οικονομική ανάπτυξη και την ποιότητα της δημόσιας εκπαίδευσης. Η έρευνα τονίζει ότι η πολιτεία οφείλει να λάβει υπόψη τις συνέπειες αυτές στο σχεδιασμό πολιτικών για το εκπαιδευτικό προσωπικό και τις υποδομές.
Το δημογραφικό δεν είναι απλώς «αριθμοί»: πρόκειται για σύνθετες κοινωνικές επιλογές. Πολιτικές στήριξης της οικογένειας που περιορίζονται σε βραχυπρόθεσμα επιδόματα συνήθως δεν αλλάζουν τις θεμελιώδεις συνθήκες που διαμορφώνουν την απόφαση για τεκνοποίηση. Αντίθετα, οι πολιτικές που αποκρίνονται σε τρεις άξονες —σταθερή και αξιοπρεπής εργασία, προσβάσιμη και ποιοτική φροντίδα/παιδεία για τα παιδιά, καθώς και στέγαση με προσιτό κόστος— φαίνεται ότι έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να αντιστρέψουν την τάση. Η ΟΕΦΕ καλεί την πολιτεία να υιοθετήσει τα συμπεράσματα της μελέτης και να λάβει «γρήγορα μέτρα», υπογραμμίζοντας την ανάγκη συντονισμένης, διατομεακής πολιτικής.
Στο πανελλήνιο πλαίσιο, τα στοιχεία επιβεβαιώνουν μια σταθερή πτωτική πορεία των γεννήσεων τα τελευταία χρόνια, με το ισοζύγιο γεννήσεων–θανάτων να παραμένει αρνητικό και τον πληθυσμό να συρρικνώνεται και να γηράσκει. Οι δημογραφικές αναλύσεις προβλέπουν ότι, χωρίς ριζικές παρεμβάσεις, αυτή η τάση θα επιμείνει και θα επιβαρύνει τα δημόσια συστήματα κοινωνικής ασφάλισης, υγείας και εκπαίδευσης.
Τι μπορεί να γίνει; Η έρευνα της ΟΕΦΕ και η συζήτηση στο συνέδριο δείχνουν μερικές κατευθύνσεις: 1) Ενίσχυση της εργασιακής ασφάλειας και προώθηση ευέλικτων αλλά δίκαιων μορφών απασχόλησης (συμπεριλαμβανομένης της υποστήριξης για τηλεργασία και γονικές άδειες χωρίς απώλεια εισοδήματος). 2) Επενδύσεις σε δημόσιες δομές βρεφονηπιακής φροντίδας και παιδικής μέριμνας ώστε να μειωθεί το κόστος και να αυξηθεί η πρόσβαση. 3) Στρατηγικές στέγασης που καθιστούν την απόκτηση πρώτης κατοικίας περισσότερο εφικτή για νέα ζευγάρια. 4) Μακροπρόθεσμος σχεδιασμός πολιτικών ενσωμάτωσης μεταναστών και επαγγελματικής μετανάστευσης όπου αυτό είναι αναγκαίο για την αντιστάθμιση της απώλειας πληθυσμού. Οι παρεμβάσεις αυτές χρειάζονται συντονισμό και αξιολόγηση για να αποδώσουν.
Η υπογεννητικότητα δεν είναι μονοδιάστατο πρόβλημα και δεν θα αντιμετωπιστεί με εντυπωσιακές, μεμονωμένες κινήσεις. Απαιτείται ένα συνεκτικό σχέδιο, που θα συνδέει οικονομική πολιτική, κοινωνική πρόνοια, αγορά εργασίας και εκπαίδευση —και θα τοποθετεί στο επίκεντρο τον νέο άνθρωπο με προοπτικές, ασφάλεια και πραγματική δυνατότητα επιλογής για οικογένεια. Η έρευνα της ΟΕΦΕ λειτουργεί ως ειδοποιός σημαία: δείχνει το μέγεθος του προβλήματος και προσφέρει κατευθύνσεις. Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο πόσο κακό είναι το πρόβλημα, αλλά αν έχουμε τη βούληση και το σχέδιο να το αντιμετωπίσουμε εγκαίρως.
Πηγή: ΕΝΤΥΠΗ LARISSANET
Ακολουθήστε το 
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
