Με την ευκαιρία της επαναλειτουργίας του φετινού «παζαριού της Λάρισας», διαβάζουμε, σε διάφορα – ηλεκτρονικά κυρίως – μέσα ενημέρωσης, στρεβλώσεις για την χρονολογική έναρξη της σύστασης της «ετήσιας εμποροπανήγυρης της Λάρισας».
Ακόμα και στην επίσημη ιστοσελίδα για το «παζάρι» του Δήμου Λάρισας αναφέρεται: «Η ιστορική εμποροπανήγυρη και ζωοπανήγυρη της πόλης ήταν ένα σημαντικό εμπορικό γεγονός για πολλούς αιώνες στην Κεντρική Ελλάδα, κυρίως στα χρόνια της Τουρκοκρατίας. Σκέπη του εθίμου είναι το Μπεζεστένι της πλατείας του Φρουρίου, το σημαντικότερο οθωμανικό κτήριο που σώζεται στη Λάρισα.»[1]
Αποκατάσταση της πραγματικότητας
Για αποκατάσταση της ιστορικής πραγματικότητας πρέπει για άλλη μια φορά να αναφερθούμε στις αληθινές ημερομηνίες σύστασης και έναρξης της ετήσιας εμποροπανήγυρης της Λάρισας ή του οχταήμερου ετήσιου «Παζαριού», όπως καθιερώθηκε να λέγεται.
Πρώτα θα πρέπει να πούμε πως η περσική λέξη pazar=αγορά, «ίσως» να δημιούργησε κάποιες παρερμηνείες στους γράφοντες.
Στην πόλη της Λάρισας, όπως μας πληροφορούν οι περιηγητές ξένοι και έλληνες, λειτουργούσαν παζάρια-αγορές δυο κατηγοριών. Α) Η μόνιμη καθημερινή αγορά -τοçarşı-των καταστημάτων και σ’ αυτήν περιλαμβάνονταν και το μπεζεστένι. Β) Οι εβδομαδιαίες αγορές που γίνονταν κυρίως Τετάρτη και Κυριακή.
Εδώ θα πρέπει να ξεκαθαρίσουμε πως κανένας ξένος[2] ή Έλληνας [3] περιηγητής από το 1668 ως το 1888 δεν αναφέρει την ύπαρξη και την λειτουργία της «ετήσιας εμποροπανήγυρης της Λάρισας», ενώ αναφέρονται εκείνα της Ελασσόνας, του Μοσχολουρίου[4] και του Ζητουνίου (Λαμίας) και λίγο αργότερα του Τυρνάβου και των Φαρσάλων.
Η πραγματικότητα για την ετήσια εμποροπανήγυρη της Λάρισας [5]
Μετά την ένταξη της Θεσσαλίας στο Ελλαδικό κράτος το 1881, διαμορφώνονται νέες συνθήκες στο οικονομικό, πολιτικό και γενικότερα κοινωνικό πεδίο…
Στις 13 Οκτώβρη 1888, ο Δήμαρχος Λάρισας, Διονύσης Σ. Γαλάτης, στην εισήγησή του προς το Δημοτικό Συμβούλιο, στο τέταρτο θέμα της ημερήσιας διάταξης, είναι πολύ αναλυτικός, και επισημαίνει την αναγκαιότητα και την ωρίμανση των συνθηκών λειτουργίας της «Ετήσιας Εμποροπανηγύρεως».[6] Στέκεται αναφερόμενος μεστά και συμπυκνωμένα στα ουσιαστικά σημεία, προκειμένου να ξετυλίξει την πρότασή του.
Παρουσιάζει όλο το κοινωνικό και το οικονομικό περιβάλλον της περιόδου,αφουγκραζόμενος τις απαιτήσεις των καιρών και προσπαθεί να προσαρμόσει τον βηματισμό της Λάρισας με την εποχή της.
Με την πρώτη επισήμανση προσπαθεί να διεγείρει τους συμβούλους τονίζοντας πως ήδη υπάρχει καθυστέρηση, επειδή σε όλες σχεδόν τις πόλεις του κράτους[7], αλλά και στα χωριά καθιερώθηκαν και γίνονται σε διάφορες εποχές εμπορικά πανηγύρια.
Έχει βάση η επίκληση, αφού αυτού του είδους τα παζάρια στην Θεσσαλία άρχισαν, αυτήν την περίοδο, να ξεφυτρώνουν σαν μανιτάρια παντού. Η απόφαση ψηφίζεται για να λειτουργήσει το επόμενο έτος.Το περίφημο Παζάρι της Λάρισας λειτούργησε για πρώτη φορά τον Σεπτέμβρη του 1889.
