Γράφει ο Κων/νος Αθ. Οικονόμου, δάσκαλος, συγγραφέας
Γενικά: Οι Οθωμανοί, όπως και το σύνολο του μωαμεθανικού κόσμου, ήταν ανεκτικοί απέναντι στη χριστιανική πίστη αλλά και της ιουδαϊκή. Ο ιδρυτής της ισλαμικής θρησκείας, Μωάμεθ, και το Κοράνι δείχνουν σεβασμό στους λαούς της Βίβλου, χριστιανούς και Ιουδαίους, άλλωστε δέχονται ως πατριάρχη τους τον Αβραάμ (μέσω του γιου της Άγαρ, Ισμαήλ) και ως μεγάλο προφήτη τον Ιησού Χριστό. Λόγω της διαφορετικής τους πίστης οι Χριστιανοί εξαναγκάζονταν να δίνουν περισσότερες εισφορές (δοσίματα) απ’ ότι οι πιστοί του Μωάμεθ. Ο χειρότερος όμως φόρος ήταν ο φόρος “αίματος” που αναγκάζονταν συχνά να δίνουν, δηλαδή το παιδομάζωμα. Οι Ορθόδοξοι από τον 17ο αιώνα και μετά αποτελούσαν την πλειοψηφία μεταξύ των millet του Οθωμανικού κράτους. Ο Οικουμενικός πατριάρχης θεωρούνταν από τους Τούρκους κεντρικός εκκλησιαστικός αλλά και νομικός ηγέτης των Ορθοδόξων, ενώ περιφερειακά υπεύθυνοι ήταν οι κατά τόπους μητροπολίτες.
| Πίνακας Οικουμενικών Πατριαρχών μετά την Άλωση της Κωνσταντινουπόλεως εως την Επανάσταση του 1821 | |||||
| 1. | Γεννάδιος Β΄ Σχολάριος | 1453-1456, 1463, 1464-6 | 39. | Γαβριήλ Β΄ | 1657 |
| 2. | Ισίδωρος Β΄ | 1456-1462 | 40. | Παρθένιος Δ΄ Μογέλαλος | 1657-1662, 1665-7, 1670-1,1675-6, 1684-5 |
| 3. | Ιωάσαφ (Κόκκας) | 1462-1463 | 41. | Διονύσιος Γ΄ Βαρδάλης ο από Λαρίσης | 1662-5 |
| 4. | Σοφρώνιος Συρόπουλος | 1463-1464 | 42. | Κλήμης | 1667 |
| 5. | Μάρκος Β΄ Ξυλοκαράβης | 1466 | 43. | Μεθόδιος Γ΄ Μορώνης | 1668-1671 |
| 6. | Συμεών Α΄ | 1466, 1471-5, 1482-6 | 44. | Διονύσιος Δ΄ο από Λαρίσης ο Μουσελίνης | 1671-3, 1676-9, 1682-4 1686-7, 1693-4 |
| 7. | Διονύσιος Α΄ | 1466-1471, 1488-1490 | 45. | Γεράσιμος Β΄ | 1673-1674 |
| 8. | Ραφαήλ Α΄ | 1475-6 | 46. | Αθανάσιος Γ΄ | 1679 |
| 9. | Μάξιμος Γ΄ Χρυσώνυμος | 1476-1482 | 47. | Ιάκωβος ο από Λαρίσης | 1579-1682, 1685-6, 1687-8 |
| 10. | Νήφων Β΄ | 1486-1488, 1497-8, 1502 | 48. | Καλλίνικος Β΄ Ακαρνάν | 1688, 1689-93 |
| 11. | Μάξιμος Δ΄ | 1491-1497 | 49. | Νεόφυτος Δ΄ Φιλάρετος | 1688-9 |
| 12. | Ιωακείμ Α΄ | 1498-1502, 1504 | 50. | Γαβριήλ Γ΄ | 1702-7 |
| 13. | Παχώμιος Α΄ | 1503-4, 1504-1513 | 51. | Νεόφυτος Ε΄ | 1707 |
| 14. | Θεόληπτος Α΄ | 1513-1522 | 52. | Κυπριανός | 1707-9, 1713-4 |
| 15. | Ιερεμίας Α΄ | 1522-4, 1525-1546 | 53. | Αθανάσιος Δ΄ | 1709-1711 |
| 16. | Ιωαννίκιος Α΄ | 1524-5 | 54. | Κύριλλος Δ΄ | 1711-1713 |
