Γράφει ο Ευάγγελος Μπαλντούνης
Καθηγητής φιλόλογος – συγγραφέας – ιστορικός ερευνητής
Πριν από 83 χρόνια, τον Μάρτιο του 1943, στην επαρχία Φαρσάλων 40 πατριώτες σκοτώθηκαν από τα ιταλικά στρατεύματα κατοχής σε αντίποινα για την κατάληψη της πόλης στις 28 Μαρτίου 1943, από ανταρτικές ομάδες και τη σύλληψη της ιταλικής φρουράς..
ΟΙ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΩΝ ΑΝΤΑΡΤΩΝ ΓΙΑ ΕΠΙΘΕΣΗ: Στα ημιορεινά χωριά της επαρχίας Φαρσάλων η δράση των αντάρτικων ομάδων γίνεται όλο και πιο έντονη. Ο λαός με την ελπίδα και την προσμονή της λευτεριάς πληροφορείται με ενθουσιασμό τις κινήσεις και τις επιτυχίες των ανταρτών. Το ηθικό του εχθρού στην πόλη των Φαρσάλων έπεφτε συνεχώς. Την εποχή εκείνη το υπαρχηγείο Καραντάου – Πηλίου πήρε την απόφαση να “καθαρίσει” την εστία των καραμπινιέρων στα Φάρσαλα. Έτσι καταστρώθηκε το σχέδιο και ορίστηκε τόπος συγκέντρωσης το χωριό Σιτόχωρο. Τμήματα ανταρτών, στις 28 Μαρτίου, με επικεφαλής τον Γεροδήμο έκαναν επίθεση στην πόλη των Φαρσάλων και κατέλαβαν τη γέφυρα του Ενιπέα και τη διάβαση των Χαλκιάδων.
Η ΕΠΙΤΥΧΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ: Στη γέφυρα αφήνουν το ιππικό για παρενόχληση του εχθρού από τη Λάρισα και άλλα τμήματα, αφού κόβουν τα καλώδια του τηλέγραφου, προχώρησαν προς την πόλη από διαφορετικές κατευθύνσεις. Από το Βαρούσι, το Νεκροταφείο, τον Ταμπάκο (Απιδανό) και την οδό Λαμίας. Μια ομάδα περικυκλώνει την Καραμπινιερία και μια άλλη την Υποδιεύθυνση Χωροφυλακής. Αρχίζουν τα πρώτα πυρά. Η Υποδιεύθυνση Χωροφυλακής πέφτει χωρίς μάχη και αιχμαλωτίζονται περί τους 100 χωροφύλακες και αξιωματικούς, οι οποίοι αργότερα αφέθηκαν ελεύθεροι. Η μάχη συνεχίζεται. Τώρα ο μόνος στόχος είναι το κτίριο της Καραμπινιερίας. Τα πυρά του εχθρού δυσκόλευαν τους επιτιθέμενους αντάρτες. Οι κάτοικοι με ενθουσιασμό πρόσφεραν τη βοήθειά τους στους αντάρτες και το ηθικό τους ήταν πολύ ανεβασμένο. Η κατάληψη του κτιρίου καθυστερούσε και τότε οι αντάρτες αποφάσισαν να το πυρπολήσουν. Η πυρπόληση απέτυχε και τότε αποφασίζουν να ανατινάξουν το κτίριο με ναρκοθέτηση.
Η ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΩΝ ΙΤΑΛΩΝ και Η ΑΓΩΝΙΑ ΓΙΑ ΑΝΤΙΠΟΙΝΑ: Οι Ιταλοί αποφασίζουν να παραδοθούν και ζητούν εγγυήσεις, οι οποίες τους δίνονται. Στη συνέχεια παραδίδουν τον οπλισμό τους και περί τους 22 άνδρες και 3 αξιωματικοί επιβιβάστηκαν σε αυτοκίνητο και οδηγήθηκαν στην Ερέτρεια αφήνοντας πίσω τους 2 νεκρούς. Οι αντάρτες ύψωσαν στο κτίριο και την πλατεία την ελληνική σημαία και αποχώρησαν τραγουδώντας. Το γεγονός της παράδοσης των Ιταλών και η εξουδετέρωση της εχθρικής αυτής εστίας προκάλεσε μεγάλο ενθουσιασμό στους κατοίκους και αρκετοί νέοι ακολούθησαν τους αντάρτες στα βουνά. Άρχισαν όμως να εκδηλώνονται και ανησυχίες για αντίποινα εκ μέρους των Ιταλών. Ανήμερα το απόγευμα ένα εχθρικό αεροπλάνο έκανε την εμφάνισή του πάνω από την πόλη και άρχισε να πυροβολεί. Από αδέσποτη σφαίρα σκοτώθηκε ο Φαρσαλινός Κων. Βουρδάκης, που είχε βγει στο μπαλκόνι του σπιτιού του. Οι κάτοικοι πανικοβλήθηκαν και άρχισαν να εγκαταλείπουν την πόλη κατευθυνόμενοι άλλοι προς τα υψώματα του κάστρου και της Σούρλας και άλλοι προς τα ημιορεινά χωριά Δίλοφο, Ναρθάκι, Σκοπιά κ.λπ.
