«Πρέπει να τιμήσουμε αυτούς τους δασκάλους για το σπουδαίο έργο τους. Πρέπει επίσης η νέα γενιά εκπαιδευτικών και ερευνητών να σκύψει με προσοχή και να μελετήσει την φροντιστηριακή εκπαίδευση εκείνης της εποχής γιατί είναι μια από τις σπάνιες καλές εκπαιδευτικές πρακτικές στην Ελλάδα …και ας ήταν ιδιωτική!»
Γράφει ο Γιώργος Σούλτης
Από την καθιέρωσή τους το 1926 έως και το τέλος της δεκαετίας του ’70 οι εισαγωγικές εξετάσεις για τα πανεπιστήμια ήταν «πραγματικές» εξετάσεις, δηλαδή τα θέματα απαιτούσαν πραγματική γνώση και όχι μνήμη. Για να λύσεις μια άσκηση στην Γεωμετρία, στην Άλγεβρα στη Φυσική ή στη χημεία έπρεπε να κατανοήσεις το πρόβλημα βαθιά και να ανακαλύψεις μεθοδικά τη λύση. Δεν υπήρχαν θέματα ίδια ή ασκήσεις παρόμοιες στα σχολικά βιβλία, αλλά ούτε και στα φροντιστηριακά βιβλία που εκείνη την εποχή υπήρχαν πολλά.
Το ίδιο συνέβαινε και με τα θέματα των εξετάσεων στις θεωρητικές σχολές. Τα θέματα στα Αρχαία ελληνικά, στα Λατινικά στην Ιστορία και όλα τα άλλα μαθήματα απαιτούσαν πραγματική γνώση και όχι απομνημόνευση. Η προετοιμασία των υποψηφίων εκείνα τα χρόνια γινόταν στα φροντιστήρια όπως και σήμερα. Βέβαια τότε οι υποψήφιοι για τα πανεπιστήμια ήταν λίγοι σε σχέση με τα σημερινά νούμερα και επομένως ο όγκος των μαθητών οι οποίοι φοιτούσαν στα φροντιστήρια ήταν πολύ μικρότερος, άλλωστε τότε κατά κανόνα έκαναν φροντιστήριο μόνο οι υποψήφιοι για το πανεπιστήμιο και μάλιστα στις δύο τελευταίες τάξεις του εξατάξιου γυμνασίου.
Όπως γίνεται κατανοητό η προετοιμασία για τέτοιου είδους εξετάσεις όπως αυτές που προαναφέραμε απαιτούσε έναν τελείως διαφορετικό τρόπο διδασκαλίας από τον σημερινό. Οι φροντιστές τότε έπρεπε να κατέχουν το θέμα σε βάθος να έχουν μέθοδο διδασκαλίας και να μεταδώσουν στα παιδιά πραγματική γνώση ώστε να μπορέσουν να ανταπεξέλθουν στα τελείως «άγνωστα θέματα» των εισαγωγικών εξετάσεων.
Η αλήθεια είναι ότι ακριβώς έτσι πρέπει να είναι γενικά η εκπαίδευση σε όλες τις τάξεις του σχολείου από το δημοτικό έως και την Τρίτη Λυκείου. Δηλαδή το ενδιαφέρον πρέπει να επικεντρώνεται στη μετάδοση πραγματικής γνώσης και όχι στην απομνημόνευση έτοιμων θεμάτων και στην απομνημόνευση υποδειγμάτων ασκήσεων. Δυστυχώς το εκπαιδευτικό μας σύστημα αντί να βελτιώνεται κατρακυλάει συνεχώς προς την παπαγαλία και την δήθεν αριστεία χωρίς να ενδιαφέρεται καθόλου για την μετάδοση ουσιαστικής γνώσης. Η τότε φροντιστηριακή εκπαίδευση πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο μελέτης από τους εκπαιδευτικούς ερευνητές μήπως και κάποια στιγμή ακούσει κάποιον και η πολιτεία. Όσο για τα φροντιστηριακά βιβλία εκείνης της εποχής, πρέπει κάποιος να τα ανασύρει από την λήθη, να μελετηθούν και να ανατυπωθούν έστω και για όσους έχουν το πάθος της πραγματική εκπαίδευσης.
