Παράλια Λάρισας: Με τη δύναμη της… τουλούμπας (φωτ.)

Φωτ. Larissanet.gr

Τότε ο υδροφόρος ορίζοντας ήταν ψηλά και το νερό έφτανε για όλους, η τουλούμπα ήταν τρόπος ζωής στα χωριά της Λάρισας. Τόσο για εκείνα που βρισκόταν στην καρδιά του θεσσαλικού κάμπου όσο και για εκείνα που βρισκόταν στα παράλια της Περιφερειακής Ενότητας Λάρισας. Η τουλούμπα που έβγαζε το νερό της δροσερό για πότισμα και για άλλες εργασίες αποτέλεσε ένα από τα σύμβολα της εποχής. Μιας εποχής που φεύγει και μοιάζουν πλέον αυτές οι αντλίες να στέκουν παράξενες στα μάτια των νέων.

Ο φακός του Larissanet.gr συνάντησε μια ξεχασμένη αντλία στα παράλια του Δήμου Αγιάς.

«Παλιότερα όλα τα σπίτια και τα αγροκτήματα είχαν από μια τουλούμπα. Τώρα ή δεν υπάρχουν και έχουν καταργηθεί ή δεν λειτουργούν πλέον πια. Οι άνθρωποι βρήκαν άλλους τρόπους για να καλύπτουν τις ανάγκες τους ενώ οι γεωτρήσεις είναι απαραίτητες από τη στιγμή που ο υδροφόρος ορίζοντας είναι πιο χαμηλά σε σχέση με το παρελθόν» εξηγεί ένας ντόπιος.

Η τουλούμπα είναι ένας τύπος αντλίας νερού. Οι αντλίες όμως έχουν μεγάλη ιστορία και δεν είναι μια πρόσφατη ανακάλυψη. Ο Χρήστος Βακαλόπουλος με ένα άρθρο του στο vakpumps.gr κάνει μια ιστορική αναδρομή στο θέμα.

Γράφει σχετικά ότι: «Από την αρχαιότητα η εξασφάλιση του νερού ήταν από τα σημαντικότερα κριτήρια στην επιλογή ενός τόπου ως μόνιμης κατοικίας διαβιώσεως, εφόσον αποτελούσε αναγκαία προϋπόθεση στην ανάπτυξη των ανθρωπίνων δραστηριοτήτων.

Ο φυσικός φιλόσοφος Θαλής ο Μιλήσιος (640-546 π.Χ.) χαρακτήριζε το νερό ως αρχετυπικό στοιχείο, πρωταρχικό συστατικό όλων των πραγμάτων και ο μέγας λυρικός ποιητής Πίνδαρος (552-443 π.Χ.) τόνιζε την αξία του αναφέροντας «ἐκ τῶν στοιχείων τοῦ κόσμου τό ὕδωρ εἶναι τό ἄριστον…».

Η ύδρευση λοιπόν θεωρούνταν από τις κυριότερες υποδομές κάθε οργανωμένης κοινότητας και η εξασφάλιση ποσοτήτων νερού για τις καθημερινές ανάγκες αποτυπώνεται σε πλήθος ανασκαφικών ευρημάτων. Όταν οι αρχαίοι οικισμοί άρχισαν να οργανώνονται σε επίπεδο πόλεως, η απλή γειτνίαση με τις υδροφόρες εστίες έπαψε να επαρκεί.

Η ανάγκη για τη δημιουργία δικτύων μεταφοράς και διανομής νερού κατέστη επιτακτική ώστε να διασφαλιστεί η ανάπτυξη των οργανωμένων πόλεων.

Τη δημιουργία δικτύων συμπλήρωσε η ανάπτυξη μηχανισμών, που εκμεταλλεύονταν τις ιδιότητες των ρευστών. Οι μηχανισμοί αυτοί χρησιμοποιήθηκαν για τη διακίνηση του νερού.

Ατέρμονας κοχλίας του Αρχιμήδη

Ένας τέτοιος μηχανισμός ήταν ο κοχλίας ή υδραυλικός ατέρμονας κοχλίας του Αρχιμήδη (287-212 π.Χ.) του μεγάλου μαθηματικού, φυσικού, μηχανικού, εφευρέτη και αστρονόμου της ελληνιστικής περιόδου. Ο κοχλίας του Αρχιμήδη αποτελούνταν από έναν ξύλινο άξονα που έφερε περιελίξεις από λεπτά και εύκαμπτα κλαδιά ιτιάς ή λυγαριάς, συνδεδεμένα το ένα με το άλλο, ώστε να δημιουργείται ένας ατέρμoνας κοχλίας.

Αντλία Κτησιβίου

Άλλος μηχανισμός, ήταν η εμβολοφόρος αντλία του Κτησιβίου (285-222 π.Χ.) του μαθηματικού, μηχανικού και εφευρέτη των ελληνιστικών χρόνων και ιδρυτή της Αλεξανδρινής Σχολής. Η αντλία του Κτησιβίου αποτελείται από δύο όμοιους κυλίνδρους, στο εσωτερικό των οποίων υπάρχουν έμβολα που κινούνται παλινδρομικά με τη βοήθεια μοχλού.

Επίσης, ο Φίλων ο Βυζάντιος (250 π.Χ.), κατασκεύασε μια αντλία με αλυσίδες, βαρούλκο και κουβάδες (μαγγάνι), καθώς και ένα είδος αεραντλίας (φυσερό).

Πυροσβεστική αντλία Ήρωνος

Η πυροσβεστική αντλία του Ήρωνος (1ο αι. μ.Χ.), μαθητή του Κτησιβίου ήταν μια δίδυμη καταθλιπτική εμβολοφόρος αντλία συνεχούς ροής νερού, τα έμβολα της οποίας παλινδρομούσαν αντίθετα, με τη βοήθεια ενός αρθρωτού κοινού χειρομοχλού μέσα σε δύο κατακόρυφα κυλινδρικά δοχεία βυθισμένα σε, πιθανότατα, τροχοφόρα δεξαμενή.

Η αντλία αυτή θεωρείται ως η πρώτη εμβολοφόρος καταθλιπτική αντλία της ανθρωπότητας.

Οι απαιτήσεις στη διακίνηση των ρευστών αυξήθηκαν κατακόρυφα με τη βιομηχανική επανάσταση, και πλέον δεν περιορίζονταν μόνο στο νερό.

Παράλληλα με την τεχνολογική πρόοδο, αναπτύσσονταν όλο και πιο σύνθετα μηχανήματα που εξυπηρετούσαν αυτόν το σκοπό.

Στις αρχές του 18ου αι., κατασκευάστηκε η πρώτη φυγόκεντρη αντλία και η αεραντλία (Ντ. Παπέν 1647-1712), τον 19o αι. η παλινδρομική αντλία με ατμό Η. Worthington, (1860), η στροβιλοαντλία Osborne Reynolds, (1875) κ.ά.» καταλήγει το άρθρο του Χρήστου Βακαλόπουλου.