Σε όλους μας τυχαίνει να έχουμε μέρες γεμάτες δουλειές, που να μην μπορούμε να πάρουμε ανάσα, που λέμε, άλλα και σε όλους μας τυχαίνουν μέρες κάπως πιο διαχειρίσιμες. Εκεί φρονώ παίζεται όλο το παιχνίδι, στη διαχείριση. Έχει χρειαστεί να ξυπνήσω στις πέντε το πρωί μόνο και μόνο για να διαβάσω τα προσωπικά μου αναγνώσματα, ώστε μετά να πάω στα δικαστήρια και έχω ξοδέψει και μια ολόκληρη μέρα με τους φίλους μου στο καφενείο.
Συνέντευξη στον Λάμπρο Αναγνωστόπουλο
Ο Λαρισαίος συγγραφέας και δικηγόρος Αντώνης Ψάλτης, αυτή τη φορά, πραγματοποίησε μια στροφή προς την παιδική λογοτεχνία. Η «Κυρία Προυστ», ένα μικρό παραμύθι που γεννήθηκε από ένα τυχαίο περιστατικό και μια σύντομη στιχομυθία με ένα παιδί, μετατράπηκε σε μια τρυφερή ιστορία για τον χρόνο, τη μνήμη και τη διαχείριση της καθημερινότητας.
Στη συνέντευξη που ακολουθεί, ο συγγραφέας μιλά για τον τρόπο που γεννήθηκε το βιβλίο, για τη σχέση έμπνευσης και δουλειάς στη γραφή, αλλά και για την έννοια του χρόνου, όχι ως κάτι που απλώς χάνεται, αλλά ως κάτι που διαμορφώνεται μέσα από τη ζωή μας. Ένα παραμύθι που απευθύνεται κυρίως στα παιδιά, αλλά φιλοδοξεί να αγγίξει και τους ενήλικες, καλώντας τους να ξανασκεφτούν τη σχέση τους με τη «μικρή κλεψύδρα» της καθημερινότητας.
Αναλυτικά η συνέντευξη:
Όταν είδα ότι θα εκδώσεις παιδική ιστορία, παιδική λογοτεχνία, ομολογώ ότι εξεπλάγην. Πώς προέκυψε αυτό το βιβλίο;
Στην «Ποιητική» του ο Αριστοτέλης θεωρεί ότι η τέχνη είναι μίμηση της φύσης. Αυτή η ιδέα έπειτα κυριαρχεί και υποστηρίζεται, με διάφορες παραλλαγές, ότι, για παράδειγμα, ο κινηματογράφος, το θέατρο, η λογοτεχνία, αντιγράφουν την ζωή. Εν προκειμένω, και παραλλάσσοντας κάπως το άνωθεν σκεπτικό, θα έλεγα πως κάθε άλλο παρά η λογοτεχνία αντέγραψε τη ζωή μου. Μια ζωή, από καιρό πια, ήρεμη, απλή, λιτή και χωρίς ιδιαιτέρως απρόβλεπτα γεγονότα. Κι αυτό το απρόβλεπτο έρχεται να μου το προσφέρει, όχι αντιγράφοντας, αλλά αυτοβούλως η λογοτεχνία με τα έξαφνα τερτίπια της, με τις εκπλήξεις της, και τις ακόλουθες συγγραφικές μου καταθέσεις. Με πάντα βασικό καμβά μου τα ποιήματα χάρηκα μεταφράσεις, μια αστυνομική νουβέλα και τώρα ένα παιδικό λογοτέχνημα. Αν είναι μόνο ή κυρίως παιδικό…
Υπάρχει, συνήθως, στο μυαλό όλων μας, και στο δικό μου, η εικόνα της στιγμιαίας, σαν την κεραμίδα που παρέσυρε καταπάνω μας ο άγριος αήρ, έμπνευσης. Η ιδέα πως όλα στο γράψιμο εξαρτώνται από το κεραυνοβόλο dt, όπου καθώς κάνεις οτιδήποτε άλλο, π.χ. κοιμάσαι, μαγειρεύεις ή πλένεις τα δόντια σου, τότε απρόσμενη η έμπνευση σε πυροβολεί με ένα ποίημα, μια σύνθεση και εσύ ανήμπορος να αντισταθείς καταγίνεσαι με το έργο τέχνης. Δεν είναι κάτι αναληθές αυτό, αφού ενίοτε μου συμβαίνει, αλλά δεν είναι δα και κάτι το απόλυτο. Σε εμένα τα πράγματα, συνήθως, λειτουργούν ολωσδιόλου διαφορετικά και πάντως όχι με μια και μόνο νόρμα. Έχω γράψει ακαριαία ποιήματα, αλλά όχι μόνο τέτοια. Υπήρξαν, όχι μόνο ποιήματα, αλλά και ολόκληρα ποιητικά βιβλία, που γράφτηκαν όχι με την παρορμητική έμπνευση της σπινθηροβόλου στιγμής, αλλά με κυοφορία και επεξεργασία μηνών ή και χρόνου, λέξη τη λέξη και στίχο το στίχο.