| 17. | Διονύσιος Β΄ | 1546-1556 | 55. | Κοσμάς Γ΄ | 1714-1716 |
| 18. | Ιωάσαφ Β΄ | 1556-1565 | 56. | Ιερεμίας Γ΄ | 1716-26, 1733 |
| 19. | Μητροφάνης Γ΄ | 1565-1572, 1579-1580 | 57. | Παΐσιος Β΄ | 1726-32, 1740-3, 1744-8, 1751-1752 |
| 20. | Ιερεμίας Β΄ ο Τρανός ο από Λαρίσης | 1572-9, 1580-4, 1587-1595 | 58. | Σεραφείμ | 1733-1734 |
| 21. | Παχώμιος Β΄ | 1584-5 | 59. | Νεόφυτος Στ΄ | 1734-1740, 1743-4 |
| 22. | Θεόληπτος Β΄ | 1585-6, 1586-7 | 60. | Κύριλλος Ε΄ | 1748-51, 1752-7 |
| 23. | Ματθαίος Β΄ | 1596, 1598-1601 | 61. | Καλλίνικος Γ΄ από την | Ζαγορά 1757 |
| 24. | Γαβριήλ Α΄ | 1596 | 62. | Σεραφείμ Β΄ | 1757-1761 |
| 25. | Θεοφάνης Α΄ Καρύκης | 1597 | 63. | Ιωαννίκιος Γ΄ | 1761-3 |
| 26. | Νεόφυτος Β΄ | 1601-3, 1607-1612 | 64. | Σαμουήλ Χαντζερής | 1763-8, 1773-4 |
| 27. | Ραφαήλ Β΄ | 1603-6, 1612 | 65. | Μελέτιος Β΄ από Λαρίσ | ης 1768-9 |
| 28. | Κύριλλος Α΄ Λούκαρις | 1612, 1620-3, 1623-1638 | 66. | Θεοδόσιος Β΄ | 1769-1773 |
| 29. | Τιμόθεος Β΄ | 1612-1620 | 67. | Σοφρώνιος Β΄ | 1774-1780 |
| 30. | Γρηγόριος Δ΄ | 1623 | 68. | Γαβριήλ Δ΄ | 1780-1785 |
| 31. | Άνθιμος Β΄ | 1623 | 69. | Προκόπιος | 1785-1789 |
| 32. | Αθανάσιος Β΄ Πατελάρος | 1634, 1652 | 70. | Νεόφυτος Ζ΄ | 1789-94, 1798-1801 |
| 33. | Νεόφυτος Γ΄ | 1636-7 | 71. | Γεράσιμος Γ΄ | 1794-1797 |
| 34. | Παρθένιος Β΄ ο Νέος | 1644-6, 1648-51 | 72. | Γρηγόριος Ε΄ | 1797-8, 1806-8, 1818-1821 |
| 35. | Ιωαννίκιος Β΄ | 1646,1651-2, 1653-4, 1655-6 | 73. | Καλλίνικος Δ΄ | 1801-6, 1808-9 |
| 36. | Κύριλλος Γ΄ ο Σπανός | 1652, 1654 | 74. | Ιερεμία;ς Δ΄ | 1809-1813 |
| 37. | Παΐσιος Α΄ ο από Λαρίσης | 1652-3, 1654-5 | 75. | Κύριλλος Στ΄ | 1813-1819 |
| 38. | Παρθένιος Γ΄ | 1656-7 | …. | Άνθιμος Δ΄ από Λάρισα | 1840-1, 1848-52 |
| …. | Ιωακείμ Δ΄ από Λάρισα | 1884-1886 | |||
Η διάρθρωση της Ορθοδόξου Εκκλησίας στη Θεσσαλία (17ος αιώνας)
|
Μητρόπολη Λαρίσης
Είχε υπό την ποιμαντορία της τις 10 επισκοπές
Αρχιεπισκοπή : Φαναρίου και Νεο- χωρίου (ανώτερη των επισκοπών) |
Επισκοπές : Δημητριάδος Σταγών Λιτζάς και Αγράφων Σκιάθου και Σκοπέλου Γαρδικίου Ραδοβισδίου Λοιδορικίου Θαυμακού Ζητουνίου Τρίκκης |
Πίνακας μητροπολιτών Λαρίσης (15ος αι. – 1881)1
| 1. | Διονύσιος Α΄ ο Ελεήμων | 1487-1490 ; | |
| 2. | Θεοδόσιος | περ. 14902 | |
| 3. | Βησσαρίων Α΄ ο Ηγιασμένος | 1490-1525; | προαχθείς από την επισκ. Δημητριάδος3 |
