Της Εύης Μπουτζέτη – Πανίδου
Η ιστορία της Ιατρικής είναι βαθιά συνδεδεμένη με τον αγώνα του ανθρώπου απέναντι στην ασθένεια και τον θάνατο. Για αιώνες ολόκληρους, πλήθος ασθενειών θεωρούνταν ανίκητες και εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο έχαναν τη ζωή τους χωρίς καμία ελπίδα θεραπείας. Η πρόοδος όμως της επιστήμης, χάρη στην αφοσίωση και την επιμονή ορισμένων σπουδαίων επιστημόνων, άλλαξε σταδιακά αυτή την πορεία.
Πίσω από κάθε ιατρική πρόοδο βρίσκονται άνθρωποι που αφιέρωσαν τη ζωή τους στην έρευνα. Γιατροί που πέρασαν αμέτρητες ώρες σε εργαστήρια και νοσοκομεία, συχνά χωρίς ωράρια, με μοναδικό σκοπό να βρουν λύσεις σε δύσκολα ιατρικά προβλήματα. Πολλοί από αυτούς θυσίασαν προσωπικές στιγμές και οικογενειακή ζωή, υπηρετώντας με αυταπάρνηση το ιερό λειτούργημα της Ιατρικής.
Χάρη στη δική τους προσφορά, πολλές ασθένειες αντιμετωπίστηκαν, νέες θεραπείες αναπτύχθηκαν και η ανθρώπινη ζωή προστατεύθηκε περισσότερο από ποτέ. Ιδιαίτερα σημαντική υπήρξε η πρόοδος στον τομέα της φροντίδας των νεογνών, εκεί όπου κάθε λεπτό μπορεί να καθορίσει τη ζωή ενός ανθρώπου που μόλις ξεκινά το ταξίδι του στον κόσμο.
Σε αυτή την πρόοδο συνέβαλαν καθοριστικά δύο σπουδαίες μορφές της παγκόσμιας ιατρικής, η Αμερικανίδα ιατρός Virginia Apgar και ο Γάλλος μαιευτήρας Stéphane Tarnier.
Η Virginia Apgar (1909-1974) υπήρξε μια από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της σύγχρονης νεογνολογίας. Αναισθησιολόγος στο Πανεπιστήμιο Columbia της Νέας Υόρκης, αφιέρωσε μεγάλο μέρος της επιστημονικής της ζωής στη βελτίωση της φροντίδας των νεογέννητων. Το 1952 παρουσίασε μια απλή αλλά εξαιρετικά αποτελεσματική μέθοδο αξιολόγησης της κατάστασης του νεογνού αμέσως μετά τη γέννηση, την περίφημη κλίμακα Apgar.
Η μέθοδος αυτή, βασισμένη σε πέντε βασικά κριτήρια, τον καρδιακό ρυθμό, την αναπνοή, τον μυϊκό τόνο, τα αντανακλαστικά και το χρώμα του δέρματος. Επιτρέπει στους γιατρούς να εκτιμήσουν μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα την κατάσταση ενός νεογέννητου και να παρέμβουν άμεσα εάν χρειαστεί. Η εφαρμογή της κλίμακας Apgar συνέβαλε αποφασιστικά στη μείωση της νεογνικής θνησιμότητας σε ολόκληρο τον κόσμο και κατέστησε την Apgar μια από τις πιο σεβαστές μορφές της ιατρικής επιστήμης.
Αρκετές δεκαετίες νωρίτερα, ο Stéphane Tarnier (1828-1897) είχε ήδη ανοίξει έναν άλλο σημαντικό δρόμο στη φροντίδα των πρόωρων βρεφών. Ο Γάλλος μαιευτήρας θεωρείται ο «πατέρας της θερμοκοιτίδας». Σε μια εποχή όπου τα πρόωρα μωρά είχαν ελάχιστες πιθανότητες επιβίωσης, ο Tarnier αντιλήφθηκε ότι η διατήρηση της θερμότητας ήταν ζωτικής σημασίας για τη ζωή τους.