Το συγκεκριμένο βιβλίο, όμως, μάλλον πρέπει πράγματι να το χαρίσω στην έμπνευση. Ένα αληθινό περιστατικό, μια σύντομη στιχομυθία μου με ένα μικρό κορίτσι, κόρη φίλης μου, η οποία μου ανέφερε ότι η μητέρα της παραπονιέται ότι χάνει τη μέρα της από τις πολλές δουλειές, καθώς και η εντελώς έξαφνη, απρόσμενη και κάπως αστεία απάντησή μου σε αυτό ήταν αρκετά. Το κορίτσι γέλασε κι εγώ ζαλώθηκα τη γραφίδα μου. Μόλις γύρισα στο γραφείο μου, κι έχοντας όλη την ώρα στο μυαλό μου τη λογοτεχνική χειροβομβίδα του γεγονότος έτοιμη να εκραγεί, έγραψα απνευστί ένα μικρό διήγημα. Αυτό δημοσιεύτηκε στο διαδικτυακό περιοδικό «χάρτης». Όπως μπορείς να καταλάβεις, δεν ήθελα και πολλά. Μια παρότρυνση των από τα φοιτητικά μας χρόνια πολύ καλών μου φίλων και εξαίρετων λογοτεχνών Ρακόπουλου και Μήτα να επεκτείνω το κείμενο, ώστε να γίνει ένα μικρό παραμύθι, ήταν επίσης αρκετή.
Περίπου σε ένα μήνα με όλες τις απαραίτητες επεξεργασίες (γιατί, εντέλει, η έμπνευση δεν αρκεί, η έμπνευση είναι το φυτίλι, το μπαρούτι όμως είναι η δουλειά, εκτός αν θεωρείς πως είσαι συνεπέστατος σουρεαλιστής, κι εγώ δεν είμαι) το παραμύθι γεννήθηκε. Εστάλη στον εκδοτικό οίκο «μωβ σκίουρος» για συγκεκριμένους λόγους που δεν είναι απαραίτητο να αναφέρω, αλλά που ούτε αποτελούσαν το αδιαμφισβήτητο εκδοτικό μου διαβατήριο, αφού οι εκδόσεις «μωβ σκίουρος» είναι εξαιρετικά ποιοτικές και συνεπώς και προσεκτικές. Μετά από δύο περίπου μήνες και με την αμέριστη συμπαράσταση βοήθεια και συνεργασία στη φιλολογική επιμέλεια της αγαπημένης συντρόφου μου Ξένιας Μουστάκα και στο εικαστικό κομμάτι της καλής φίλης και δυνατής εικαστικού Ελένης Σαρλή, αυτό το χαριτωμένο και γλυκό βιβλιαράκι βρίσκεται πια στα ράφια των βιβλιοπωλείων.
Γενικώς δεν πιστεύω… Ζω μέρα με τη μέρα. Το μεθαύριο, που λέει και ο Καρούζος, είναι μεταφυσική. Έχω κατασταλάξει σε κάποια βασικά πολιτικά ζητήματα: ειρήνη, δημοκρατία, ισότητα και ελευθερία (και με την αντίστροφη σειρά), δικαιοσύνη και απόλυτος σεβασμός στο περιβάλλον. Μοιάζουν τετριμμένα και δεδομένα, αλλά τα τελευταία αρκετά χρόνια κάθε άλλο παρά έτσι είναι.
Σε ποιον αναγνώστη απευθύνεται η κυρία Προυστ; Μόνο στο παιδί ή και στον ενήλικα;
Η βασική πρόθεση είναι να απευθύνεται σε παιδιά. Φαίνεται, όμως, πως διαβάζεται ευχάριστα και από μεγαλύτερες ηλικίες, τουλάχιστον έτσι μου είπαν οι μέχρι τώρα αναγνώστες του. Για αυτό και το αποκαλώ ένα παραμύθι για μικρούς και για μεγάλους. Άλλωστε, δύο πρωταγωνίστριες έχει η ιστορία, ένα μικρό κορίτσι και μια μεσήλικη κυρία, την κυρία Προυστ. Δεν είμαι βέβαιος ότι θα μπορούσα να γράψω ένα αμιγώς παιδικό βιβλίο. Αφενός μεν δεν είμαι γονιός, ούτε βρίσκομαι κοντά σε αυτές τις ηλικίες, και δεν μπορώ να γνωρίζω τις διαθέσεις των παιδιών, αφετέρου δε κάθε φορά που γράφω μου είναι πολύ δύσκολο να ξεφύγω από τους δικούς μου, ηλικιακά εννοώ, προβληματισμούς.
