Γράφει ο Γιώργος Σούλτης
Κάθε άνθρωπος ανατρέχει συχνά στην παιδική-μαθητική του ζωή με νοσταλγία και με μια τάση να εξιδανικεύει τα πάντα και την τότε εποχή και τις τότε κοινωνικές συνθήκες. Όσο όμως και να μην είναι αντικειμενική η κρίση αυτή είναι σίγουρο ότι οι εποχές αλλάζουν ανά δεκαετία. Οι αλλαγές αυτές είναι πολύ πιο έντονες τα τελευταία χρόνια όπου η τεχνολογία και η παγκοσμιοποίηση δημιουργούν ραγδαίες αλλαγές.
Εγώ έζησα τα μαθητικά μου χρόνια στη Λάρισα, από τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του ‘60 έως τα μέσα της δεκαετία του ΄70. Μιλάμε για μια εποχή όπου η οδός Ηρώων Πολυτεχνείου ήταν ανάχωμα και η πόλη έξω από αυτό ήταν σχεδόν εξοχή. Ήταν τότε που η κίνηση των αυτοκινήτων περιορίζονταν στις οδούς Ιωαννίνων, Ηπείρου, Βενιζέλου και τη Βόλου και σε όλους τους άλλους δρόμους έβλεπες να περνούν καμιά δεκαριά αυτοκίνητα την ημέρα. Σε αυτό το περιβάλλον τα παιδιά πήγαιναν στο σχολείο μόνα τους, τα μικρά τα κρατούσαν από το χεράκι τα μεγαλύτερα και περπατούσαν στους άδειους δρόμους. Στον ελεύθερο χρόνο τους μετά τα διαβάσματα οι δρόμοι, τα άχτιστα οικόπεδα και οι αλάνες γέμιζαν παιδικές φωνές και γέλια. Μια φέτα ψωμί και τυρί στο χέρι και ατελείωτο παιχνίδι: Μπάλα στις αλάνες, μπίλιες και σβούρες στο χώμα των ελεύθερων οικοπέδων, κρυφτό στα γιαπιά, «πόλεμος» στους δρόμους με τις άλλες γειτονιές. Που και πού έσπαζαν και καμιά τζαμαρία για πλάκα, και αν κάποιος γείτονας ήταν λίγο φωνακλάς υπέφερε από την καζούρα του τσούρμου της γειτονιάς.
Οι αυλές των σχολείων τότε ήταν αλάνες από χώμα και αν είχαν περίφραξη αυτή ήταν απλά από κοτετσόσυρμα. Μια εποχή, ένα περιβάλλον και μια κοινωνία την οποία οι άνθρωποι του σήμερα την θεωρούν φανταστική. Σήμερα δεν υπάρχει τίποτα από όλα αυτά: Δεν υπάρχει γειτονιά, δεν υπάρχουν αλάνες, οικόπεδα και γενικά ελεύθεροι χώροι. Τα χωριά έχουν ερημώσει (δεν υπάρχουν πια σχολεία στα χωριά) αφού οι πόλεις συγκεντρώνουν σχεδόν το σύνολο του πληθυσμού της υπαίθρου. Οι δρόμοι των πόλεων ανήκουν στα αυτοκίνητα και όχι στους ανθρώπους, ακόμα και στα πεζοδρόμια δύσκολα περπατάς αφού καταλαμβάνονται από παράνομα αυτοκίνητα και παράνομα καταστήματα τα. Οι αυλές των σχολείων διπλοκλειδώνουν για την ασφάλεια των παιδιών και τα παιδιά τα φέρνουν και τα παίρνουν από το σχολείο οι γονείς και τις περισσότερες φορές με το αυτοκίνητο.
«Η λύση των καμερών και η μετατροπή της αυλής σε φυλακή «υψίστης ασφαλείας» είμαι σίγουρος ότι δεν θα έχει κανένα αποτέλεσμα, ίσως να κάνει και χειρότερα τα πράγματα. Ίσως πρέπει να δοκιμάσουμε την λύση των «ανοικτών αυλών». Όταν μιλάμε για ανοικτή αυλή εννοούμε η αυλή να μετατραπεί σε ένα όμορφο ανοικτό χώρο όπου τα παιδιά θα μπορούν να παίζουν και να κάνουν παρέες»
Ζούμε στην εποχή των μέσων μαζικής ενημέρωσης και του διαδικτύου. Η τηλεόραση και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δημιουργούν μια κοινωνία απομόνωσης. Τα παιδιά γεννιούνται και ζουν σε αυτή την κοινωνία, σε μια κοινωνία «απομόνωσης» και η ειρωνεία είναι ότι έχουν και την ψευδαίσθηση ότι ζουν στην «ελευθερία» του εικονικού κόσμου του διαδικτύου. Το ομαδικό παιχνίδι των παιδιών στις αλάνες και τους δρόμους της Λάρισας αντικαταστάθηκε: 1) Από τα οργανωμένα γυμναστήρια τα οποία αντί να ενισχύουν την συλλογικότητα και την συνεργασία οδηγούν στον ανταγωνισμό του πρωταθλητισμού. 2) Από τις περιφραγμένες και «κονσερβοποιημένες» παιδικές χαρές στα πάρκα και τις πλατείες. 3) Από τα πλαστικά παιχνίδια μέσα σε ισόγεια καταστήματα πολυκατοικιών που ονομάζονται «παιδότοποι». Τα παιδιά σήμερα δεν έχουν ευκαιρία να κάνουν φιλίες, να κάνουν παρέες. Τα παιδιά πάνε και επιστρέφουν από το σχολείο με το αυτοκίνητο του γονιού. Οι «φίλοι» του σχολείου δεν υπάρχουν εκτός του σχολείου, μόλις τα παιδιά σχολάσουν χάνεται η παρέα τους, δεν έχει συνέχεια.
