από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου, δάσκαλο, συγγραφέα
Α΄ ΣΕΛΕΜΝΟΣ ΚΑΙ ΑΡΓΥΡΑ: Κατά τη μυθολογία, ο Σέλεμνος ήταν ένας νεαρός βοσκός που αγάπησε μια Νύμφη, την Αργυρά. Κάποια στιγμή, όταν εκείνος γέρασε, αυτή, που σαν Νύμφη παρέμενε νέα, τον εγκατέλειψε και ο Σέλεμνος από τη στενοχώρια του πέθανε. Τότε η θεά Αφροδίτη, που τον συμπόνεσε για τη θλίψη του, τον έκανε ποταμό. Σύμφωνα με τον Παυσανία, οι αρχαίοι Πατρείς τον είχαν θεοποιήσει και πίστευαν ότι όποιος νέος τον οποίο είχε εγκαταλείψει η κοπέλα του, θα λουζόταν στα νερά του ποταμού αμέσως θα ξεχνούσε τον πόνο του1.
Ο ΠΟΤΑΜΟΣ ΣΕΛΕΜΝΟΣ: Ο Σέλεμνος σήμερα είναι μικρό ποτάμι της Αχαΐας, που πηγάζει από το Παναχαϊκό όρος, περνάει από το Καστρίτσι, προάστειο της Πάτρας, και χύνεται στον Κορινθιακό κόλπο. Ονομάζεται ακόμη και Καστριτσιάνικο ποτάμι. Στις όχθες του Σέλεμνου βρισκόταν η αρχαία πόλη Αργυρά, αλλά η θέση της δεν έχει ακόμη ταυτοποιηθεί αρχαιολογικώς.
Η ΔΙΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΠΑΥΣΑΝΙΑ: Τη μεταμόρφωση του νεαρού βοσκού Σέλεμνου σε ποτάμι από τη θεά Αφροδίτη παραδίδει ο Παυσανίας στα Αχαϊκά του. Παραθέτουμε αυτούσια την αφήγηση του περιηγητή: “Μετά τον Χάραδρο [κοντά στην πόλη των Πατρών] φτάνεις στα ερείπια, εντελώς ασήμαντα, της πόλης Αργυράς και στην πηγή Αργυρά, προς τα δεξιά του κεντρικού δρόμου και στον ποταμό Σέλεμνο που κατεβαίνει στη θάλασσα. Υπάρχει μια τοπική παράδοση γι’ αυτόν, ότι ήταν ένα ωραίο αγόρι που έβοσκε εκεί το κοπάδι του κι ότι η Αργυρά ήταν μια νύμφη, που αγάπησε τον Σέλεμνο και συνήθιζε να ανεβαίνει από τη θάλασσα και να τον επισκέπτεται συχνά για να κοιμηθεί πλάι του. Ύστερα από λίγο καιρό ούτε ωραίος φαινόταν ο Σέλεμνος ούτε η νύμφη σκόπευε να τον επισκεφθεί. Έτσι, ο Σέλεμνος, εγκαταλειμμένος από την Αργυρά, πέθανε από έρωτα και η Αφροδίτη τον έκανε ποτάμι. Αυτά ακριβώς διηγούνται οι Πατρείς. Και, καθώς ο Σέλεμνος εξακολουθούσε να αγαπάει την Αργυρά, ακόμη κι όταν μεταβλήθηκε σε ποτάμι, όπως ακριβώς η παράδοση λέει για τον Αλφειό, που εξακολουθούσε να αγαπάει την Αρέθουσα, η Αφροδίτη του έκανε ένα ακόμη δώρο· έκανε τον ποταμό να λησμονήσει την Αργυρά. Άκουσα και μια άλλη ιστορία γύρω από αυτόν, ότι δηλαδή το νερό του Σέλεμνου είναι ένα γιατρικό της αγάπης, αποτελεσματικό και για τους άνδρες και για τις γυναίκες. Όταν λουστούν στο ποτάμι, λησμονούν το πάθος τους. Αν υπάρχει κάποια αλήθεια σ’ αυτή την ιστορία, τότε το νερό του Σέλεμνου είναι για τους ανθρώπους πολυτιμότερο από πολλά πλούτη2”. (Παυσ. 7.23.1-3)
