«Στερήσαμε από τα παιδιά μας τη χαρά της συνεργατικότητας και της συλλογικής δράσης, των ελεύθερων συζητήσεων και των ανοιχτών πνευματικών οριζόντων! Όλα αυτά τα οποία αποτελούν την γοητεία του να είσαι φοιτητής και να ζεις στον πανεπιστημιακό χώρο. Όλοι ευθυνόμαστε για την εξέλιξη αυτή και πρώτα από όλα τα πολιτικά κόμματα που ήθελαν τους φοιτητές όχι «πολιτικοποιημένους» αλλά πειθήνια όργανα και ψηφοφόρους!»
Γράφει ο Γιώργος Σούλτης
Παρακολουθώ ανελλιπώς το χρονογράφημα του φίλου μου Αλέξη Καλέση σε τοπική εφημερίδα για πολλά χρόνια. Μ’ αρέσει και με συγκινεί ο όμορφος τρόπος που σχολιάζει την καθημερινότητα στη χώρα και στον τόπο μας, με καυστικό χιούμορ, έντονη κριτική αλλά πάντα με μια τρυφερότητα και γλυκιά νοσταλγία. Σε ένα από τα φύλλα του Φεβρουαρίου το σχόλιο της Δευτέρας του είχε τον τίτλο «Αυτή η θλίψη που λέγεται Ελληνικό Πανεπιστήμιο» και σχολιάζει ένα από τα σημαντικότερα θέματα για μένα, που είναι το Ελληνικό Δημόσιο Πανεπιστήμιο και το ελληνικό σχολείο όλων των βαθμίδων.
Οι σκέψεις που τον κατέκλισαν προκύπτουν όπως αναφέρει από την επίσκεψη στο μεγάλο πανεπιστήμιο (80.000 φοιτητών) στην πόλη Κλουζ της Ρουμανίας. Όπως αναφέρει οι θετικές εντυπώσεις ξεκίνησαν βλέποντας το κτίριο του πανεπιστημίου, ένα πανέμορφο διατηρητέο κτίριο το οποίο στεγάζει το πανεπιστήμιο που ιδρύθηκε το 1581. Πρόκειται από ότι αναφέρει για ένα πολύ παλιό και όμορφο κτήριο που βρίσκεται μέσα σε ένα καλοδιατηρημένο ιστορικό κέντρο. Η δεύτερη θετική εντύπωση ήρθε όταν ένας ευγενικός «σεκιούριτι» τους ενημέρωσε ότι δεν μπορούν να μπουν στο κτήριο, όπου μπαίνει μόνο το προσωπικό και οι φοιτητές με ειδικές κάρτες.
Όταν τελικά επισκέφτηκαν το πανεπιστήμιο μετά από ειδική άδεια περιγράφει τις εντυπώσεις του με τα εξής λόγια: «…Πεντακάθαρο, καθρεφτιζόσουνα στα πατώματα. Καλογυαλισμένα έδρανα στο αμφιθέατρο, παντού τάξη, απόλυτη ησυχία με αίσθηση σοβαρότητας και επαγγελματισμού. Αυτονόητα πράγματα σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, αλλά όχι για μας…». Στη συνέχεια αντιπαραθέτει την εικόνα αυτή με την εικόνα που γνωρίζουμε όλοι όταν επισκεπτόμαστε ένα ελληνικό πανεπιστήμιο και λέει χαρακτηριστικά «…Αχούρι εννοείται πως μπήκα χωρίς έλεγχο. Μπορούσα άνετα να προκαλέσω ζημιές, να μουτζουρώσω τοίχους, να μπω ανεξέλεγκτος σε γραφεία, να πάρω πράγματα και να φύγω. Άσυλο σου λέει, καμία αστυνομία δε θα έρθει να με ελέγξει κι ούτε κανένας φοιτητής θα με εμπόδιζε…».
