Γράφει η Εύη Πέξα,
Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω
Σύμβουλος Σχεδιασμού Διαδοχής και Διανομής Περιουσίας
Η αγροτική περιουσία δεν είναι απλώς ακίνητη ιδιοκτησία και σύνολο εξοπλισμού. Είναι παραγωγικό κεφάλαιο, επαγγελματική υπόσταση, οικογενειακή ταυτότητα και συχνά η μοναδική οικονομική βάση μιας ή και περισσότερων γενεών.
Η γη ενσωματώνει κόπο, ιστορία, μνήμη και προοπτική. Γι’ αυτό και η τύχη της δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μια τυπική μεταβίβαση δικαιωμάτων, αλλά ως ζήτημα στρατηγικής συνέχειας. Μιας συνέχειας που επηρεάζει ταυτόχρονα την οικονομική ευημερία, τη συνοχή της οικογένειας και τη σταθερότητα της ίδιας της εκμετάλλευσης.
Όταν δεν υπάρχει οργανωμένος σχεδιασμός, η περιουσία συνήθως περιέρχεται αυτοδικαίως στους νόμιμους κληρονόμους. Στον αγροτικό χώρο αυτό συχνά μεταφράζεται σε συγκυριότητα επί αγροτεμαχίων, εξοπλισμού και εγκαταστάσεων.
Η πολυδιάσπαση της κυριότητας μπορεί να οδηγήσει σε κατακερματισμό, σε δυσχέρεια λήψης αποφάσεων και σε καθυστερήσεις αξιοποίησης.
Εκεί ακριβώς γεννιέται ο κίνδυνος της παραγωγικής αδράνειας. Η γη και η αγροτική επιχείρηση παραμένει «υπάρχουσα» αλλά όχι λειτουργική, ενώ οι επιλογές εγκλωβίζονται σε ατέρμονες συζητήσεις, συγκρούσεις, ανασφάλεια και αναβολές. Η αγροτική περιουσία, όμως, δεν αντέχει την ακινησία. Χρειάζεται σταθερότητα, καθαρό πλαίσιο και διοικητική συνέχεια.
Η σωστά δομημένη ΔΙΑΘΗΚΗ αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν αντιμετωπίζεται ως εργαλείο μελλοντικής διοίκησης και όχι ως απλή πράξη μεταβίβασης μετά θάνατον. Δεν αφορά μόνο το ποιος θα λάβει τι, αλλά το πώς η παραγωγική βάση θα παραμείνει βιώσιμη και πώς η οικογένεια θα περάσει στην επόμενη ημέρα χωρίς να διαλυθεί.
Ένας σοβαρός και στρατηγικός σχεδιασμός διαθήκης μπορεί να περιλαμβάνει καταμερισμό και ρυθμίσεις με ασφαλιστικές δικλίδες, όρους και προϋποθέσεις προσαρμοσμένες στην πραγματικότητα κάθε οικογένειας και κάθε εκμετάλλευσης. Στόχος δεν είναι να δημιουργηθούν «νικητές και ηττημένοι», αλλά να χτιστεί ισορροπία και σταθερότητα, ώστε η περιουσία να μπορέσει να συνεχίσει να υπηρετεί το ρόλο της.
Η ουσιώδης διαφορά μεταξύ μιας απλής διαθήκης και ενός εξειδικευμένου σχεδιασμού έγκειται ακριβώς εδώ: στη δημιουργία θεσμικού και λειτουργικού πλαισίου συνέχειας, το οποίο προστατεύει τη γη ως ζωντανή παραγωγική μονάδα και όχι ως παθητικό αντικείμενο διανομής.
Ωστόσο, σε πολλές περιπτώσεις δεν υπάρχει καν διαθήκη, με αποτέλεσμα το ζήτημα της ΔΙΑΝΟΜΗΣ της ακίνητης περιουσίας να καθίσταται καθοριστικό. Η διανομή δεν είναι μια απλή πράξη «μοιράσματος», αλλά διαδικασία που επηρεάζει άμεσα τη λειτουργικότητα των αγροτεμαχίων, τη δυνατότητα αξιοποίησης και τη συνέχεια της παραγωγής.
