Ελένη και Πάρις [Πίνακας του Ντάβιντ 1788]
Από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου, δάσκαλο στο 16ο Δ. Σχ. Λάρισας, συγγραφέα
Η αποκαλούμενη Ωραία Ελένη, ονομαστή για την ομορφιά της, κύρια αιτία του δεκαετούς πολέμου των Αχαιών με την Τροία, ήταν κόρη του Τυνδάρεω [“ανεπισήμως” του Δία] και της Λήδας. Σύζυγός της ήταν ο Μενέλαος, βασιλιάς της Σπάρτης. Ο Όμηρος την ονομάζει “κόρη του Δία” και φαίνεται ότι γεννήθηκε από την ένωση του θεού με τη Λήδα, με την οποία ο θεός έσμιξε μεταμορφωμένος σε κύκνο! Είναι συνεπώς αδελφή των Διοσκούρων Κάστορα και Πολυδεύκη αλλά και της Κλυταιμνήστρας. Σύμφωνα με το Μύθο, η αρπαγή της Ελένης από τον Πάρη απετέλεσε την αφορμή του Τρωικού πολέμου.
ΤΑ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΑΡΠΑΓΗ: Ο θρύλος της ομορφιάς της είχε εξαπλωθεί σ’ όλη την Ελλάδα. Μάλιστα, ενώ ήταν ανήλικη, την έκλεψε ο Θησέας με τη βοήθεια του βασιλιά της Λάρισας Πειρίθου μέσα από το ναό της Ορθίας Αρτέμιδος και τη μετέφερε στις Αφίδνες της Αττικής, όπου και την έκρυψε αναθέτοντας στη μητέρα του, Αίθρα, να φροντίζει την πανέμορφη ανήλικη βασιλοπούλα. Από εκεί την ελευθέρωσαν λίγο αργότερα οι αδελφοί της, οι Διόσκουροι. Έτσι επέστρεψε στο Άργος και ήταν για τα επόμενα χρόνια η πιο περιζήτητη νύφη σε όλη την Ελλάδας. Ο πατέρας της, ο Τυνδάρεως, προβλέποντας μελλοντικά μπερδέματα εξαιτίας της ομορφιάς της κόρης του, κάλεσε όλους τους ενδιαφερόμενους μνηστήρες της Ελένης απ΄όλη την Ελλάδα και τους έβαλε να ορκιστούν πως ο καθένας τους θα γινόταν εγγυητής και αρρωγός σε κάθε πιθανό πρόβλημα η εχθρική επιβουλή, όποτε και αν χρειαζόταν, στο ζεύγος Ελένης και επιλεγμένου μνηστήρα. Τελικά ο Τυνδάρεως, σε συννενόηση με τον άλλο γαμπρό του, τον Αγαμέμνονα, επέλεξε τον Μενέλαο για να την παντρέψει.
ΣΤΗΝ ΤΡΟΙΑ: Η Αφροδίτη, όμως, σύμφωνα με την υπόσχεση που είχε δώσει στον Πάρη, τον Τρώα πρίγκηπα, κανόνισε να νιώσουν δυνατό αμοιβαίο έρωτα αυτός και η Ελένη κι έτσι ο Πάρις την πήρε με τη θέλησή της στην Τροία. Μετά τον θάνατο του Πάρη, παντρεύτηκε τον αδελφό του το Δηίφοβο. Ύστερα από την πτώση της Τροίας, ακολούθησε το Μενέλαο πίσω στη Σπάρτη, όπου έφτασαν μετά από περιπέτειες οχτώ χρόνων! Από τότε έζησαν ήσυχοι την υπόλοιπη ζωή τους.