| 4. | Μάρκος ο Ηγιασμένος | 1500-1527; | πρώην επισκ. Τρίκκης και τοποτηρητής όταν ασθένησε ο Βησσαρίων Α΄. |
| 5. | Βησσαρίων Β΄ | (;) – 1541 | ο από Σταγών |
| 6. | Νεόφυτος Α΄ 4 | 1540-50 | παραιτήθηκε οικειοθελώς το 1550. |
| 7. | Νεόφυτος Β΄ | 1550-1558 | ανεψιός του Βησσαρίωνος Β΄ |
| 8. | Νίκανδρος 5 | ; | |
| 9. | Γαλακτίων6 | ; | |
| 10. | Ιερεμίας ο εξ Αγχιάλου | 1570-2 | Το 1572 χειροτονήθηκε Οικ. Πατριάρχης (Ιερεμίας Β΄ ο Τρανός, 1572-9 για πρώτη7 φορά) |
| 11. | Δανιήλ Α΄ | 1573-1581 | |
| 12. | Δημήτριος | 1574;-78 | Θεωρούνταν8 λόγιος για την εποχή του. |
| 13. | Ιωάσαφ Β΄ ο από Ιωαννίνων | 1580-1 και | 1582-7 |
| 14. | Δανιήλ Β΄ 9 1579; και | 1587-1590 | |
| 15. | Ιωάσαφ Γ΄ | ; | |
| 16. | Παχώμιος | ; | ο από Δημητριάδος |
| 17. | Διονύσιος Β΄ ο Φιλόσοφος | 1594-160110 | |
| 18. | Θεωνάς | 1601-1604 | |
| 19. | Λεόντιος11 | 1604-5 | |
| 20. | Παρθένιος | 1605- 8 (;) | |
| 21. | Τιμόθεος | 1608-1616 | |
| 22. | Διονύσιος ο εξ Αμασείας | ; | (ίσως μη υπαρκτό πρόσωπο) |
| 23. | Γρηγόριος | 1621-1645 | Πέθανε το 1646 στον Τύρναβο. |
| 24. | Παΐσιος | 1650;-52 | Κλήθηκε δύο φορές στον πατριαρχ. Θρόνο (1652, 1654) |
| 25. | Διονύσιος Γ΄ Βαρδάλης | 1652-62 | Πατριάρχης Κων/λης 1662-512 |
| 26. | Διονύσιος Δ΄ 13ο Μουσελίμης | 1662-71 | Διετέλεσε πατριάρχης πέντε φορές. |
| 27. | Ιάκωβος Α΄ ο από Χίου | 1671-79 | Τρεις φορές οικουμ. Πατριάρχης. |
| 28. | Άνθιμος Α΄ | 1679-80 | Προσωρινός αντικαταστάτης του Ιακώβου. |
| 29. | Μακάριος Α΄ 14 | 1680-1687 | Μετείχε στην εξέγερση15 της Αν. Ελλάδας του 1687. |
| 30. | Παρθένιος Β΄ | 1688-1719 | Ιδρυτής του Ελληνομουσείου Τυρνάβου (Ελλ. Σχολή). |
| 31. | Μελέτιος Α΄ | 1720-21; | |
| 32. | Γαβριήλ Α΄ | 1721-1734 | |
| 33. | Ιάκωβος Β΄ | 1734-1749 | |
| 34. | Μελέτιος Β΄ ο Τενέδιος16 | 1750-1768 | Πατριάρχης Κων/λης (1768-9) |
| 35. | Μακάριος Β΄ ο Καλλιάρχης | 1768 | |
| 36. | Μελέτιος Γ΄ ο Καλλιάρχης | 1769-1791 | |
| 37. | Διονύσιος Ε΄17 ο Καλλιάρχης | 1791-1806 | Ο Εθνομάρτυς. Το 1806 προήχθη στη μητρόπ. Εφέσου. Απαγχονίστηκε στο Μπαλούκ Παζάρ της Πόλης. |
| 38. | Ραφαήλ | 1803;-6; | |
| 39. | Πορφύριος | 1808 | |
| 40. | Γαβριήλ Β΄ ο από Γρεβενών | 1806;-1810 | Το 1810 μετατέθηκε στη μητρ. Ιωαννίνων και Άρτης. |
| 41. | Πολύκαρπος ο Δαρδαίος | 1810-1818 | Ο Εθνομάρτυς18 εκ Μπιθικούσης19 |
| 42. | Κύριλλος Α΄ | 1819-1821 | Πέθανε στη Ματαράγκα20 την 29/9/1821. |
| 43. | Θεοδόσιος | 1821 | |