Όταν προσεγγίζεται χωρίς συνολικό σχεδιασμό, μπορεί να οδηγήσει σε εκκρεμότητες, οικονομικές πιέσεις και εντάσεις που δύσκολα εκτονώνονται. Η παρατεταμένη συγκυριότητα, ιδίως όταν η συμμετοχή των μελών στη γη και στην αγροτική επιχείρηση είναι άνιση ή απουσιάζει η κοινή αντίληψη περί αξιοποίησης, συχνά μετατρέπεται σε πεδίο σύγκρουσης.
Το ζήτημα δεν είναι μόνο περιουσιακό. Είναι πρωτίστως βαθιά οικογενειακό. Η αγροτική περιουσία μπορεί να αποτελέσει στοιχείο ενότητας, αλλά και αφορμή ρήξης, όταν οι ρόλοι και οι προσδοκίες δεν είναι ξεκάθαροι ή συγκρούονται.
Η οργανωμένη μετάβαση μέσω εξωδικαστικής ισορροπημένης διανομής, αποτελεί βασικό παράγοντα διατήρησης της ειρήνης και προστασίας της παραγωγικής βάσης.
Στην πράξη, αρκετές υποθέσεις επιλύονται εξωδικαστικά, όταν υπάρχει διάθεση συνεργασίας. Η συναινετική λύση είναι πάντοτε προτιμητέα.
Όταν όμως η αδιαλλαξία καθιστά κάθε προσπάθεια μάταιη και η συγκυριότητα έχει εξελιχθεί σε αδιέξοδο, ο δικαστικός δρόμος αποτελεί θεσμική διέξοδο.
Η δικαστική διανομή υπάρχει για να κλείνει οριστικά τις εκκρεμότητες και να επιτρέπει στα μέρη να προχωρούν με καθαρό ιδιοκτησιακό καθεστώς. Τα βήματα είναι συγκεκριμένα, μας τα παρέχει ο νόμος και μπορούμε πλέον με αυτά, να μπούμε σε δράση για να κλείνουμε τις εκκρεμότητες που εγκλωβίζουν ατέρμονα ψυχές και περιουσίες.
Η αναβολή δε λύνει τα προβλήματα. Οι σωστές επιλογές και ενέργειες είναι που τα λύνουν.
Και βέβαια, υπάρχει και η διάσταση της προσφοράς στον τόπο. Η αγροτική εκμετάλλευση συνδέεται με την τοπική οικονομία και τη βιωσιμότητα της υπαίθρου. Όταν η περιουσία παραμένει σε εκκρεμότητα, η ζημία δεν είναι μόνο οικογενειακή αλλά και κοινωνική. Αντίθετα, όταν εξασφαλίζεται προοπτική συνέχειας, η γη παραμένει ενεργή και παραγωγική.
Και ας θυμόμαστε ότι: «Η γη μας αξίζει μέλλον, όχι εκκρεμότητες».
*Η Εύη Πέξα εξειδικεύεται στο Κληρονομικό Δίκαιο και στο σχεδιασμό διαδοχής και διανομής ακίνητης και επιχειρηματικής περιουσίας.
Αναλαμβάνει τη νομική οργάνωση σύνθετων περιουσιακών ζητημάτων, με έμφαση στην έγκαιρη πρόβλεψη κινδύνων, στη θεσμική θωράκιση και στη διασφάλιση της περιουσιακής συνέχειας στις επόμενες γενιές.
Η προσέγγισή της δεν περιορίζεται στην επίλυση διαφορών, αλλά επικεντρώνεται στη διαμόρφωση σταθερών και βιώσιμων πλαισίων διαχείρισης και μεταβίβασης περιουσίας.
Κατά την εισήγησή της στο Αγροτικό Συνέδριο 2026, στην Ξάνθη, θα παρουσιάσει πραγματικές υποθέσεις που οδηγήθηκαν σε αδιέξοδο και επιλύθηκαν μέσω οργανωμένου και στρατηγικού νομικού σχεδιασμού.
Θα αναδείξει τα βασικά στάδια διαδοχής και διανομής — εξωδικαστικά ή δικαστικά — καθώς και το ρόλο της έγκαιρης πρόβλεψης στη διατήρηση της ενότητας της οικογένειας, της θεσμικής σταθερότητας και της οικονομικής συνέχειας.
Πηγή: ΕΝΤΥΠΗ LARISSANET
Ακολουθήστε το 
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
