Ο Κραναός

Από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου, δάσκαλο, συγγραφέα

ΓΕΝΙΚΑ – ΧΡΟΝΙΚΗ ΣΥΓΚΥΡΙΑ: Ο Κραναός, το όνομα του οποίου ετυμολογείται από το επίθετο κραναός [= τραχύς], ήταν ένας από τους κορυφαίους αττικούς ήρωες και βασιλιάς των Αθηνών. Βασίλευσε την εποχή του Κατακλυσμού [Δευκαλίων και Πύρρα]. Ήταν η εποχή που ο γιος του Κέκροπα, Ερυσίχθονας¹, πέθανε νέος και χωρίς απογόνους, ενώ ζούσε ακόμη ο πατέρας του. Όταν και ο Κέκροπας πέθανε, ο Κραναός πήρε στα χέρια του την εξουσία, γιατί θεωρείτο ως ο πιο ισχυρός μεταξύ των πολιτών.

ΤΕΚΝΑ: Ο Κραναός νυμφεύτηκε την Πεδιάδα από τη Σπάρτη και μαζί της απέκτησε έναν γιο τον Ράρο, ονομαστό ήρωα στην Ελευσίνα, και τρεις κόρες, την Κρανάη, την Κραναίχμη και την Ατθίδα [Ατθίς]. Η τελευταία από τις κόρες πέθανε σε πολύ μικρή ηλικία και για να την τιμήσει ο Κραναός ονόμασε και τη χώρα του Ατθίδα. Μάλιστα οι γυναίκες της Αττικής ονομάζονταν στους ιστορικούς χρόνους και Ατθίδαι.

Σύμφωνα με μία παράδοση, ο Κραναός είχε ορισθεί κριτής, ως εκπρόσωπος των κατοίκων της Αττικής, στη διαμάχη που είχαν μεταξύ τους ο θεός Ποσειδών και η θεά Αθηνά για το ποιος από τους δυο θα ήταν ο προστάτης των Αθηνών. Αργότερα ο Αμφικτύων², απόγονος του Δευκαλίωνα, που κατέβηκε από την Θεσσαλία στην Αττική, έδιωξε από την εξουσία τον Κραναό, παρότι ο τελευταίος του είχε δώσει μια από τις κόρες του σε γάμο. Εκείνος κατέφυγε τότε, εξόριστος ων, στο δήμο των Λαμπτρών³, όπου και αργότερα πέθανε. Εκεί βρισκόταν και ο τάφος του μέχρι τα μεταγενέστερα χρόνια, τουλάχιστο τους πρώτους αιώνες μ.Χ., όπως αναφέρει και ο Παυσανίας⁴.

ΛΑΤΡΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΩΑ: Οι Αθηναίοι λάτρευαν τον Κραναό ως ήρωα ορίζοντας μάλιστα ιδιαίτερο ιερέα, που εκλεγόταν από το γένος των Χαριδών. Από τον Κραναό οι κάτοικοι της Αττικής ονομάζονταν μέχρι τη Γεωμετρική Εποχή “Κραναοί” ή «παιδιά του Κραναού», θεωρούμενοι απόγονοί του. Ακόμη και η Αθήνα ονομαζόταν Κραναάπολις και η Ακρόπολη Κραναά. Υπάρχει επίσης το επίθετο «Κραναία» για τη θεά Αθηνά, ενώ το ιερό της στην Ελάτεια ονομαζόταν «Κραναί». Από τον Κραναό ετυμολογούν μερικοί και τη νήσο Κρανάη, όπου κατά τον Όμηρο μετέφερε αρχικά ο Πάρις την Ωραία Ελένη κατά την αρπαγή της από τη Σπάρτη. Οι περισσότεροι σύγχρονοι ερευνητές πιστεύουν ότι ο Κραναός ήταν αρχικά θεότητα του κύκλου της Αθηνάς, η λατρεία του οποίου πέρασε από το δήμο Λαμπτρών, όπου αρχικά περιοριζόταν, στην υπόλοιπη Αττική.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: Die Griechische Sagenwelt, Apollodors Mythologische Bibliothek, Parkland Verlag, Köln, 1997. Historien (Ηροδότου), Kröner Verlag, Stuttgart, 1971. Reisen in Griechenland (Παυσανίας), Artemis Verlag, Zürich und München, 1987. Παυσανίας 1, 2, 6. 1, Απολλόδωρος, Βιβλιοθήκη 1, 7, 2. 3, 14, 5. Πάριο Χρονικό. 1, 4 ως 7. Ηρόδοτος 8, 44. Στράβων, 9, 1, 18, σ. 397.

1. 1. Δεν πρέπει να συγχέουμε αυτόν τον Ερυσίχθονα με τον ομώνυμό του βασιλιά της Θεσσαλίας.
2. 2. Ο Αμφικτύονας ή Αμφικτύων ήταν γιος του Δευκαλίωνα και της Πύρρας και αδελφός του Έλληνα. Οι γονείς του, που βασίλευαν στη Θεσσαλική Φθία και θεωρούνταν οι γενάρχες των Ελλήνων. Κατά το «Πάριον Χρονικόν», ο Αμφικτύων βασίλευσε αρχικά στη Λοκρίδα και έπειτα στην Αθήνα. Ως βασιλιάς της Λοκρίδας, απέκτησε ένα γιο, τον Φύσκο, που έγινε πατέρας του Λοκρού, γενάρχη των Λοκρών. Ο Παυσανίας αναφέρει (Ι΄ 8, 1) την παράδοση ότι ο Αμφικτύονας είχε ιδρύσει την Πυλαία Αμφικτιονία κοντά στις Θερμοπύλες. Κατά τους αττικούς μύθους όμως (Απολλόδωρος, Γ 14, 6, Παυσανίας Α΄ 2, 6) ο Αμφικτύων δεν ήταν γιος του Δευκαλίωνα, ούτε καταγόταν από τη Θεσσαλία ή τη Λοκρίδα. Αναφέρεται ως αυτόχθων από την Αττική. Βασίλευσε στην Αθήνα 12 χρόνια ώσπου εκθρονίσθηκε και ο ίδιος από τον Εριχθόνιο.
3. 3. Ο δήμος αυτός ήταν στην περιοχή της Βάρης και του Κορωπίου.
4. 4. Παυσανίας, Α 31, 3.

Πηγή: ΕΝΤΥΠΗ LARISSANET

Ακολουθήστε το στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.