Το βιβλίο μιλά για τον χρόνο όχι ως απώλεια, αλλά ως κάτι που μπορεί να ανακτηθεί. Πιστεύεις ότι ο χρόνος χάνεται πραγματικά ή απλώς αλλάζει μορφή;
Γενικώς δεν πιστεύω… Ζω μέρα με τη μέρα. Το μεθαύριο, που λέει και ο Καρούζος, είναι μεταφυσική. Έχω κατασταλάξει σε κάποια βασικά πολιτικά ζητήματα: ειρήνη, δημοκρατία, ισότητα και ελευθερία (και με την αντίστροφη σειρά), δικαιοσύνη και απόλυτος σεβασμός στο περιβάλλον. Μοιάζουν τετριμμένα και δεδομένα, αλλά τα τελευταία αρκετά χρόνια κάθε άλλο παρά έτσι είναι. Ζούμε μαύρους καιρούς που θυμίζουν ρητορικές του Burgerbräukeller. Παλεύω με τον τρόπο μου για όσα προανέφερα, και από εκεί και πέρα δε φοβάμαι να αναθεωρώ τις λεπτομέρειες της καθημερινής ζωής. Ο χρόνος, όμως, έχει δύο ποδάρια. Το ένα είναι το επιστημονικό, που λίγο το καταλαβαίνουμε και το αισθανόμαστε. Μας το έχει καταθέσει ο Αϊνστάιν, καλή του ώρα του πείσμονα «θείου». Το άλλο είναι το καθημερινό, το μετρήσιμο, η κλεψύδρα με την άμμο. Θεωρώ και αισθάνομαι ότι όλα εξαρτώνται από τη σωστή, άρτια και δίκαιη εκμετάλλευση της καθημερινής μας κλεψύδρας. Ακούγεται «ελληνιστικό» και «επικούρειο», γιατί όχι;
Σε όλους μας τυχαίνει να έχουμε μέρες γεμάτες δουλειές, που να μην μπορούμε να πάρουμε ανάσα, που λέμε, άλλα και σε όλους μας τυχαίνουν μέρες κάπως πιο διαχειρίσιμες. Εκεί φρονώ παίζεται όλο το παιχνίδι, στη διαχείριση. Έχει χρειαστεί να ξυπνήσω στις πέντε το πρωί μόνο και μόνο για να διαβάσω τα προσωπικά μου αναγνώσματα, ώστε μετά να πάω στα δικαστήρια και έχω ξοδέψει και μια ολόκληρη μέρα με τους φίλους μου στο καφενείο. Την επόμενη, φυσικά, δούλεψα για δύο μέρες, απλά και δίκαια πράγματα. (Σε όλο αυτό προφανώς εξαιρούνται όσοι άνθρωποι δουλεύουν στη σκλαβιά και όσοι για διάφορους λόγους δε δουλεύουν, είτε επειδή έχουν, για παράδειγμα, άνεση οικονομική είτε επειδή είναι θύματα επιθετικού πολέμου, π.χ. στην Παλαιστίνη). Έτσι, λοιπόν, όπως για τον Αριστοτέλη (γυρίζω πάλι στον μέγα Σταγειρίτη) η ψυχή είναι η μορφή του σώματος, έτσι και εδώ σε αυτή την πολύ ωραία και ποιητική σου ερώτηση για το αν ο χρόνος αλλάζει μορφή θα μπορούσα να σου απαντήσω πως η μορφή του χρόνου πιθανώς να είναι ακριβώς αυτή η διαχείριση που του κάνουμε.
Η παρουσίαση του βιβλίου στην Αθήνα θα πραγματοποιηθεί στο βιβλιοπωλείο του εκδοτικού οίκου «Μωβ Σκίουρος». Τι να περιμένουμε;
Η παρουσίαση της κυρίας Προυστ στην Αθήνα (που εντάσσεται σε μια σειρά παρουσιάσεων του εν λόγω βιβλίου) θα λάβει χώρα το Σάββατο στις 14/03/26 στις 12.30 το μεσημέρι στο βιβλιοπωλείο του ίδιου του εκδοτικού οίκου «Ο μωβ σκίουρος » που βρίσκεται στην πλατεία Αγ. Γεωργίου, Καρύτση 4. Η επιλογή της ώρας έγινε με σκοπό να μπορούν να έρθουν και οι γονείς με τα παιδιά τους. Την παρουσίαση θα συντονίσουν οι εκδότες Χριστίνα και Σπύρος και την εισήγηση θα κάνει η Λαρισαία φίλη μου Ηρώ Διώτη που είναι εκτός των άλλων και η συντονίστρια της ΚΕ Μέρα25. Αποσπάσματα θα διαβάσει ο πολύ γνωστός ηθοποιός και σκηνοθέτης, ένας από τους πιο σημαντικούς ανθρώπους του νεοελληνικού θεάτρου, ο Θανάσης Παπαγεωργίου.
Τι θέλεις να κρατήσει ο αναγνώστης όταν κλείσει το βιβλίο; Ένα συναίσθημα, μία σκέψη;
Αυτό δεν μπορώ να το γνωρίζω, ούτε να το προτείνω. Εύχομαι οι μεγαλύτεροι που θα το διαβάσουν να σκεφτούν τη σχέση τους με τον χρόνο και εύχομαι τα μικρά παιδιά να ζήσουν μερικές γλυκές αναγνωστικές στιγμές και ίσως όταν μεγαλώσουν, να επιστρέψουν ξανά με άλλο αναγνωστικό βλέμμα στο βιβλίο. Σε ευχαριστώ θερμά για την πάντα φιλόξενη δημοσιογραφική και φιλική σου αγκαλιά.
Ακολουθήστε το 
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