Η ΔΙΗΜΕΡΗ ΑΝΤΕΚΔΙΚΗΣΗ ΤΩΝ ΙΤΑΛΩΝ: Την επόμενη μέρα 29 Μαρτίου 1943, Ιταλοί στρατιώτες με επικεφαλής ταγματάρχη περικύκλωσαν τα Φάρσαλα (οι κάτοικοι έχουν καταφύγει προς τα ημιορεινά χωριά της περιοχής) και τα πυρπολούν. Περίπου 250 σπίτια και καταστήματα παραδόθηκαν στις φλόγες. Μέσα σε λίγες στιγμές η πόλη έγινε παρανάλωμα του πυρός. Οι φλόγες και οι καπνοί διακρίνονταν σ’ όλο το θεσσαλικό κάμπο. Οι Φαρσαλινοί με σφιγμένη την καρδιά παρακολουθούσαν από τα υψώματα τα σπίτια τους να καίγονται. Στο μεταξύ, οι Ιταλοί συνέλαβαν περί τους 28 Φαρσαλινούς και τους μετέφεραν στη Λάρισα, όπου υποβλήθηκαν σε κακοποίηση και ραβδισμούς. Το απόγευμα οι κάτοικοι ξεθάρρεψαν και κατέβηκαν στην πόλη για να μαζέψουν ό,τι ήταν δυνατόν από τα καμένα σπίτια και μαγαζιά τους. Την επόμενη ημέρα 30 Μαρτίου 1943 οι Ιταλοί επιστρέφουν στην περιοχή και στον Σιδηροδρομικό Σταθμό εκτέλεσαν 20 άντρες (13 Φαρσαλινούς και 7 περαστικούς).
ΣΑΡΑΝΤΑ ΕΞΙΛΑΣΤΗΡΙΑ ΘΥΜΑΤΑ: Κατόπιν αφού περικύκλωσαν πάλι την πόλη που είχε εκκενωθεί, σκότωσαν 5 ανθρώπους που βρήκαν μπροστά τους. Ήταν άρρωστοι που νοσηλεύονταν την εποχή εκείνη στα σπίτια τους από επιδημία τύφου, που είχε ενσκήψει στην πόλη. Μετά το μεσημέρι οι Ιταλοί έφυγαν. Στη συνέχεια επιστρέφοντας προς τη Λάρισα στο χωριό Δενδράκια εκτέλεσαν 14 κατοίκους ανεβάζοντας το συνολικό αριθμό των θυμάτων της πόλης και της επαρχίας Φαρσάλων στα 40 άτομα. Το θέαμα που αντίκρισαν οι Φαρσαλινοί που γύρισαν, ήταν τρομερό. Γυναίκες και παιδιά αντικρίζοντας στους δρόμους, στα κατώφλια των σπιτιών τους, προσφιλή αδικοσκοτωμένα πρόσωπα ξεσπούσαν σε θρήνους και κλάματα, ενώ οι γυναίκες μόνες τους άνοιγαν τους λάκκους στο νεκροταφείο για να θάψουν τους νεκρούς τους.
~ Στο ετήσιο μνημόσυνό τους σημειώνεται : «Σήμερα είναι μία ημέρα ιστορικής μνήμης. Οφείλουμε καταρχάς να επιτελέσουμε το πρώτιστο καθήκον μας. Να αποδώσουμε τον προσήκοντα φόρο τιμής και ευγνωμοσύνης στους ήρωες νεκρούς μας…. Η σημερινή ημέρα είναι ημέρα μνήμης γι’ αυτούς που αγωνίστηκαν για τη δική μας ελευθερία και ημέρα αντίστασης απέναντι στις δυνάμεις που επιχειρούν την ιστορική μας λήθη”.
Πηγή: ΕΝΤΥΠΗ LARISSANET
Ακολουθήστε το 
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
