Το Βήμα της Κυριακής φιλοξενεί δηλώσεις του κ. Δημήτριου Μπόγδανου, Καθηγητή Παθολογίας και Αυτοάνοσων Νοσημάτων, Διευθυντή της Κλινικής Ρευματολογίας και κλινικής Ανοσολογίας, του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας που αφορούν στα αυτοάνοσα νοσήματα, την σύγχρονη πανδημία που «χτυπά» κυρίως τις γυναίκες και από τα οποία υποφέρουν εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες χωρίς να το γνωρίζουν.
Αυτοάνοσα νοσήματα: Μια σύγχρονη επιδημία που «προτιμά» τις γυναίκες
Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι περίπου το 4% του συνόλου του παγκόσμιου πληθυσμού πλήττεται και οι 2 στις 3 διαγνώσεις αφορούν γυναίκες νεαρής, μέσης ή μεγάλης ηλικίας.
Σε έξαρση διαπιστώνεται τα τελευταία χρόνια η διάγνωση αυτοάνοσων νοσημάτων, με την επιστημονική κοινότητα να κάνει λόγο για μια σύγχρονη επιδημία, καθώς προσβάλλονται όλο και περισσότερες νεαρές ηλικίες ( περίπου το 20%των νέων διαγνώσεων αφορά νεαρά άτομα). Μάλιστα τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι περίπου το 4% του συνόλου του παγκόσμιου πληθυσμού έχει τουλάχιστον μία αυτοάνοση νόσο και 2 στις 3 διαγνώσεις αφορούν γυναίκες νεαρής, μέσης ή μεγάλης ηλικίας. Παγκοσμίως δε, επηρεάζουν το 7% – 10% του αναπτυγμένου κόσμου.
Στα αυτοάνοσα νοσήματα, το ανοσοποιητικό σύστημα (που αποτελεί την κύρια ασπίδα προστασίας και άμυνας του οργανισμού σε μικρόβια και ιούς) ενεργοποιείται ανεξέλεγκτα, χάνει τον έλεγχό του, στρέφεται ενάντια σε κύτταρα, ιστούς και όργανα του σώματος μας και μπαίνει σε τροχιά «αυτοκαταστροφής» χωρίς να μπορεί να αυτορυθμιστεί και να ανακάμψει. Οι παθήσεις είναι χρόνιες, αφορούν όλες τις ηλικίες, τα φύλα, τις φυλές και τις εθνικότητες. Οι αυτοάνοσες ασθένειες, που κάποτε θεωρούνταν σχετικά σπάνιες, επηρεάζουν επιπλέον εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως και εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες.
Όπως αναφέρει στο « Βήμα» ο Δημήτριος Π. Μπόγδανος καθηγητής Παθολογίας και αυτοανόσων νοσημάτων Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας «η επίπτωση των αυτοάνοσων νοσημάτων αυξάνει με ρυθμό 3–12% ανά έτος, ενώ η πανδημία COVID-19 οδήγησε σε αύξηση 2%-3% ετησίως. Τουλάχιστον 3 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως ζουν με σκλήρυνση κατά πλάκας, με πάνω από 400.000 στις ΗΠΑ. Η κοιλιοκάκη, ένα αυτοάνοσο νόσημα που αφορά σε παιδιά επηρεάζει το 1% του παγκόσμιου πληθυσμού, ενώ 125 εκατομμύρια παγκοσμίως υπολογίζονται οι ασθενείς με ψωρίαση, εκ των οποίων οι 115.000 έως 150.000 στην Ελλάδα. Επίσης έως 60% των ασθενών με αυτοάνοσα δεν γνωρίζουν για πάνω από 5 έτη ότι υποφέρουν από αυτά, με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα τους ασθενείς με Χασιμότο θυροειδίτιδα, από το οποίο υποφέρουν 4%-7% του παγκόσμιου πληθυσμού και ιδιαίτερα γυναίκες άνω των 30». Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται αυξανόμενη εμφάνιση αυτοάνοσων νοσημάτων και στη χώρα μας, με σημαντικό αντίκτυπο στην ποιότητα ζωής και στη δημόσια υγεία. Οι εκτιμήσεις για την Ελλάδα νε βάση διεθνής προσεγγίσεις τοποθετούν την επικράτειά μας σε παρόμοια κλίμακα με την Ευρώπη ως προς τη γενική συχνότητα( υψηλότερη από 5% – 8%), με πιθανό συνολικό αριθμό ατόμων με τουλάχιστον μια αυτοάνοση νόσο να ξεπερνά τις 500.000 σε ευρύτερη προσέγγιση, ανάλογα με τα κριτήρια και την καταγραφή.
« Ένας στους 15 Έλληνες υποφέρει από τουλάχιστον ένα αυτοάνοσο νόσημα ( π.χ. αυτοάνοσες θυροειδοπάθειες, ρευματοειδή αρθρίτιδα, σκλήρυνση κατά πλάκας, ψωριάση, νόσο Crohn, κοιλιοκάκη, κ.α.) με τα σύγχρονα δεδομένα να υπολογίζουν από 350 έως 750 χιλιάδες εκείνους που υποφέρουν στη χώρα. Στο σύνολό τους αριθμούν περίπου 100 ασθένειες, κάποιες πολύ συχνές και άλλες εξαιρετικά σπάνιες. Άλλες 40-50 σπάνιες ασθένειες έχουν επίσης πιθανό αυτόανοσο υπόβαθρο. Είναι δε πολύ πιο συχνές απ΄ότι πριν από 25 χρόνια και σε πολλές από αυτές έχει παρατηρηθεί αύξηση έως 300% τα τελευταία χρόνια, αντανακλώντας τη βελτίωση στα διαγνωστικά εργαλεία (κυρίως στις ανοσολογικές εξετάσεις αίματος) όσο και στην επίδραση των περιβαλλοντικών παραγόντων» αναφέρει ο κ. Μπόγδανος.