Έτσι σχεδίασε την πρώτη κλειστή θερμοκοιτίδα για συστηματική ιατρική χρήση, μια καινοτομία που επέτρεψε την προστασία των πρόωρων βρεφών και αύξησε σημαντικά τις πιθανότητες επιβίωσής τους. Η ιδέα του διαδόθηκε γρήγορα σε μαιευτήρια και νοσοκομεία σε ολόκληρο τον κόσμο, αποτελώντας τη βάση της σύγχρονης νεογνολογικής φροντίδας.
Η σημασία αυτών των ανακαλύψεων γίνεται ακόμη πιο κατανοητή μέσα από μικρές ανθρώπινες ιστορίες που επαναλαμβάνονται καθημερινά στα μαιευτήρια του κόσμου.
Σε ένα μαιευτήριο, πριν από μερικές δεκαετίες, ένα μικροσκοπικό πρόωρο βρέφος γεννήθηκε σιωπηλό και αδύναμο. Οι γιατροί τοποθέτησαν αμέσως το νεογέννητο στη θερμοκοιτίδα και μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα αξιολόγησαν την κατάστασή του με την κλίμακα που είχε δημιουργήσει η Apgar. Η πρώτη βαθμολογία ήταν χαμηλή, αλλά η ομάδα των γιατρών δεν εγκατέλειψε την προσπάθεια. Με προσοχή και επιμονή, το μικρό σώμα άρχισε σιγά-σιγά να ζεσταίνεται και να αντιδρά. Λίγα λεπτά αργότερα ακούστηκε η πρώτη αδύναμη κραυγή.
Εκείνη η μικρή φωνή ήταν η νίκη της επιστήμης και της ανθρώπινης αφοσίωσης. Χάρη στις ιδέες επιστημόνων, όπως της Apgar και του Tarnier, χιλιάδες παρόμοιες ιστορίες δεν τελειώνουν πια με σιωπή, αλλά με το πρώτο κλάμα μιας νέας ζωής.
Ωστόσο, η μεγάλη αυτή παράδοση της Ιατρικής επιβάλλει και μια ευθύνη, να προστατευθεί το κύρος της. Δυστυχώς, σε κάθε εποχή εμφανίζονται και ορισμένοι επίορκοι λειτουργοί που ξεχνούν τον όρκο τους και μετατρέπουν την ιατρική πράξη σε μέσο προσωπικού οφέλους. Τέτοιες συμπεριφορές δεν πλήττουν μόνο τους ασθενείς, αλλά αδικούν και τους χιλιάδες έντιμους γιατρούς που καθημερινά αγωνίζονται για την ανθρώπινη ζωή.
Η κοινωνία οφείλει να στηρίζει τους πραγματικούς λειτουργούς της Ιατρικής, αλλά ταυτόχρονα να μη σιωπά απέναντι σε φαινόμενα διαφθοράς ή ανηθικότητας. Η καταγγελία και η απομόνωση όσων αμαυρώνουν το λειτούργημα της Ιατρικής αποτελεί πράξη σεβασμού προς τους ασθενείς, αλλά και προς την ίδια την επιστήμη.
Η πρόοδος της Ιατρικής μάς θυμίζει ότι πίσω από κάθε επιστημονική ανακάλυψη κρύβεται ένας βαθύτερος σκοπός, η προστασία της ανθρώπινης ζωής. Από την πρώτη ανάσα ενός νεογέννητου μέχρι τα τελευταία χρόνια της ανθρώπινης πορείας, η επιστήμη συνεχίζει να στέκεται δίπλα στον άνθρωπο με γνώση, ευθύνη και βαθύ ανθρωπισμό.
Πηγές
- Apgar, V. (1953). A Proposal for a New Method of Evaluation of the Newborn Infant. Current Researches in Anesthesia & Analgesia.
- Tarnier, S. (1888). De l’incubation artificielle des enfants nés avant terme. Paris.
- American Academy of Pediatrics (2015). Neonatal Resuscitation Guidelines.
- World Health Organization (WHO). Newborn Health and Survival Reports.
Πηγή: ΕΝΤΥΠΗ LARISSANET
Ακολουθήστε το 
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
