Απόφαση – σταθμός για τις γερμανικές αποζημιώσεις στο Δίστομο: Ιταλικό δικαστήριο ανοίγει τον δρόμο για την καταβολή τους

Σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά τη Μεγάλη Παρασκευή (10.04.2026) από την περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας και τον δήμο Διστόμου-Αράχοβας-Αντίκυρας, η εξέλιξη αυτή ανοίγει τον δρόμο την καταβολή αποζημιώσεων στις οικογένειες των θυμάτων της σφαγής του Διστόμου, εκτός εάν η Γερμανία επιλέξει νέα προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης ή η ιταλική κυβέρνηση προχωρήσει σε νομοθετική παρέμβαση.

Η σφαγή του Διστόμου παραμένει ένα από τα βαρύτερα εγκλήματα πολέμου της ναζιστικής κατοχής στην Ελλάδα. Τον Ιούνιο του 1944, γερμανικές δυνάμεις κατοχής σκότωσαν 218 κατοίκους του χωριού, ανάμεσά τους 45 παιδιά και 20 βρέφη, σε αντίποινα για αντιστασιακή δράση στην περιοχή. Οι συγγενείς των θυμάτων προσέφυγαν αργότερα στη Δικαιοσύνη και το 2002 ο Άρειος Πάγος εξέδωσε τελεσίδικη απόφαση υπέρ τους. Ωστόσο, η απόφαση δεν εκτελέστηκε ποτέ στην Ελλάδα, καθώς απαιτούνταν ειδική άδεια για αναγκαστική εκτέλεση κατά ξένου κράτους, η οποία δεν χορηγήθηκε.

Η διεκδίκηση μεταφέρθηκε έτσι στην Ιταλία, όπου η περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας —και παλαιότερα η νομαρχία Βοιωτίας— κινήθηκε για λογαριασμό των συγγενών, επιδιώκοντας τη δέσμευση περιουσιακών στοιχείων του γερμανικού δημοσίου. Κατά τις ίδιες πληροφορίες, μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται και χρηματικές απαιτήσεις που συνδέονται με τους γερμανικούς σιδηροδρόμους.

Γιατί είναι κρίσιμη η απόφαση

Η νέα απόφαση του ιταλικού δικαστηρίου θεωρείται κρίσιμη και για έναν ακόμη λόγο: το 2022 η κυβέρνηση Ντράγκι είχε συγκροτήσει ταμείο ύψους 61 εκατ. ευρώ για την αποζημίωση θυμάτων ναζιστικών εγκλημάτων, ωστόσο αυτό αφορούσε αποκλειστικά Ιταλούς πολίτες. Οι συγγενείς των θυμάτων του Διστόμου είχαν εξαιρεθεί, στοιχείο που, σύμφωνα με τις ίδιες αναφορές, βάρυνε στη σημερινή κρίση του δικαστηρίου, καθώς οι αξιώσεις τους δεν είχαν ικανοποιηθεί ή διευθετηθεί με άλλον τρόπο.

Παρά τη θετική αυτή εξέλιξη, η υπόθεση δεν κλείνει. Η διαδικασία εκτέλεσης θα μπορούσε να ανακοπεί εκ νέου είτε μέσω νέας προσφυγής της Γερμανίας στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης είτε μέσω ενδεχόμενης νομοθετικής παρέμβασης της ιταλικής κυβέρνησης. Προς το παρόν, πάντως, η απόφαση της ιταλικής Δικαιοσύνης επαναφέρει στο προσκήνιο μία από τις πλέον εμβληματικές υποθέσεις διεκδίκησης γερμανικών αποζημιώσεων, ενισχύοντας το αίτημα για δικαίωση των οικογενειών θυμάτων της σφαγής του Διστόμου.