Β΄ ΚΟΜΑΙΘΩ ΚΑΙ ΜΕΛΑΝΙΠΠΟΣ: Η Κομαιθώ ήταν ιέρεια στον ναό της Αρτέμιδος Τρικλαρίας, στην αρχαία Πάτρα, η οποία σύμφωνα με την μυθολογία, παρά την ιερή της παρθενία, σύναψε ερωτική σχέση με τον Μελάνιππο. Μάλιστα οι συχνές συναντήσεις τους λάμβαναν χώρα μέσα στον ναό βαίνοντας σε ιεροσυλία. Η θεά Άρτεμις τότε εξοργίστηκε από τις πράξεις αυτές και έριξε μεγάλη επιδημία στην πόλη, κάνοντας ακόμη και τα φυτά να μην βγάζουν καρπούς. Τότε ζητήθηκε χρησμός από το Δελφικό Μαντείο και η Πυθία απάντησε ότι έπρεπε να θυσιαστούν ο Μελάνιππος και η Κομαιθώ3 για να εξαγνιστεί η Άρτεμις, πράγμα που έγινε με συνοπτικές διαδικασίες. Κι όχι μόνον αυτό: Από τότε κάθε χρόνο θυσιάζονταν ένας νέος και μια νέα, που ξεπερνούσαν σε ομορφιά τους συνομηλίκους τους. Η θυσία αυτή σταμάτησε από τον Ευρύπυλο. Γράφει μάλιστα ο Παυσανίας ότι έπαψαν να θυσιάζουν ανθρώπους για την Άρτεμη επειδή τους είχε δοθεί από πριν χρησμός δελφικός πως θα έρθει στον τόπο τους ένας ξένος βασιλιάς φέροντας μαζί του ένα θεό ξένο και ο βασιλιάς αυτός θα σταματήσει τις (ανθρωπο)θυσίες της Τρικλαρίας. Όταν έπεσε η Τροία, ο Ευρύπυλος, γιος του Ευαίμονα, πήρε μια λάρνακα (κιβώτιο). Μέσα στη λάρνακα ήταν ένα άγαλμα του Διονύσου, έργο του Ηφαίστου. Από τότε που καθιερώθηκε η λατρεία αυτή της νέας θεότητας, έπαψαν και οι ανθρωποθυσίες.
Η ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΠΑΥΣΑΝΙΑ, [Αχαϊκά, κεφ. 19 1-5]: “Ανάμεσα στο ναό της Λαφρίας και στο βωμό είναι καμωμένο επιτάφιο μνημείο για τον Ευρύπυλο. Ποιος ήταν ο Ευρύπυλος και για ποιο λόγο ήρθε σ’ αυτό τον τόπο θα τα αναφέρω, αφού παρουσιάσω πρώτα τις συνθήκες τής ζωής που επικρατούσαν εδώ, όταν ο Ευρύπυλος ήρθε: οι Ίωνες, οι εγκαταστημένοι στην Αρόη, την Άνθεια και τη Μεσάτι είχαν ένα κοινό τέμενος και ναό της Άρτεμης, της επονομαζόμενης Τρικλαρίας, για την οποία οι Ίωνες έκαναν γιορτή κάθε χρόνο και αγρυπνία ολονύχτια. Ιέρεια της θεάς ήταν μια παρθένος, η οποία ασκούσε την Ιεροσύνη μέχρι του γάμου της. Λένε λοιπόν πως κάποτε συνέβη να είναι ιέρεια της θεάς η Κομαιθώ, μια εξαιρετικά ωραία παρθένος και πως έτυχε να είναι ερωτευμένος μαζί της ο Μελάνιππος, ο οποίος και στα άλλα ξεπερνούσε τους συνομηλίκους του, ιδιαίτερα όμως στη σωματική ομορφιά. Όταν ο Μελάνιππος έκαμε την παρθένο να τον ερωτευθεί εξ ίσου, τη ζήτησε σε γάμο από τον πατέρα της. Είναι συνηθισμένο στους