Από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου, δάσκαλο, συγγραφέα
ΓΕΝΙΚΑ: Η Ομίχλη είναι ένα ατμοσφαιρικό φαινόμενο που παρατηρείται πολύ κοντά στην επιφάνεια του εδάφους ή της θάλασσας και που αποτελείται από πολύ μικρά υδροσταγονίδια προερχόμενα από την συμπύκνωση υδρατμών της ατμόσφαιρας. Επειδή η ομίχλη σχηματίζεται πολύ κοντά στη γήινη επιφάνεια, προκαλεί μείωση της ορατότητας, δημιουργώντας προβλήματα στις συγκοινωνίες ξηράς, θάλασσας και αέρα.
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ: Η ομίχλη είναι λεπτότατα σταγονίδια νερού που βρίσκονται στον αέρα και που σχηματίστηκαν πάνω στα ποικίλα σωματίδια που αιωρούνται στην ατμόσφαιρα. Τα υδροσταγονίδια αυτά της ομίχλης είναι τόσο μικροσκοπικά και ελαφρά που η παραμικρή πνοή του ανέμου δεν τ΄ αφήνει στο μεγαλύτερο μέρος τους να πέσουν, αλλά μένουν αιωρούμενα κοντά στην επιφάνεια της Γης. Όσα τελικά πέφτουν, πέφτουν πολύ αργά, τόσο που δεν γίνονται άμεσα αισθητά αυτά ως βροχή. Γίνονται όμως αντιληπτά εκ του αποτελέσματος [ρούχα που υγραίνονται, ή απλωμένη μπουγάδα που δε στεγνώνει, κ.ά.]. Για να σχηματιστεί ομίχλη είναι απαραίτητο ο αέρας να είναι κορεσμένος από υδρατμούς [υγρασία 100%], να μην φυσά άνεμος και να υπάρχουν όσο το δυνατόν περισσότεροι πυρήνες συμπύκνωσης των υδρατμών δηλαδή μεγαλύτερος αριθμός σωματιδίων.
ΓΕΝΙΚΑ ΕΙΔΗ ΟΜΙΧΛΗΣ: Η κατάταξη των ειδών της ομίχλης γίνεται με δύο τρόπους:
Α΄ ανάλογα με την ορατότητα: 1. Ομίχλη [συνήθης], ορατότητα 0-1 χλμ. 2. Υγρή αχλύς, [mist]: ορατότητα 1-2 χλμ., και 3. Ξηρά αχλύς [haze]: ορατότητα >2 χιλιομέτρων.
Β΄ ανάλογα με τον τρόπο σχηματισμού της ονομάζεται: ομίχλη ακτινοβολίας, αναμίξεως και οριζόντιας μεταφοράς [ή θαλάσσης].
Ομίχλη ακτινοβολίας: Είναι η ομίχλη εκείνη που οφείλεται στη ψύξη του αέρα λόγω επαφής του με την επιφάνεια του εδάφους όταν αυτή προηγουμένως έχει ψυχθεί πολύ περισσότερο λόγω της νυχτερινής ακτινοβολίας θερμότητας. Η ομίχλη ακτινοβολίας είναι δυνατόν λόγω της φοράς του ανέμου να παρασυρθεί προς την θάλασσα και να δημιουργήσει προβλήματα στη ναυσιπλοΐα. Αιτίες σχηματισμού ομίχλης ακτινοβολίας είναι: η μεγάλη σχετική υγρασία, ο αίθριος ουρανός και ο ασθενής άνεμος. Αντίθετα, παράγοντες που διαλύουν την ομίχλη ακτινοβολίας είναι η ενίσχυση των ανέμων και η άνοδος της θερμοκρασίας.
Ομίχλη αναμίξεως: Είναι η ομίχλη που σχηματίζεται όταν συναντώνται δύο αέριες μάζες διαφορετικής θερμοκρασίας και υγρασίας. Έτσι, η ομίχλη αυτή σχηματίζεται μόνο όταν η αέρια μάζα από την ανάμιξη αυτή έχει θερμοκρασία μικρότερη από εκείνη που θα χρειαζόταν για να συγκρατήσει τους υπάρχοντες υδρατμού σε αόρατη κατάσταση, χωρίς δηλαδή να συμπυκνωθούν. Ομίχλη ανάμιξης μπορεί να σχηματιστεί και κατά μήκος συνήθως καιρικών μετώπων, όπου και συμβαίνουν τέτοιες αναμίξεις, οπότε ονομάζεται μετωπική ομίχλη. Σημειώνεται πως αυτή η ομίχλη παρατηρείται στη ψυχρή μάζα των μετώπων. Και αυτό διότι η μερικώς εξατμιζόμενη βροχή που πέφτει από τα νέφη στη θερμή μετωπική επιφάνεια αυξάνει την σχετική υγρασία του ψυχρού αέρα που βρίσκεται από κάτω. Οι μετωπικές ομίχλες σχηματίζονται κυρίως στα εύκρατα κλίματα.