Θα συμφωνήσω απόλυτα με όλα αυτά που γράφει ο φίλος μου για την σύγκριση της εικόνας που έχει ένα επισκέπτης όταν βρίσκεται σε ένα Ευρωπαϊκό Πανεπιστημίου με την αντίστοιχη όταν βρίσκεται σε ένα Ελληνικό. Δεν μπορώ όμως να δεχτώ ότι για όλα αυτά φταίει το κακό DNA των Ελλήνων και ακόμα χειρότερα δεν μπορώ να δεχτώ ότι δεν μιλάμε για τις αιτίες που προκαλούν όλα αυτά, ότι δεν καυτηριάζουμε τις κακές πολιτικές, ότι δεν μιλάμε για τις μεγάλη κρίση που μαστίζει αυτή την στιγμή όλη την ελληνική εκπαίδευση. Έζησα και εργάστηκα μια ζωή (σαράντα χρόνια) σε ένα τριτοβάθμιο Ίδρυμα όπως είναι το ΤΕΙ Λάρισας και υπηρέτησα εκεί όχι μόνο σαν εκπαιδευτικός. Έζησα από κοντά πολλές στιγμές και σκαμπανεβάσματα της ελληνικής εκπαίδευσης, τόσο από την θέση του αντιπροέδρου του ΤΕΙ όσο και σαν συνδικαλιστής των εκπαιδευτικών ΤΕΙ. Θέλω λοιπόν απλά να διατυπώσω κάποιες σκέψεις και να εκφράσω την δική μου θλίψη για το Ελληνικό Πανεπιστήμιο.
Τα δημόσια πανεπιστήμια σε όλη την Ευρώπη (και σχεδόν σε όλο τον κόσμο) χρηματοδοτούνται από το κράτος. Θα μου πει κάποιος: Nαι άλλα τα πανεπιστήμια μπορούν με τις δραστηριότητες τους (έρευνα, μεταπτυχιακά, παροχή επιστημονικών υπηρεσιών) να συμπληρώνουν τους πόρους τους! Έτσι είναι, αλλά αυτό δεν αλλάζει ότι η κύρια πηγή χρηματοδότησης παραμένει το κράτος. Πάντα όταν βρισκόμουν σε ένα από αυτά τα εξαιρετικά πανεπιστήμια της Ευρώπης ρωτούσα: πόσες καθαρίστριες υπηρετούν εκεί, πόσοι φύλακες, πόσοι συντηρητές κτηρίων, γιατροί, ψυχολόγοι, βιβλιοθηκονόμοι, διοικητικοί υπάλληλοι και λοιπό βοηθητικό προσωπικό! Επίσης ρωτούσα στην περίπτωση που δεν υπήρχαν μόνιμοι υπάλληλοι για αυτές τις βοηθητικές θέσεις, με ποιο τρόπο καλύπτουν αυτές τις ανάγκες, με ποιες διαδικασίες και πόσος είναι ο προϋπολογισμός για όλες αυτές τις εργασίες. Σαν αντιπρόεδρος του ΤΕΙ Λάρισας για 7 χρόνια γνώριζα την κατάσταση στα ελληνικά ιδρύματα. Για να καταδείξω τη διαφορά θα αναφέρω μόνο το εξής:
Tο 1980 όταν άρχισα να δουλεύω στο ΚΑΤΕ (τότε) Λάρισας, υπήρχαν περίπου 100 καθαρίστριες και 10 φύλακες για ένα ίδρυμα περίπου 3.000 φοιτητών. Όταν ήμουν αντιπρόεδρος το 2000 σε ένα ίδρυμα με 20.000 φοιτητές και με 3 παραρτήματα, οι καθαρίστριες και οι φύλακες δεν επαρκούσαν (λόγω συνταξιοδοτήσεων) και αναγκαστήκαμε να αναθέσουμε την καθαριότητα σε εργολαβικό συνεργείο. Το ίδιο έγινε και για την φύλαξη. Σημειώνω ότι ο προϋπολογισμός του ΤΕΙ δεν αυξήθηκε για το να καλύψει το κόστος καθαρισμού και φύλαξης, αλλά αφαιρούνταν από τον βασικό προϋπολογισμό του ιδρύματος, δηλαδή αφαιρούνταν από άλλες βασικές προτεραιότητες. Και δεν αναφέρομαι στις θλιβερές γραφειοκρατικές διαδικασίες, στις καθυστερήσεις και αστοχίες στους αναδόχους, με αποτέλεσμα το ίδρυμα για πολύ καιρό ούτε να καθαρίζεται, ούτε να φυλάσσεται. Οι ίδιες μεγάλες ελλείψεις υπάρχουν και για όλο το υπόλοιπο βοηθητικό προσωπικό σε όλα τα πανεπιστημιακά ιδρύματα.
