Του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου, δασκάλου – συγγραφέα
ΓΕΝΙΚΑ: Η Λύρα [Λατ. Lyra, συντ. Lyr], είναι ένας αστερισμός γνωστός από την εποχή του Πτολεμαίου, που είναι αμφιφανής από την Ελλάδα. Είναι μικρός σε έκταση [286,5 τ. Μοίρες], για την ακρίβεια ο 52ος σε μέγεθος μεταξύ των 88 επίσημων αστερισμών. Είναι πλήρως ορατός σε γεωγραφικά πλάτη μεταξύ 90° Βόρεια και 42° Νότια. Η Λύρα, που ξεκινά από το βόρειο πόλο, περιτριγυρίζεται από τους αστερισμούς του Δράκοντα, του Ηρακλή, της Αλώπεκος και του Κύκνου. Η Λύρα μπορεί να είναι μικρός αστερισμός, αλλά ο κύριος αστέρας της, ο Βέγας, είναι ένας από τους λαμπρότερους του ουρανού. Η Λύρα πήρε την ονομασία της από το γνωστό έγχορδο μουσικό όργανο, πολύ γνωστό για τη χρήση του κατά την Κλασική Αρχαιότητα.
ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΑ: Σύμφωνα με την αρχαία ελληνική μυθολογία, ο νεαρός θεός Ερμής δημιούργησε τη λύρα από μεγάλο όστρακο χελώνας, το οποίο το κάλυψε με δέρμα ζώου και κέρατα αντιλόπης. Οι λύρες ταυτίζονταν με τις λεγόμενες απολλώνιες αρετές της μετριοπάθειας και της ψυχικής ισορροπίας, κι έτσι έρχονταν σ’ αντίθεση με τους Διονυσιακούς αυλούς που αντιπροσώπευαν την έκσταση και τους οργιώδεις εορτασμούς.
ΟΥΡΑΝΙΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ: Ο αστερισμός περιλαμβάνει 73 ορατά αστέρια με φαινόμενο μέγεθος ≤ 6,5. Ορισμένοι από τους λαμπρότερους αστέρες της Λύρας είναι οι εξής: Ο α Λύρας [ή Βέγας], με φαινόμενη λαμπρότητα 0.03, που αποτελεί το δεύτερο λαμπρότερο αστέρα του βόρειου ημισφαιρίου (μετά τον Αρκτούρο) και τον πέμπτο λαμπρότερο αστέρα όλου του ουράνιου θόλου. Μαζί με το Σείριο και τον Αρκτούρο είναι τα λαμπρότερα αστέρια στη γειτονιά του Ήλιου. Η φασματική του κατηγορία είναι A0 κι απέχει μόνο 25.3 έτη φωτός από τη Γη. Στην πραγματικότητα αποτελεί πολλαπλό αστέρα (5 μέλη). Είναι ο πρώτος αστέρας που φωτογραφήθηκε ποτέ και ο πρώτος του οποίου το φάσμα καταγράφηκε. Μάλιστα, είναι ένας από τους καλύτερα μελετημένους αστέρες μετά τον Ήλιο. Ο Βέγας [Vega] θα είναι ο βόρειος πολικός αστέρας σε 13727 χρόνια, όταν η απόκλισή του θα είναι +86°14′, όπως ήταν και το 12.000 π.Χ, λόγω της μετάπτωσης των ισημεριών. Είναι εύκολα ορατός τα καλοκαιρινά βράδια μέχρι και τον Νοέμβριο. Μάλιστα, περνά από το ζενίθ στην κεντρική Ελλάδα και αποτελεί τη βορειοδυτική κορυφή του λεγόμενου Θερινού Τριγώνου και τον φωτεινότερο αστέρα του τριγώνου αυτού (οι άλλοι αστέρες είναι ο Ντενέμπ και ο Αλτάιρ. Ο β Λύρας, γνωστός και ως Σέλιακ, είναι διπλός αστέρας. Ο γ Λύρας ή Σουλαφάτ είναι κι αυτός πολλαπλός αστέρας. Ο κύριος αστέρας αυτού του πολλαπλού συμπλέγματος αστέρων έχει φαιν. μέγεθος 3.24. Ο δ Λύρας, είναι διπλός αστέρας που αποτελείται από έναν γαλάζιο αστέρα κι έναν ημιπεριοδικό ερυθρό γίγαντα του οποίου το μέγεθος ποικίλει μεταξύ 4,0 και 5,0. Ο ε Λύρας είναι πολύ γνωστός τετραπλός αστέρας, που ονομάζεται επίσης ο Διπλά Διπλός (the Double Double) επειδή το καθένα από τα δυο λαμπρότερα μέλη αποτελεί συμπαγές διπλό σύστημα αστέρων. Ο ζ Λύρας είναι κι αυτός ένας ακόμη διπλός αστέρας που διακρίνεται με τη βοήθεια ερασιτεχνικού τηλεσκοπίου. Ο αστέρας RR Λύρας, είναι ένας παλλόμενος μεταβλητός αστέρας. Μια κατηγορία παλλόμενων μεταβλητών αστέρων, φέρει το όνομα του αστέρα αυτού [RR].
ΛΥΡΙΔΕΣ: Οι Λυρίδες είναι διάττοντες αστέρες ορατοί από τη Γη, κάθε άνοιξη [μέσα Απριλίου]. Έχουν πάρει το όνομά τους από τον αστερισμό της Λύρας από όπου φαίνεται να προέρχεται η βροχή των διαττόντων. Ειδικότερα, το φαινόμενο μοιάζει να προέρχεται από τον αστέρα Βέγα. Η παρατήρηση των μετεώρων γίνεται καλύτερα με γυμνό μάτι αφού τα κιάλια και τα ερασιτεχνικά τηλεσκόπια περιορίζουν το οπτικό πεδίο στον ουρανό. Η παρατήρηση των Λυρίδων γίνεται συνήθως στο δεκαήμερο από τις 16 έως τις 25 Απριλίου. Το φαινόμενο εμφανίζεται όταν η τροχιά της Γης διασταυρώνεται, μία φορά τον χρόνο, με τα σωματίδια που έχει αφήσει ο κομήτης Θάτσερ, ο οποίος πέρασε για τελευταία φορά κοντά μας το 1861. Τα σωματίδια αυτά βρίσκονται σε ένα σταθερό σημείο και όταν περνά η Γη από εκεί τα βλέπουμε με τη μορφή πεφταστεριών. Το 1803 τα μετέωρα έπεφταν με ρυθμό πεντακοσίων την ώρα, ενώ το 1982 έπεφταν 100 μετέωρα την ώρα. Ο κομήτης Θάτσερ θα ξαναπεράσει κοντά από τη Γη το 2276 καθώς η τροχιά του γύρω από τον Ήλιο διαρκεί περίπου 415 χρόνια.
Konstantinosa.oikonomou@gmail. com
ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ:
Ακολουθήστε το 
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
