Από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου, δάσκαλο
ΓΕΝΙΚΑ, ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ: Όλοι γνωρίζουμε, ότι στον ατμοσφαιρικό αέρα περιέχονται και υδρατμοί [είναι αυτοί που βλέπουμε να θολώνουν τα κρύα τζάμια, όταν εκπνέουμε τον αέρα από τα πνευμόνια μας πάνω σ΄αυτά], που προέρχονται κυρίως από την εξάτμιση υγρών επιφανειών, κυρίως των θαλασσών, τις διεργασίες των ζώων και των φυτών, κ.ά. Η παρουσία αυτών των υδρατμών στον αέρα ονομάζεται υγρασία. Η υγρασία της ατμόσφαιρας διακρίνεται σε «απόλυτη» και σε «σχετική υγρασία».
ΑΠΟΛΥΤΗ ΥΓΡΑΣΙΑ: Απόλυτη υγρασία ονομάζεται η μάζα των υδρατμών (σε γραμμάρια, gr) που περιέχεται σε 1 m3 [ένα κυβικό μέτρο] αέρα. Από τον ορισμό καταλαβαίνουμε ότι πρόκειται για την πυκνότητα του αέρα σε υδρατμούς. Υπολογίζεται από τον τύπο: a=m/V. Η ικανότητα του αέρα να συγκρατεί μικρή ή μεγάλη ποσότητα υδρατμών είναι ανάλογη προς την θερμοκρασία του. Σε μία συγκεκριμένη θερμοκρασία η ποσότητα των υδρατμών που μπορεί να συγκρατήσει η ατμόσφαιρά έχει μια μέγιστη τιμή [η οποία μπορεί να υπολογιστεί με τη λεγόμενη εξίσωση Magnus-Tetens].
ΣΧΕΤΙΚΗ ΥΓΡΑΣΙΑ: Σχετική υγρασία είναι ο λόγος της ποσότητας ή της μάζας των υδρατμών, που περιέχει ο αέρας, προς εκείνη την ποσότητα ή το βάρος των υδρατμών τους οποίους μπορεί να συμπεριλάβει (στην ίδια θερμοκρασία και πίεση) μέχρις ότου αυτός κορεστεί. Η σχετική υγρασία εκφράζεται επί τοις %. Έτσι με βάση τον τύπο: Συ= Β΄/Β Χ 100. Όπου Β΄είναι η ποσότητα υπαρχόντων υδρατμών και Β, η ποσότητα που καθιστά τον αέρα κορεσμένο ή αλλιώς μέγιστη τάση υδρατμών. Αντιλαμβανόμαστε ότι ο κορεσμένος αέρας έχει σχετική υγρασία 100%, ενώ ο τελείως ξηρός αέρας έχει υγρασία 0%. Όταν, για παράδειγμα, έχουμε ομίχλη, ο αέρας είναι συνήθως κορεσμένος. Να σημειωθει πως όταν η θερμοκρασία αέρος ελαττώνεται, τότε η σχετική υγρασία του αυξάνει και αντίστροφα. Πολύ συχνά στα δελτία καιρού ακούμε και το στοιχείο της «σχετικής υγρασίας» σε ποσοστό επί τοις 100, π.χ. 50%, 60% κ.λπ. Όταν η σχετική υγρασία είναι 100% τότε η ατμόσφαιρα είναι κορεσμένη1 δηλαδή πλήρης υδρατμών. Συνεπώς η ατμόσφαιρα δεν μπορεί να συγκρατήσει άλλους [περπατώντας, επί παραδείγματι, μέσα σε ένα πέπλο ομίχλης, η υγρασία που δεν συγκρατείται από την ατμόσφαιρα πέφτει στα ρούχα μας και στο δέρμα μας με τη μορφή σταγόνων]. Αντίθετα όταν η σχετική υγρασία είναι π.χ. 50% και η θερμοκρασία αέρος 20° C για τον χειμώνα ή 28° C για το Καλοκαίρι, τότε αισθανόμαστε ευχάριστα.
ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΥΓΡΑΣΙΑΣ: Η μέτρηση της υγρασίας της ατμόσφαιρας γίνεται με τα εξής μετεωρολογικά όργανα: υγρόμετρα, υγρογράφους και ψυχρόμετρα. Τις μεθόδους μέτρησης της υγρασίας και του προσδιορισμού της, εξετάζει η Υγρομετρία, που είναι κλάδος της Φυσικής.
ΥΓΡΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΣ: Η υγρασία της ατμόσφαιρας έχει άμεση επίδραση στην καθημερινή αποβολή ύδατος από το ανθρώπινο σώμα. Ο άνθρωπος αποβάλλει νερό μέσω της αναπνοής του από τους πνεύμονες και το δέρμα, ρυθμίζοντάς έτσι τη θερμοκρασία του σώματος, καθώς και μέσω της απέκκρισής του [ούρα, κόπρανα]. Η ποσότητα του εξατμιζομενου ύδατος που αποβάλλεται υπό μορφή υδρατμών ημερησίως, από ένα ενήλικο άτομο, ανέρχεται κατά μέσο όρο στα 1.500 γραμ., εκ των οποίων μόλις τα 30 γραμ. αποβάλλονται από τους πνεύμονες κατά την εκπνοή, και το υπόλοιπο από το δέρμα. Μετά από έρευνες απεδείχθη ότι η ολική ποσότητα του εξατμιζόμενου αυτού ύδατος σε σταθερή θερμοκρασία εξαρτάται από την περιεκτικότητα του αέρα σε υδρατμούς, ενώ σε όμοια υγρασία εξαρτάται από την θερμοκρασία. Σημειώνεται ακόμη ότι η αποβολή αυτή εξαρτάται και από την ποσότητα του εισπνεόμενου αέρα που και αυτή ποικίλλει ανάλογα της κατάστασης του ανθρώπινου οργανισμού, αλλά και από τα φυσικών φαινομένων.
ΣΗΜΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ: Ο αέρας όταν βρίσκεται πολύ κοντά στο σημείο κορεσμού, λόγω της μεγάλης περιεκτικότητας των υδρατμών, προκαλεί στον άνθρωπο αίσθημα δυσφορίας και δυσχεραίνει την αναπνοή και την αποβολή του ύδατος από το δέρμα. Όταν αυτό συνδυάζεται και με υψηλή θερμοκρασία τότε υπάρχει κίνδυνος θερμοπληξίας. Αντίθετα σε μικρή «σχετική υγρασία» αυξάνεται ή ποσότητα του ύδατος που αποβάλλεται, από το δέρμα και την αναπνοή, γεγονός που δεν έχει και ιδιαίτερη σημασία, από υγιεινής πλευράς, εκτός του ότι παρουσιάζει το φαινόμενο της δίψας. Θερμός και ξηρός αέρας είναι περισσότερο ανεκτός όταν δεν είναι πολύ υγρός. Η περισσότερο ευχάριστη για τον ανθρώπινο οργανισμό υγρομετρική κατάσταση του αέρα είναι εκείνη που περιέχει μέτρια ποσότητα υδρατμών όπου καμία παρενόχληση δεν παρατηρείται τόσο στον σφυγμό και την αναπνοή όσο και στον ύπνο.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: «American Practical Navigator» H.O. No 9, U.S. Navy Hydrographic Office, 1958. «Admiralty Manual of Navigation» Volume II – Her Majesty’s Stationery Office, London 1960. «Meteorology for Mariners Met O. 593, Stationery Office, London 1967. Ναυτική Μετεωρολογία, Χ. Περογιαννάκη, ταξίαρχου Π.Α., Γενικού Διευθυντού ΕΜΥ, Ίδρυμα Ευγενίδου, Αθήνα 1974. Ομώνυμο λήμμα wikipedia.
Konstantinosa.oikonomou@gmail. com
1. Ο αέρας που περιλαμβάνει την μέγιστη ποσότητα υδρατμών βρίσκεται στο σημείο του κόρου και ονομάζεται [κε]κορεσμένος.
ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ:
Ακολουθήστε το 
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