Γιατί αυξάνονται οι αυτοάνοσες παθήσεις;
Οι επιστήμονες όλο και περισσότερο επισημαίνουν αλλαγές σε περιβάλλον, τρόπο ζωής και σύγχρονη διαβίωση. Οι σύγχρονες κοινωνίες θέτουν τους ανθρώπους σε περιβαλλοντικά ερεθίσματα που πριν έναν αιώνα ήταν σπάνια ή μηδενικά. Ταυτόχρονα οι συνήθειες του τρόπου ζωής έχουν αλλάξει δραματικά, επηρεάζοντας την ευαίσθητη ισορροπία του ανοσοποιητικού συστήματος. « οι αυτοάνοσες ασθένειες, προκύπτουν από ένα συνδυασμό γενετικής προδιάθεσης και περιβαλλοντικών « διεγερτών». Συμπερασματικά, θα μπορούσαμε να πούμε ότι τα γονίδια κρατούν το όπλο, το περιβάλλον τραβά τη σκανδάλη» λέει χαρακτηριστικά ο ίδιος.
Οι επιστήμονες έχουν εντοπίσει αρκετές περιβαλλοντικές επιρροές που μπορεί να συμβάλουν στην ανάπτυξη αυτοάνοσων καταστάσεων αύξηση των αυτοάνοσων νοσημάτων συνδέεται με διάφορους σύγχρονους περιβαλλοντικούς και κοινωνικούς παράγοντες. Πρώτον , η διατροφή έχει μεταβληθεί σημαντικά: ενώ η παραδοσιακή μεσογειακή δίαιτα σχετίζεται με χαμηλότερα επίπεδα φλεγμονής και χρόνιων ασθενειών, τα σημερινά διατροφικά πρότυπα στην Ελλάδα και στην Ευρώπη περιλαμβάνουν περισσότερες υπερεπεξεργασμένες τροφές, αυξημένη ζάχαρη και ανθυγιεινά λιπαρά, τα οποία μπορούν να διαταράξουν το μικροβίωμα του εντέρου και τη ρύθμιση του ανοσοποιητικού.
Παράλληλα, η περιβαλλοντική ρύπανση, τα φυτοφάρμακα, τα εντομοκτόνα και τα βαρέα μέταλλα, μπορεί να επηρεάζουν αρνητικά τη λειτουργία του ανοσοποιητικού και να συμβάλλουν σε χρόνια φλεγμονή. Επιπλέον, ο σύγχρονος τρόπος ζωής χαρακτηρίζεται από αυξημένο χρόνιο στρες, οικονομική αβεβαιότητα και προβλήματα ύπνου, παράγοντες που διαταράσσουν την ορμονική ισορροπία και τις ανοσολογικές αποκρίσεις. Ορισμένες λοιμώξεις επίσης μπορούν να πυροδοτήσουν αυτοάνοσες αντιδράσεις σε γενετικά ευαίσθητα άτομα. Τέλος, η έλλειψη Βιταμίνης D, παρά το ηλιόλουστο κλίμα της Ελλάδας, αποτελεί συχνό φαινόμενο και έχει συσχετιστεί με αρκετές αυτοάνοσες παθήσεις.
Είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα ιάσιμα;
« Πρέπει να τονιστεί ότι τα νοσήματα αυτά δεν είναι ιάσιμα, δηλαδή οι ασθενείς υποφέρουν από αυτά δια βίου, αλλά τα περισσότερα με εξαιρέσεις είναι θεραπεύσιμα με καλή ανταπόκριση στις συμβατικές και σύγχρονες επιλεκτικές θεραπείες ( γνωστές και ως βιολογικές). Το ‘άμεσο κόστος μόνο στις ΗΠΑ για τις ιατρικές δαπάνες που σχετίζονται με αυτοάνοσα νοσήματα εκτιμάται σε πάνω από 100 δισεκατομμύρια δολάρια σε ετήσια βάση, όταν πριν από 15 έτη δεν ξεπερνούσε τα 20 δις, ευρώ» επισημαίνει ο κ. Μπόγδανος
Η σημασία της έγκαιρης και ακριβούς διάγνωσης
Παρά την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών και διαγνωστικών εργαλείων οι άνθρωποι με αυτοάνοσες παθήσεις συχνά αντιμετωπίζουν μεγάλο « Γολγοθά» προτού διαγνωστούν. « Δεν είναι ασυνήθιστο οι ασθενείς να επισκέπτονται αρκετούς γιατρούς για πολλά χρόνια πριν εντοπιστεί η κατάσταση. Οι ασθενείς με αυτοάνοσα νοσήματα επισκέπτονται κατά μέσο όρο 4 έως 5 διαφορετικούς γιατρούς για να λάβουν τη σωστή διάγνωση. Η έγκαιρη ανίχνευση είναι ένα από τα ισχυρότερα εργαλεία για για τη διαχείριση των αυτοάνοσων ασθενειών.
Πηγή: Βήμα της Κυριακής, Ένθετο Υγεία, 22 Μαρτίου 2026
Ακολουθήστε το 
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