Η ΕΚΔΟΧΗ ΤΟΥ “ΕΙΔΩΛΟΥ”: Ωστόσο, μια άλλη εκδοχή του Μύθου, θέλει το Μενέλαο να φτάνει στην Αίγυπτο και να συναντά εκεί την πραγματική Ελένη, που του εκμυστηρεύεται ότι η “Ελένη” για την οποία πολεμούσαν στην Τροία ήταν ένα ψεύτικο είδωλο! Στο μύθο αυτό αναφέρονται μεταξύ άλλων, ο ποιητής Στησίχορος στη γνωστή παλινωδία του, η οποία διασώζεται στο “Φαίδρο” του Πλάτωνα1, ο τραγικός ποιητής Ευριπίδης στο δράμα του “Ελένη”, αλλά και ο σύγχρονος ποιητής Γιώργος Σεφέρης στο ποίημα «Ελένη».
ΣΧΟΛΙΑ ΑΡΧΑΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΕΝΗ: Ο Όμηρος στην Ιλιάδα του, παρουσιάζει την Ελένη ως ένα πλάσμα ανθρώπινο με θεϊκή καταγωγή, αποφεύγοντας να την κατακρίνει, πόσο δε μάλλον να την καταδικάσει. Όμως, την παρουσιάζει συχνά να αυτοκαταδικάζεται μεταχειριζόμενη το επίθετο «κυνώπις» [=σκυλόφατσα!] ειρωνευόμενη το παρουσιαστικό της. Αν και αγαπά τον Πάρη, φεύγει από κοντά του γιατί δεν είναι γενναίος. Ο Όμηρος τη χαρακτηρίζει καλλίκομον (ομορφομαλλούσα), καλλιπάρηον (ομορφοπρόσωπη), λευκώλενον (ασπροχέρα), τανύπεπλον (ομορφοντυμένη) κ.α., αλλά μια φορά την αποκαλεί ριγεδανήν (φρικτή), γιατί προκάλεσε τον αφανισμό πολλών ηρώων. Για τον ίδιο λόγο ένας άλλος κορυφαίος τραγικός, ο Αισχύλος, παρετυμολογεί το όνομά της και την αποκαλεί ελεύναν, έλανδρον, ελέπτολιν (δηλαδή καταστροφή για τα καράβια, τους άνδρες, και τις πολιτείες). Παρ΄όλη την απιστία της, ο Όμηρος την παρουσιάζει συχνά να μετανιώνει και να νοσταλγεί την πατρίδα της, τη Σπάρτη, τον άντρα της και την κόρη της, την Ερμιόνη. Οι Ίβυκος και Αλκαίος, λυρικοί ποιητές κι οι δυο τους, τη θεωρούν υπαίτια του πολέμου και, μη φειδόμενοι αρνητικών σχολίων, τη συνδέουν με την απιστία. Η Σαπφώ, αντίθετα, αναφέρεται στην Ελένη, όχι για να την κατακρίνει ως αιτία πολέμου, αλλά για να δικαιωθεί ο Έρως, ο οποίος μπορεί από μόνος του να προκαλέσει φοβερότατα δεινά. Πάντως, στον Ευριπίδη, παρουσιάζεται περισσότερο ως θύμα παρά ως πρόξενος κακών.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: Βαρελάς Λάμπρος, «Ο μύθος της ωραίας Ελένης στη νεοελληνική ποίηση: Από τον Παλαμά ώς τον Ρίτσο», στο: Μνήμη Γ. Π. Σαββίδη. Θέματα νεοελληνικής φιλολογίας: Γραμματολογικά, εκδοτικά, κριτικά, Πρακτικά της Η΄ Επιστημονικής Συνάντησης 11-14/3/1997, εκδ. Ερμής,2001, σελ. 333-343. Πλάτων, Φαίδρος. Ομήρου Ιλιάδα.
- “oὐκ ἔστ᾽ ἔτυμος λόγος οὗτος, οὐδ᾽ ἔβας ἐν νηυσὶν εὐσέλμοις, οὐδ᾽ ἵκεο Πέργαμα Τροίας”.
Ακολουθήστε το 
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