Η σύγχρονη διέξοδος των παιδιών για συλλογική δράση και φιλίες είναι τα ηλεκτρονικά παιχνίδια του διαδικτύου και η επικοινωνία μέσα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Όλα αυτά δεν έχουν καμιά σχέση με την φιλία, τις παρέες και την κοινή δράση . Η μοναξιά αυτή, οι εικονικές παρέες του διαδικτύου και η έλλειψη κάθε εξοικείωσης με την έννοια της παρέας και της συλλογικής δράσης διοχετεύει την φυσιολογική αντίδραση της νεότητας σε μια «αντι» δράση χωρίς καμία σκέψη, προβληματισμό η φιλοσοφία. Στην εποχή της παγκοσμιοποίησης, σε μια εποχή στην οποία λείπει η πολιτικοποίηση και οι ιδεολογίες, η φυσιολογική τάση των νέων για εξέγερση γίνεται αντικείμενο εκμετάλλευσης από γνωστές δυνάμεις και τα παιδιά απειλούνται από τα ναρκωτικά και την φασιστική τυφλή εγκληματικότητα.
Η συζήτηση αυτή είναι μεγάλη και διαχρονική και πρέπει κάποια στιγμή οι φορείς της εκπαίδευσης να την αρχίσουν. Με την απλή λογική όμως είναι μια εξήγηση για τους σοβαρούς βανδαλισμούς που γίνονται σε δημόσιους χώρους, αλλά και τις συμμορίες τυφλής βίας ανηλίκων που βλέπουν την δημοσιότητα και που ευτυχώς ακόμα αποτελούν εξαιρέσεις στην ελληνική επαρχία. Αυτή η βία δεν έχει καμία σχέση με το σπάσιμο του τζαμιού του «κυρ Νίκου» της γειτονιάς, η τα μαλώματα με τις διπλανές γειτονιές για το ποδόσφαιρο της δεκαετία το ’60. Μέχρι σήμερα η συζήτηση που γίνεται από τους επίσημους φορείς ( και τους φορείς της εκπαίδευσης) για την αντιμετώπιση των βανδαλισμών καταλήγει στη μοναδική λύση: να αυξήσουμε την αστυνόμευση και να βάλουμε κάμερες. Η δική μου εμπειρία και σαν εκπαιδευτικού αλλά και σαν υπεύθυνου στο δήμο για πολλά χρόνια είναι ότι οι κάμερες θα καταστραφούν άμεσα και η προκλητική αστυνόμευση θα οδηγήσει σε μεγαλύτερους βανδαλισμούς.
Η συζήτηση για τις σχολικές αυλές είναι μια κουβέντα η οποία αφορά τους εκπαιδευτικούς, τους γονείς και τον δήμο και έχει ξεκινήσει εδώ και χρόνια. Οι αυλές σήμερα κλειδώνουν όταν το σχολείο δε λειτουργεί και οι διευθυντές απαιτούν τα κάγκελα να είναι τέτοια που να εμποδίζουν κάποιον να τα περάσει από πάνω. Ο λόγος είναι ότι τα παιδιά μπαίνουν στην κλειδωμένη αυλή χωρίς επιτήρηση και είτε ηθελημένα είτε αθέλητα δημιουργούν ζημιές οι οποίες δυσκολεύουν την λειτουργία του σχολείου. Την «παράνομη» αυτή εισβολή ευνοεί το σκοτάδι και όταν τα φώτα «ενοχλούν» είναι τα πρώτα που την πληρώνουν. Τα προβλήματα σε μερικές περιπτώσεις είναι πολλά και πραγματικά και δημιουργούν σοβαρά εμπόδια στην σωστή λειτουργία των σχολείων.