Το θέμα του βοηθητικού προσωπικού ταλαιπωρεί όλες τις εκπαιδευτικές βαθμίδες στη χώρα μας. Πάντα αναρωτιόμουν σε ποια χώρα του της Ευρώπης (και του κόσμου) υπάρχει σχολικό συγκρότημα που να φιλοξενεί πάνω από 500 άτομα (μαθητές και προσωπικό) με μηδενικό βοηθητικό προσωπικό. Χωρίς επιστάτες και φύλακες, χωρίς έναν έστω συντηρητή, χωρίς νοσοκόμο, χωρίς μια γραμματέα , χωρίς ψυχολόγο, χωρίς βιβλιοθηκονόμο! Τα καθήκοντα όλων αυτών των ειδικοτήτων τα ασκεί ο εκπαιδευτικός διευθυντής και οι εκπαιδευτικοί. Πάντα απορούσα γιατί οι διευθυντές -εκπαιδευτικοί δέχονται να κάνουν τον γραμματέα, τον φύλακα, τον συντηρητή και μάλιστα έχοντας το διαρκή φόβο να βρεθούν στα δικαστήρια! Σίγουρα δε το κάνουν για το πενιχρό επίδομα που λαμβάνουν, απλά το κάνουν γιατί πονούν την εκπαίδευση. Το ίδιο σίγουρο είναι ότι οι εκάστοτε κυβερνώντες βολεύονται και εκμεταλλεύονται αυτή την αγάπη!
Πέρα από το οικονομικό θέμα, τους προϋπολογισμούς και τις ευθύνες του κράτους η άλλη πλευρά του νομίσματος για την κατάσταση στα πανεπιστήμια είναι οι ευθύνες που έχει η ίδια η «πανεπιστημιακή κοινότητα». Τα πανεπιστήμια είναι οι άνθρωποι του, οι καθηγητές, οι ερευνητές, όλο το προσωπικό από τις καθαρίστριες έως τους φύλακες και πάνω από όλα οι φοιτητές του. Όλοι αυτοί συγκροτούν τη «πανεπιστημιακή κοινότητα», και είναι αυτή ή οποία έχει ή πρέπει να έχει την ευθύνη για την λειτουργία και για ότι γίνεται μέσα στο πανεπιστήμιο. Από την ίδρυση των πρώτων πανεπιστημίων το ζητούμενο είναι η ελευθερία και η αυτονομία των πανεπιστημίων, γιατί μόνο έτσι το πανεπιστήμιο μπορεί να αποτελέσει έναν χώρο όπου καλλιεργούνται νέες τολμηρές ιδέες, προχωρούν σε νέες ανακαλύψεις, και έτσι επιτυγχάνεται η πρόοδος της επιστήμης και της τέχνης. Θα μου πει κάποιος ότι όλα αυτά είναι θεωρίες αφού πάντα οι χρηματοδότες των πανεπιστημίων είναι αυτοί που έχουν την πραγματική εξουσία. Σκεφτείτε όμως ότι ακόμα και οι ίδιοι οι χρηματοδότες έχουν καταλάβει ότι η ελευθερία και αυτονομία είναι προϋπόθεση ανάπτυξης ενός πανεπιστημίου. Έτσι όλοι μιλούμε για το αυτοδιοίκητο των πανεπιστημίων! Αυτό σημαίνει ότι η «πανεπιστημιακή κοινότητα» πρέπει να είναι υπεύθυνη για το πανεπιστήμιο και να εκλέγει δημοκρατικά την διοίκηση της. Η διοίκηση του πανεπιστημίου είναι υπεύθυνη για την κατάσταση του πανεπιστημίου ή έτσι τουλάχιστον πρέπει να είναι!