Ομίχλη οριζόντιας μεταφοράς [ομίχλη θαλάσσης]: Είναι η ομίχλη που σχηματίζεται από την μεταφορά υγρού και σχετικά θερμού αέρα πάνω από ψυχρότερη επιφάνεια. Η περίπτωση αυτή είναι περισσότερο συνήθης στην επιφάνεια της θάλασσας. Απαραίτητος όρος δημιουργίας της είναι η ψυχρή επιφάνεια ξηράς ή θάλασσας να είναι τόσο ψυχρή που να μπορεί να κατεβάσει την θερμοκρασία του διερχόμενου θερμού και υγρού αέρα. Αιτίες σχηματισμού ομίχλης οριζόντιας μεταφοράς είναι: η εισβολή υγρού και σχετικά θερμού αέρα από την ξηρά στη ψυχρότερη θαλάσσια περιοχή, η μεταφορά αέριας μάζας από θερμή θαλάσσια επιφάνεια σε άλλη ψυχρότερη, και η μεταφορά ψυχρής αέριας μάζας σε περιοχή θερμότερης θαλάσσιας επιφάνειας. Στη περίπτωση αυτή ενδεχομένως και να σχηματιστεί ο λεγόμενος θαλάσσιος καπνός. Η «θαλάσσια ομίχλη» είναι συχνή κοντά σε ψυχρά θαλάσσια ρεύματα [Λαμπραντόρ στον Ατλαντικό, Όγια Σίβο στην Ιαπωνία, κ.α.]. Επίσης σχηματίζεται κατά μήκος των ακτών, όταν οι επικρατούντες άνεμοι και άλλοι παράγοντες συντελούν στην ανατάραξη της επιφάνειας της θάλασσας έτσι ώστε ψυχρότερο νερό ν΄ ανέρχεται στην επιφάνειά της. Τέτοιο γεγονός συμβαίνει π.χ. κατά μήκος των ακτών της ΝΔ. Αφρικής, της Καλιφόρνιας, κ.α.. Η ομίχλη «οριζόντιας μεταφοράς» μπορεί να σχηματιστεί και σε μεγάλης έκτασης αέρια μάζα όταν λόγω κατανομής των βαρομετρικών πιέσεων και της φοράς των ανέμων) κινείται από θερμότερα γεωγραφικά πλάτη σε ψυχρότερα. Τότε ο αέρας αυτός μπορεί να κορεσθεί εύκολα καθώς φτάνει πάνω από θάλασσες εύκρατων πλατών. Έως το 90% των ομιχλών ανοικτής θάλασσας είναι τύπου «οριζόντιας μεταφοράς». Παράγοντες που διαλύουν την ομίχλη οριζόντιας μεταφοράς είναι η αύξηση της έντασης του ανέμου, οπότε η ομίχλη διαλύεται ή ανέρχεται και μετατρέπεται σε χαμηλό νέφος, και η μεταβολή της διεύθυνσης του ανέμου.
Θαλάσσιος καπνός (sea smoke) ή ομίχλη ατμού: Είναι ένας ειδικός τύπος ομίχλης οριζόντιας μεταφοράς. Ο θαλάσσιος καπνός σχηματίζεται όταν πολύ ψυχρός αέρας εισβάλει απότομα πάνω από πολύ θερμότερη θαλάσσια επιφάνεια. Παράγοντες σχηματισμού θαλάσσιου καπνού είναι η πνοή ισχυρών έως θυελλωδών και πολύ ψυχρών ανέμων από την ξηρά προς την θάλασσα και η θερμοκρασιακή αναστροφή1, δηλαδή η άνοδος θερμοκρασίας από την επιφάνεια μέχρι κάποιο ύψος. Η αναστροφή όμως αυτή πρέπει να προϋπάρχει πάνω από τη θάλασσα πριν φθάσει εκεί ο ψυχρός αέρας. Συνήθως ο θαλάσσιος καπνός έχει λεπτό πάχος, ενώ παρατηρείται συνηθέστερα στις θάλασσες της Αρκτικής και της Ανταρκτικής, καθώς και σε άλλες περιοχές όπως η Βαλτική, ανοιχτά της Νέας Γης και του Α. Λαυρεντίου, στα ισλανδικά και νορβηγικά φιόρδ και στη θάλασσα των Αλεούτιων νήσων.
Ένας ακόμη τύπος θαλάσσιου καπνού που αποτελείται όμως από παγοκρυστάλλους(!), ονομάζεται «ομίχλη πάγου» (ice fog). Η θάλασσα στην περίπτωση «ομίχλης καπνού» δίνει την εντύπωση ενός τεράστιου καζανιού που αναδίδει ατμούς.
Konsatntinosa.oikonomou@gmail. com
1. Κανονικά, η θερμοκρασία αέρος ελαττώνεται όσο απομακρύνεται κανείς από την επιφάνεια της Γης μέσα στην τροπόσφαιρα. Ο ρυθμός μείωσης ποικίλλει, ωστόσο ένας συνήθης ρυθμός είναι περίπου 6,5ºC ανά χιλιόμετρο. Θερμοκρασιακή αναστροφή λέγεται το φαινόμενο κατά το οποίο η θερμοκρασία του αέρα αυξάνεται τοπικά με το ύψος αντί να μειώνεται, όπως κανονικά συμβαίνει. Η θερμοκρασιακή αναστροφή παίζει σημαντικό ρόλο στην ευστάθεια ατμόσφαιρας αλλά και στη μεταφορά και διασπορά των ατμοσφαιρικών ρύπων.
ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ:
Ακολουθήστε το 
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