Οι φροντιστές δάσκαλοι εκείνης της εποχής ακριβώς επειδή ασκούσαν αυτού του είδους την « πραγματική» εκπαίδευση αναδεικνύονταν σε πραγματικούς δασκάλους για τους μαθητές τους. Ο πραγματικός «δάσκαλος» ασχολείται με τον κάθε μαθητή του και γίνεται μέντορας για τον καθέναν ξεχωριστά. Πέρα από την μετάδοση γνώσεων ο δάσκαλος πρέπει να ανιχνεύει και να ανακαλύπτει τις τάσεις, τις ικανότητες και τις δεξιότητες του κάθε μαθητή και τον συμβουλεύει βοηθώντας τον να ανακαλύψει ποιον κλάδο και ποιο επάγγελμα του ταιριάζει να επιλέξει. Το ενδιαφέρον του δασκάλου για τον κάθε μαθητή του πρέπει να επεκτείνεται και πέραν του σχολείου στην κοινωνική οικογενειακή του κατάσταση και να παρεμβαίνει για την στήριξη του. Επίσης κάτι που είναι πολύ σημαντικό για την εκπαίδευση εκείνης της εποχής είναι ότι όλες οι συζητήσεις για οποιοδήποτε θέμα απασχολούσε τον κάθε μαθητή μέσα στην τάξη γινόταν με τον ίδιο τον μαθητή, ο γονιός βρισκόταν πάντα σε ένα δεύτερο επίπεδο. Είναι απαράδεκτο αυτό που συμβαίνει σήμερα όπου για όλα τα οποία αφορούν το παιδί και την εκπαίδευση του, το διαπραγματεύονται μόνο οι γονείς και οι μαθητές δεν βρίσκονται ούτε στο παρασκήνιο!!!
Όλα αυτά που περιγράφω παραπάνω δεν είναι κάτι που άκουσα που είδα ή που μελέτησα, όλοι οι μαθητές εκείνης τις εποχές τα έχουμε ζήσει. Εγώ μετά την 5η τάξη του εξατάξιου Γυμνασίου (Δευτέρα Λυκείου σήμερα) αποφάσισα, έτσι από μόνος μου, και το ανακοίνωσα στους γονείς μου ότι θέλω να δώσω Ιατρική. Την απόφαση την πήρα γιατί ήταν η μόνο σχολή που ήθελε λιγότερα φροντιστήρια λόγω λιγότερων εξεταζομένων μαθημάτων. Τότε μαζευτήκαμε μια ομάδα συμμαθητών και συζητήσαμε σε ποιο από τα γνωστά φροντιστήρια της Λάρισας να πάμε. Επειδή η Ιατρική είχε τα μαθήματα της Φυσικής και Χημείας αποφασίσαμε να πάμε στο φροντιστήριο του Βασίλη Φαρμάκη.
Πράγματι αφού μας δέχτηκε ξεκινήσαμε τα μαθήματα. Ενθουσιάστηκα από το πρώτο μάθημα, στο σχολείο τέτοια διδασκαλία δεν είχα ακούσει. Ήταν ένα μάθημα με μέθοδο με μεταδοτικότητα, με φιλοσοφικές προεκτάσεις, με γλαφυρή περιγραφή των επαγγελμάτων που προκύπτουν από το κάθε θέμα που παρουσιαζόταν. Μετά από δέκα περίπου μαθήματα χωρίς να μου πει κουβέντα ο αείμνηστος Βασίλης Φαρμάκης με έπεισε ότι μου ταιριάζει να γίνω Ηλεκτρολόγος Μηχανολόγος. Δεν το μετάνιωσα ποτέ, αγάπησα την επιστήμη μου, την υπηρέτησα και τη δίδαξα με το ίδιο πάθος που μου μετέδωσε ο μέντορας μου ο Βασίλης Φαρμάκης. Αν ξεκινούσα σήμερα από την αρχή πάλι την ίδια επιστήμη θα διάλεγα, κι λυπάμαι που δεν έχω δύο ζωές για να τη συνεχίσω.