γέρους και σ’ άλλα να εναντιώνονται στους νέους, αλλά και τον πόνο των ερωτευμένων να μην τον αισθάνονται∙ έτσι και ο Μελάνιππος τότε, ο οποίος ήθελε να νυμφευτεί την Κομαιθώ που κ’ εκείνη τον ήθελε, δεν βρήκε καμιά ευμενή διάθεση ούτε στους δικούς του γονείς ούτε στους γονείς της Κομαιθούς. και φάνηκε από ό,τι συνέβη στην περίπτωση του Μελάνιππου, αλλά και σε πολλές άλλες, πως ο έρωτας είναι ικανός και τα νόμιμα των ανθρώπων να συγχύσει και τις τιμές των θεών να ανατρέψει: μέσα στο ιερό της Άρτεμης η Κομαιθώ και ο Μελάνιππος ικανοποίησαν το πάθος του έρωτά τους. Και συνέβη στο εξής το ζεύγος αυτό να χρησιμοποιεί το ιερό ως νυφικό θάλαμο, ενώ τους ανθρώπους άρχισε να τους φθείρει η οργή της Άρτεμης με το να μην αποδίδει η γη κανένα καρπό, αλλά και αρρώστιες ασυνήθιστες να πέσουν και θάνατοι να σημειωθούν απ’ αυτές περισσότεροι παρά πριν. Η πόλη κατέφυγε στο μαντείο των Δελφών, και η Πυθία κατηγόρησε το Μελάνιππο και την Κομαιθώ∙ και ήρθε χρησμός κι αυτούς τους δύο να θυσιάσουν στην Άρτεμη, αλλά και κάθε χρόνο να θυσιάζουν στη θεά ένα νέο και μια νέα παρθένο που θα υπερτερούσαν στην ομορφιά. Εξ αιτίας της θυσίας αυτής ο παρά το ιερό της Τρικλαρίας ποταμός ονομάστηκε Αμείλιχος∙ πριν δεν είχε κανένα όνομα. Όσοι νέοι και παρθένες χάνονταν χωρίς κανένα φταίξιμο απέναντι της θεάς, αλλά εξ’ αιτίας του Μελάνιππου και της Κομαιθούς, και οι ίδιοι ήταν αξιολύπητοι για ό,τι πάθαιναν, αλλά και οι δικοί τους∙ για το Μελάνιππο όμως και την Κομαιθώ προσωπικά δεν πιστεύω πως έπαθαν καμιά συμφορά, γιατί το μόνο που ισοφαρίζει σε αξία την ανθρώπινη ζωή είναι το να πετύχει κανείς στον έρωτα.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: Στεφ. Ν. Θωμόπουλος, Ιστορία της Πόλεως Πατρών από αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι του 1821. Έκδοση τέταρτη Τόμος Α’, Αχαϊκές Εκδόσεις, Πάτρα 1998.
konstantinosa.oikonomou@gmail.com www.scribd.com/oikonomoukon
- 1. Εφημερίδα Σκριπ, φ. 10.10.1895, άρθρο του περιηγητή Φρέζερ και Παυσανίας, Αχαϊκά.
- 2. Παυσανίας, 7.23. 1-3.
- 3. Με το όνομα Κομαιθώ υπήρξε και άλλο μυθολογικό πρόσωπο. Συγκεκριμένα αυτή ήταν κόρη του βασιλιά των Ταφίων Πτερελάου. Κατά την πολιορκία της πόλης των Ταφίων από τον Αμφιτρύωνα, η Κομαιθώ τον ερωτεύτηκε και πρόδωσε τον πατέρα της, όμως ο Αμφιτρύων όταν κατέλαβε την πόλη την σκότωσε [Απολλόδωρος, Β].
Πηγή: ΕΝΤΥΠΗ LARISSANET
Ακολουθήστε το 
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