Η διοίκηση του πανεπιστημίου είναι υπεύθυνη για την καθαριότητα, την φύλαξη, την συμπεριφορά των φοιτητών και γενικά για όλα τα θέματα μέσα στο πανεπιστήμιο. Η διοίκηση πρέπει να απευθύνεται στην πανεπιστημιακή κοινότητα, να την ενημερώνει για κάθε της ενέργεια και να ζητάει τη γνώμη της για κάθε θέμα που αφορά το πανεπιστήμιο. Τα εκλεγμένα διοικητικά όργανα των πανεπιστημίων ευτυχώς συνεχίζουν να υπάρχουν, συνελεύσεις, κοσμητείες, σύγκλητος κλπ. Αν η διοίκηση αντιμετωπίσει κάποιο σοβαρό πρόβλημα για οποιοδήποτε λόγο, πρέπει πρώτα από όλα να απευθυνθεί στην πανεπιστημιακή κοινότητα, δηλαδή στο προσωπικό και τους φοιτητές.
Η φύλαξη του πανεπιστημίου δεν είναι υπόθεση του κράτους και της Αστυνομίας αλλά του ίδιου του πανεπιστημίου. Ο φίλος μου ο Αλέξης μπορεί να διαβεβαιώσει ότι η σεκιούριτι στο πανεπιστήμιο της Ρουμανίας δεν είχε σχέση με την αστυνομία της χώρας. Το ίδιο πρέπει να κάνει η διοίκηση του πανεπιστημίου για την καθαριότητα και για όλα τα θέματα που αφορούν το πανεπιστήμιο. Αν δεν υπάρχουν οι προϋπολογισμοί για την σεκιούριτι και την καθαριότητα κλπ, τότε η διοίκηση πιέζει το κράτος ή παραιτείται. Που ακούστηκε να νομοθετείται πανεπιστημιακή αστυνομία ή τα τουρνικέ και όλα τα σχετικά και να μην αντιδρούν οι διοικήσεις των πανεπιστημίων σε αυτό! Επόμενο ήταν το νομοθέτημα αυτό να αποτύχει! Αλήθεια είμαι περίεργος επί Τσαουσέσκου υπήρχε κρατική αστυνομία στα πανεπιστήμια της Ρουμανίας;
Είναι αλήθεια ότι μετά το 2010 η πανεπιστημιακή κοινότητα στην Ελλάδας με την ουσιαστική έννοια της δημοκρατικής συμμετοχής δεν υπάρχει πια! Με μια σειρά νομοσχεδίων τα οποία πέρασαν την τελευταία δεκαπενταετία (επί Νέας Δημοκρατίας είχαμε την χαριστική βολή) για τον τρόπο εκλογής των πρυτανικών αρχών, «διαλύθηκε» τελείως η έννοια της συμμετοχής στα κοινά και η έννοια της «πανεπιστημιακής κοινότητας». Αναφέρω επιγραμματικά τα εξής: η συμμετοχή των φοιτητών και των άλλων ομάδων εργαζομένων είναι σχεδόν μηδενική, δεν εκλέγονται πια αντιπρυτάνεις αλλά τους επιλέγει ο εκλεγμένος πρύτανης, έχει καθιερωθεί η επιστολική ψήφος και άλλα πολλά. Έτσι στα πανεπιστήμια σήμερα κυριαρχεί το «πολιτικώς ορθόν» και η κατάσταση έχει κάπως έτσι: Οι ακαδημαϊκοί δάσκαλοι έχουν απομονωθεί στις εργασίες τους, στην ερευνά τους, στις δημοσιεύσεις τους, στα συνέδριά τους και (ίσως) στην εκπαίδευση τους. Δεν ασχολούνται καν με τι γίνεται στο πανεπιστήμιο αλλά ούτε με την κρίση που υπάρχει σε όλο το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα. Έχουμε πολλά χρόνια να ακούσουμε κάποια φωνή ακαδημαϊκού δασκάλου να μιλήσει όχι για κάποιο κοινωνικό θέμα, αλλά για την ίδια την εκπαίδευση, για το ίδιο το πανεπιστήμιο. Καταργήθηκαν τα ΤΕΙ σε μια νύχτα διπλασιάζοντας τα πανεπιστημιακά τμήματα χωρίς καμία μελέτη και κανένας δεν άρθρωσε μια λέξη. Μόνο στα πάνελ της τηλεόρασης βλέπουμε πανεπιστημιακούς δασκάλους, να παίζουν το επικοινωνιακό παιχνίδι της εκάστοτε κυβέρνησης μπας και πάρουν καμία θέση υπουργού ή Γραμματέα.