| 44. | Μελέτιος21 Δ΄ | 1825-1836 | Με ενέργειές του αποδόθηκε ο Ι. Ν. Α. Αχιλλίου22 στους Χριστιανούς. |
| 45. | Κύριλλος Β΄ Βογάσαρης | 1835 | Το ίδιο έτος μετατέθηκε στην μητρ. Ηλείας. |
| 46. | Άνθιμος Β΄ ο Βυζάντιος | 1835-7 | Δύο φορές (1840, 1848) οικουμ. Πατριάρχης23. |
| 47. | Ανανίας | 1837-1853 | |
| 48. | Στέφανος Β΄ | 1853-1870 | Από τις Κυδωνίες της Μ. Ασίας. |
| 49. | Δωρόθεος ο Σχολάριος | 187024 | Ο πρώην Δημητριάδος. |
Πίνακας τιτουλάριων μητροπολιτών της παπικής εκκλησίας
{Περίεργη, τουλάχιστον, φαίνεται η απόφαση του Βατικανού να ορίζει αρχιεπισκόπους του στη Θεσσαλία παρά την απουσία ποιμνίου Ρωμαιοκαθολικών. Παραθέτουμε όμως τα ονόματα αυτών των ψευδο-επισκόπων από το 17ο αιώνα ως τις αρχές του 20ου αιώνα, για λόγους ιστορικούς – αρχειακούς. Τα ονόματα παρατίθενται όπως βρίσκονται στο έργο του Επ. Φαρμακίδη25.}
| 1. | Onorato Visconti από το Μιλάνο | 1630-52 | 13. | Francesco Saverio Passeri αναπλ. Του Πάπα Ρώμης | 1786-1808 |
| 2. | Antonio Pignatelli αργότερα Πάπας με το όνομα Ιννοκέντιος Γ΄ | 1652-71 | 14. | Salvatore Maria Caccamo μοναχός του τάγματος του Α. Αυγουστίνου26 | 1815-27 |
| 3. | Giambattista Spinola από τη Γένοβα | 1671-81 | 15. | Francesco Canali από το Τιvoli | 1827-34 |
| 4. | Baldassare Cenci από τη Ρώμη | 1681-97 | 16. | Joseph Novak από τη Ζάρα Κροατίας | 1843-4 |
| 5. | Petro Acquaviva από την Αραγωνία | 1697-1706 | 17. | Francois Richard μετέπ. αρχιεπ. Παρισίων | 1875-86 |
| 6. | Giambattista Anquisciola Γάλλος | 1706-12 | 18. | Juan Rebello Cardoso de Menezez | 1887-91 |
| 7. | Pietro Luigi Carafa πρίγκιπας του Belvedere! | 1713-28 | 19. | Agostino Ciasa | 1892-9 |
| 8. | Trojano Acquaviva από την Αραγωνία | 1730-32 | 20. | Diomede Faleonio | 1899-1911 |
| 9. | Giovanni Saverio di Leone | 1733-35 | 21. | Carlo Montagnini | 1913 |
| 10. | Bernardo Froylano di Saavedra από το Τολέδο | 1736-41 | 22. | Antonio Maria Grasseli | 1913-18 |
| 11. | Pietro Clemente de Aroztequi από Γένοβα | 1742-48 | 23. | Benardino Arguingonis y Astorbiga | 1918-9 |
| 12. | Blagio Paoli από τη Ραγούζα Κροατίας | 1750-67 |
Πίνακας επισκόπων της Ι. Μ. (επισκοπής) Ελασσόνας27 από την Άλωση μέχρι την απελευθέρωση της (1912)
| 1. | Βησσαρίων Α΄ ο Άγιος28 | 1510-1516 | 23. | Παχώμιος | 1703-1709 |
Πηγή: ΕΝΤΥΠΗ LARISSANET
Ακολουθήστε το 
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