Στα μαθήματα του Βασίλη έμαθα να σκέφτομαι, να έχω μέθοδο, να ερευνώ, να μαθαίνω όχι να απομνημονεύω και αυτό ήταν ένα ανεκτίμητο εφόδιο για το πανεπιστήμιο και όλη μου τη ζωή. Στο μέντορά μου οφείλω ακόμα και την επιτυχία μου στις εισαγωγικές εξετάσεις. Τότε οι Λαρισαίοι υποψήφιοι έδιναν εξετάσεις στη Θεσσαλονίκη. Στα πρώτα τρία μαθήματα δεν έγραψα καλά η απογοήτευση μου ήταν τόσο μεγάλη που τηλεφώνησα στο πατέρα μου ότι εγκαταλείπω τις εξετάσεις και γυρίζω στη Λάρισα. Τότε ήταν που δέχτηκα τηλέφωνο από τον υπέροχο αυτόν δάσκαλο και μέσα σε δέκα λεπτά όχι μόνο με έπεισε να συνεχίσω αλλά με ενθάρρυνε και μου έδωσε τόσο δύναμη που στα επόμενα τρία μαθήματα πήγα καλά, έτσι πέρασα και άρχισε να διαγράφεται η ζωή που έζησα. Το προσωπικό αυτό περιστατικό δεν είναι η εξαίρεση αλλά ο κανόνας όλων των Λαρισαίων οι οποίο μαθητεύσαμε στους πραγματικούς δασκάλους Λαρισαίους φροντιστές
Σε όλη την Ελλάδα εκείνη την εποχή διέπρεψαν πολύ σημαντικοί και διάσημοι φροντιστές πολλούς από τους οποίου εμείς τους γνωρίσαμε από τα βιβλία τους. Οι άνθρωποι αυτοί έμαθαν σε χιλιάδες επιστήμονες που τώρα είναι στη δύση της καριέρας τους να σκέφτονται και να αγαπήσουν την επιστήμη και τη δουλειά τους. Στην Λάρισα είχαμε μεγάλους τέτοιους δασκάλους οι οποίοι αγαπήθηκαν και οδήγησαν χιλιάδες Λαρισαίους σε μια επιτυχημένη επαγγελματική, ερευνητική ή ακαδημαϊκή σταδιοδρομία. Ονόματα θρυλικά για τις εποχές εκείνες οι οποίοι άφησαν ένα σημαντικό στίγμα στην Λάρισα και είναι μέρος της ιστορίας της πόλης. Πολλοί από αυτούς τους δασκάλους έχουν φύγει από τη Ζωή και όσοι είναι εν ζωή εύχομαι να ζήσουν πολλά χρόνια ακόμα, η λαρισινή εκπαίδευση έχει ανάγκη από τον ίσκιο τους. Θα τολμήσω να αναφέρω κάποια απ αυτά τα ονόματα και είμαι σίγουρος ότι ξεχνάω πολλούς και παρακαλώ να με συγχωρήσουν, κυρίως γνωρίζω του δασκάλους των θετικών μαθημάτων.
Τα ονόματα αυτά στη Λάρισα ήταν κάτι σαν «σήμα κατατεθέν». Πολλές φορές οι φροντιστές αυτοί συνεργαζόταν ανάλογα με τα μαθήματα που έκαναν και έτσι τα ονόματα τους κυκλοφορούσαν σαν ζευγάρια. Αναφέρω λοιπόν: Μενέλαος Καρυώτης και Σπύρος Μπαρμπούτης σε μαθηματικά και φυσική αντίστοιχα. ‘Όλοι οι μαθητές τους θυμούνται το κοφτερό μαθηματικό μυαλό και το καυστικό χιούμορ του Καρυώτη και την παιδαγωγική ευγένεια του Μπαρμπούτη. Ο Γλυκύτατος και πάντα ενεργός πολίτης Αλέκος Παπαδημητρίου στη φυσική και ο Γιώργος Λιόκος στην χημεία. Μέχρι σήμερα μετά από 50 χρόνια οι μαθητές του Λιόκου θυμούνται τον πίνακα των περιοδικών στοιχείων και πολλούς χημικούς τύπους, λόγω μια δικής του προσωπικής μεθόδου με την οποία δίδασκε. Οι μαθηματικοί Βασίλης Κούνας και Μίνος Χαζάν οι οποίοι άφησαν εποχή με κάποιες μοναδικές ασκήσεις που δίδασκαν. Το δίδυμο Κόκκινος στην Φυσική και Αγγελουσόπουλος στα μαθηματικά. Στα θέματα της έκθεσης θρυλικά ονόματα είναι ο Κώστας Τσιάρας και ο Αλέξης Μπατζανούλης που έμαθαν σε χιλιάδες Λαρισαίους πως να γράφουν αλλά πιο σημαντικό πώς να αγαπούν το διάβασμα.
Σίγουρα έχω ξεχάσει αρκετούς Λαρισαίους δασκάλους της θρυλικής αυτής εποχής για την φροντιστηριακή εκπαίδευση. Ας γίνει αυτό το άρθρο η αρχή μιας προσπάθειας να καταγράψουμε τα ονόματα όλων των δασκάλων-φροντιστών αυτής της εποχής. Και ίσως κάποιοι νέοι ερευνητές να σκύψουν για να καταγράψουν και να αξιολογήσουν το έργο τους. Τους το οφείλουμε εμείς οι μαθητές τους, το χρωστάμε στην ιστορία της πόλης και στην ιστορία της εκπαίδευσης στην πόλη. Πρέπει να τιμήσουμε αυτούς τους δασκάλους για το σπουδαίο έργο τους. Πρέπει επίσης η νέα γενιά εκπαιδευτικών και ερευνητών να σκύψει με προσοχή και να μελετήσει την φροντιστηριακή εκπαίδευση εκείνης της εποχής γιατί είναι μια από τις σπάνιες καλές εκπαιδευτικές πρακτικές στην Ελλάδα …και ας ήταν ιδιωτική!
Πηγή: ΕΝΤΥΠΗ LARISSANET
Ακολουθήστε το 
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