Δεν μιλάμε για τον πανεπιστημιακό συνδικαλισμό! Στις μέρες μας όποιος μιλάει για τον σύλλογο κινδυνεύει να κατηγορηθεί ως μυστήριος ακροαριστερός, γραφικός ή επικίνδυνος! Ακόμα και αν δεχθούμε ότι οι σύλλογοι σήμερα κυριαρχούνται από τέτοιους ανθρώπους, ποιος εμποδίζει τον κάθε καθηγητή να βάλει υποψηφιότητα και να αλλάξει η μορφή του συλλόγου; Αλλοίμονο αν επικρατήσει και στην Ευρώπη η τραμπική πρακτική ότι κάθε συλλογική δράση αποτελεί έγκλημα. Αλλοίμονο αν στο 2026 πρέπει να αποδείξουμε ξανά την αναγκαιότητα του συνδικαλισμού. Ο διεφθαρμένος συνδικαλισμός αντιμετωπίζεται με τον υγιή συνδικαλισμό, όχι με την κατάργηση του!
Το χειρότερο από όλα όμως είναι αυτό που επέτρεψε η δικιά μας γενιά να συμβεί και εννοώ την διάλυση της «φοιτητικής κοινότητας». Δεν λέω τις λέξεις «φοιτητικό κίνημα» γιατί θα με τοποθετήσουν αμέσως στην μπλακ λιστ των «αριστερών». Στερήσαμε από τα παιδιά μας τη χαρά της συνεργατικότητας και της συλλογικής δράσης, των ελεύθερων συζητήσεων και των ανοιχτών πνευματικών οριζόντων! Όλα αυτά τα οποία αποτελούν την γοητεία του να είσαι φοιτητής και να ζεις στον πανεπιστημιακό χώρο. Όλοι ευθυνόμαστε για την εξέλιξη αυτή και πρώτα από όλα τα πολιτικά κόμματα που ήθελαν τους φοιτητές όχι «πολιτικοποιημένους» αλλά πειθήνια όργανα και ψηφοφόρους! Φταίμε σαν γονείς που πιέζουμε τα παιδιά να πάνε στο πανεπιστήμιο είτε το θέλουν είτε όχι με μόνη εντολή να πάρουν το πτυχίο πάση θυσία,(ακόμα και με χρήματα) ακόμα και αν δε τους αρέσει αυτό που κάνουν! Φταίμε σαν εκπαιδευτικοί γιατί δεν αντιδρούμε σε ένα σχολείο δήθεν «Αριστείας» και όχι ουσιαστικής γνώσης, σε ένα σχολείο ανταγωνισμού και όχι συνεργασίας. Φταίμε σαν πολίτες γιατί έχουμε καταντήσει άβουλοι παρατηρητές του καναπέ, ψηφοφόροι οπαδοί και άβουλες μονάδες, τρομαγμένοι μην ξεφύγουμε από το «πολιτικώς ορθόν».
Φίλε μου Αλέξη αυτή είναι η δική μου θλίψη που λέγεται ελληνικό πανεπιστήμιο και δεν είναι μόνο θλίψη αλλά οργή. Μια οργή η οποία αν ήμουν 20 χρονών ίσως να ξέσπαγα στους τοίχους του «παρατημένου» μου πανεπιστημίου!
Πηγή: ΕΝΤΥΠΗ LARISSANET
Ακολουθήστε το 
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