Ημερομηνία διεξαγωγής. Τον ορισμό ημερομηνίας του παζαριού καθόρισαν οι θρησκευτικές εκδηλώσεις της τοπικής γιορτής του Αγίου Βησσαρίωνα (15 Σεπτέμβρη), όπως αναφέρεται στην εισήγηση της συνεδρίασης του Δημοτικού Συμβουλίου της πόλης.
Τελικά την οριστική αλλαγή της ημερομηνίας για την έναρξη της εμπορικής πανήγυρης τη μαθαίνουμε αργότερα. Συγκεκριμένα από την Α.Δ.Σ. 140/14.9.1889, όπου με μια απλή αναφορά, χωρίς να αναλύει τους λόγους, ανακοινώνει: «… τ ε λ ε σ θ η σ ο μ έ ν η ν τ η ν 2 4 τ ρ έ χ ο ν τ ο ς μ η ν ό ς».
Έτσι η έναρξή της μεταφέρθηκε για εννιά μέρες αργότερα και από τότε καθιερώθηκε η 24η Σεπτέμβρη ως εναρκτήρια ημερομηνία, που κρατάει ως σήμερα με ελάχιστες εξαιρέσεις.
Διάρκεια. Κατά την παραπάνω συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου εκτός από την ημερομηνία έναρξης, ορίστηκε και ο χρόνος διάρκειας σε ένα οκταήμερο.
Τόπος διεξαγωγής. Η πεδινή θέση «Μεργιάς»[8] της Λάρισας, το σημερινό Αλκαζάρ, που περιλάμβανε το τμήμα μεταξύ του Πηνειού ποταμού, του δρόμου που πάει προς τον Τύρναβο, του κτήματος Σωκράτη Ποδάρα και του Δημοτικού Κήπου Αλκαζάρ, που κατά την περίοδο διεξαγωγής των ιππικών αγώνων έφθανε σχεδόν μέχρι την δεύτερη κοίτη του Πηνειού.
Το «Παζάρι» στην πολύχρονη – πάνω από έναν αιώνα – διαδρομή του πέρασε διάφορες καταστάσεις που έζησε η πατρίδα μας, όπως πόλεμοι (1897, Βαλκανικοί, παγκόσμιοι, εμφύλιος), οικονομικές κρίσεις, επιδημίες, αλλαγές θέσης, κ.ά.
Αυτή είναι «εν συντομία» η πραγματική διάρκεια ζωής του μεγάλου «Θεσσαλικού Παζαριού», όπως το ονομάζει ο λογοτέχνης Γιώργος Κοτζιούλας το ομώνυμο έργο του, που καταγράφει φέτος 136 χρόνια ζωής από την ίδρυσή του, συνεχίζοντας…
ΜΠΑΡΜΠΑΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ
takis–mp@ Hotmail.com
[1]https://www.pazarilarissa.gr
[2]Evliya Çelebi (1668), o Edward Brawn (1669), ο πρόξενος Ζιρώ (1673), J. J. Björnstaahl (1779), Edward Dodwell (1806), ο Henry Holland, FrançoisPouqueville (1820), ο Leon Heuzey (1858), Bernard Ornstein (1881).
[3] Ο Ιωάννης Οικονόμου – Λογιώτατος ή Λαρισαίος (1817), ο Ιωάννης Αναστ. Λεονάρδος (1836), ο Νικόλαος Γεωργιάδης (1894) κ.ά.
[4] Το Μοσχολούρι υπάγεται στην Καρδίτσα που τότε ήταν επαρχία της.
[5]Εισήγηση του Μπάρμπα Δημήτρη που παρουσιάστηκε στο 8ο Συνέδριο Λαρισαϊκών Σπουδών, που έγινε στη Λάρισα 6-7 Δεκέμβρη 2014 με θέμα: «Ετήσια εμπορική πανήγυρις της Λαρίσσης ή το παζάρι της Λάρισας» και δημοσιεύτηκε στα Πρακτικά του (2015), σ. 213-212.
[6] Απόφαση Δημοτικού Συμβούλιου (Α.Δ.Σ.) της 53ης συνεδρίασης 204/13.10.1888 του Δ.Σ.
[7] Μάλιστα στην απόφαση 204/13.10.1888 συμπληρώνει πως«εν πολλοίς του Κράτους Δήμους και εν αυτώ τω εξωτερικώσυνεστήθησαν και λειτουργούσι κατά πόλεις και χωρία εμπορικαί Πανηγύρεις».
[8] Η θέση «Μεργιά» εκμισθώνονταν κάθε χρόνο από τον δήμο, μέσα από την διαδικασία της πλειοδοτικής δημοπρασίας για χορτονομή.
Πηγή: ΕΝΤΥΠΗ LARISSANET
Ακολουθήστε το 
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