Το μεγάλο και διαχρονικό πρόβλημα για τα σχολεία είναι η έλλειψη των αναγκαίων δημόσιων πόρων από την πολιτεία. Η ευθύνη των υποδομών των σχολείων πέρασαν στους δήμους με τον νόμο του Καλλικράτη χωρίς τους απαραίτητους πόρους. Μεγάλα σχολικά συγκροτήματα λειτουργούν με μηδενικό βοηθητικό προσωπικό, χωρίς γραμματέα, χωρίς επιστάτη, χωρίς φύλακες και χωρίς τεχνικό προσωπικό συντήρησης. Όταν μιλάμε για φύλακες στα σχολεία δεν εννοούμε αστυνομία ή σεκιούριτι, εννοούμε εκείνο το προσωπικό που θα είναι ο «πατερούλης» του σχολείου κάτι σαν επιστάτες πράγμα που ισχύει σε πολλές χώρες του εξωτερικού. Παλιά υπήρχαν επιστάτες που έμεναν σε σπιτάκι στην αυλή του σχολείου και ήταν πραγματικά η οικογένεια του σχολείου. Όλα αυτά όμως μπορούμε να τα δούμε σαν μια πορεία διεκδίκησης από την πολιτεία.
Το θέμα είναι τι μπορούμε να κάνουμε για τις σχολικές αυλές σήμερα, τώρα! Η λύση των καμερών και η μετατροπή της αυλής σε φυλακή «υψίστης ασφαλείας» είμαι σίγουρος ότι δεν θα έχει κανένα αποτέλεσμα, ίσως να κάνει και χειρότερα τα πράγματα. Ίσως πρέπει να δοκιμάσουμε την λύση των «ανοικτών αυλών». Όταν μιλάμε για ανοικτή αυλή εννοούμε η αυλή να μετατραπεί σε ένα όμορφο ανοικτό χώρο όπου τα παιδιά θα μπορούν να παίζουν και να κάνουν παρέες. Οι σοβαρές αντιδράσεις των εκπαιδευτικών και κυρίως όσων έχουν καθήκοντα διευθυντού είναι δύο κυρίως. Πρώτον το θέμα των βανδαλισμών οι οποίοι μπορεί να επηρεάζουν και να εμποδίζουν την σωστή λειτουργία των σχολείων. Δεύτερον το θέμα της ευθύνης για τα τυχόν ατυχήματα τα οποία με την σημερινή νομοθεσία ρίχνει την ευθύνη στους καθηγητές. Νομίζω ότι το δεύτερο αν το συζητήσουμε θα βρούμε λύση. Αν η πολιτεία δεν το λύσει νομοθετικά μπορούμε να το λύσουμε με μια κανονιστική την οποία θα υλοποιηθεί από το δήμο με την συνεργασία της εκπαίδευσης.
Το θέμα της μετατροπής της αυλής σε δημόσιο χώρο δεν είναι μια εύκολη υπόθεση. Ο δήμος σε συνεργασία με το ΤΕΕ και τον σύλλογο αρχιτεκτόνων, μέσω μιας προγραμματικής σύμβασης έχει παραλάβει μελέτες ιδεών για 30 σχολικά συγκροτήματα της πόλης. Οι μελέτες εκπονήθηκαν από 30 νέους Λαρισαίους μηχανικούς. Οι λύσεις είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσες και μετατρέπουν στην ουσία τις αυλές σε δημόσιους χώρους, με πράσινο, λουλούδια, αθλητικές εγκαταστάσεις και χώρους συναντήσεων για τις παρέες των νέων. Οι μελέτες εκτέθηκαν στην πινακοθήκη της Λάρισας για αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα. Η εφαρμογή των σχεδίων αυτών προϋποθέτει οι αυλές να ανοίξουν και τις ώρες μη λειτουργίας των σχολείων. Μιλάμε για το πρόγραμμα ανοικτές αυλές το οποίο πειραματικά εφαρμόστηκε σε κάποια σχολεία του δήμου Αθηναίων. Η λογική είναι απλή: να αποδώσουμε στα παιδιά ένα χώρο συναντήσεων που να είναι καθαρά δικός τους. Με τον τρόπο αυτό η αυλή παύει να είναι ένας χώρος απαγόρευσης και γίνεται ένας ελεύθερος χώρος. Η αλήθεια είναι ότι πρόκειται για ένα τολμηρό σχέδιο το οποίο απαιτεί την συναίνεση των εκπαιδευτικών και των συλλόγων γονέων αλλά και σημαντικούς πόρους. Ας ξεκινήσουμε με 3 σχολικά συγκροτήματα πιλοτικά για να το δοκιμάσουμε. Το χρωστάμε στα παιδιά και τα εγγόνια μας γιατί είμαστε όλοι υπεύθυνοι για την κοινωνία που δημιουργήσαμε…
Πηγή: ΕΝΤΥΠΗ LARISSANET
Ακολουθήστε το 
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
