Παπαγιαννόπουλος: Το έπος των ’40, το τροχαίο που τον στοίχειωσε και ο μοναχικός θάνατος

Ο θάνατός του, από καρδιακή προσβολή, είχε επέλθει τρεις ημέρες πριν εντοπιστεί. Το πρωί της Μεγάλης Τρίτης, η οικιακή βοηθός του μπήκε στο σπίτι χωρίς να υποψιαστεί το παραμικρό. Όταν άνοιξε την πόρτα του υπνοδωματίου, τον αντίκρισε άψυχο. Η είδηση διαδόθηκε αστραπιαία.

Δημοσιογράφοι, αστυνομικοί και γείτονες συγκεντρώθηκαν έξω από το μικρό διαμέρισμα. Λίγο αργότερα έφτασε η αδελφή του, Αγγελική Βλαστού, συντετριμμένη. Ο άνθρωπος που είχε χαρίσει άφθονο γέλιο σε γενιές Ελλήνων, έφυγε μόνος. Και αυτή η μοναχικότητα του τέλους του έμοιαζε να συμπυκνώνει μια εσωτερική σιωπή που λίγοι γνώριζαν.

Η κηδεία και το τελευταίο αντίο

Η νεκρώσιμη ακολουθία τελέστηκε στον Ιερό Ναό Αγίου Ελευθερίου στου Γκύζη. Πλήθος κόσμου συνέρρευσε για να τον αποχαιρετήσει. Στεφάνια απέστειλαν προσωπικότητες όπως ο Ευάγγελος Αβέρωφ και η Μελίνα Μερκούρη. Το φέρετρο μεταφέρθηκε στο Διακοφτό Κορινθίας, τον τόπο όπου γεννήθηκε στις 12 Ιουλίου 1912. Εκεί ενταφιάστηκε, ανάμεσα σε ανθρώπους που τον γνώριζαν πριν γίνει «μύθος». Στον γενέθλιο τόπο του τοποθετήθηκε και η προτομή του — μια διακριτική υπενθύμιση ότι η λαϊκή αγάπη δεν ξεχνά.

Από το Εθνικό Θέατρο στον ελληνικό κινηματογράφο

Ήταν το όγδοο παιδί μιας πολύτεκνης οικογένειας. Σπούδασε στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου και πρωτοεμφανίστηκε στον ρόλο του ιππότη στον «Βασιλιά Ληρ». Παρέμεινε στο Εθνικό έως το 1941, χτίζοντας γερά θεμέλια κλασικής παιδείας.
Στον κινηματογράφο έλαβε μέρος σε περισσότερες από 130 ταινίες. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν:
«Το ξύλο βγήκε απ’ τον παράδεισο»
«Ένας ιππότης για τη Βασούλα»
«Η βίλα των οργίων»
«Ο Κύριος Πτέραρχος»
«Ο κυρ Γιώργης εκπαιδεύεται»
«Φουσκοθαλασσιές»
Η τελευταία του κινηματογραφική εμφάνιση ήταν στο «Ταξίδι στα Κύθηρα», μια ποιητική αποχαιρετιστήρια νότα.
Στην τηλεόραση, ο ρόλος του «Μπαρμπα-Γιώργη» στη σειρά «Λούνα Παρκ» τον καθιέρωσε οριστικά στη λαϊκή συνείδηση.

Πολεμιστής στο Έπος του ’40

Πέρα από την τέχνη, υπήρξε και στρατιώτης. Ως έφεδρος υπολοχαγός πολέμησε στην πρώτη γραμμή του Ελληνοϊταλικού Πολέμου. Στην ίδια μονάδα υπηρετούσε και ο Ντίνος Ηλιόπουλος. Οι δυο τους, μέσα στη φρίκη του πολέμου, αντάλλασσαν χιουμοριστικές ατάκες για να ελαφρύνουν το κλίμα. Ο πόλεμος, ωστόσο, δεν ήταν αστείο. Τον σφράγισε. Και ίσως εκεί, στα βουνά της Ηπείρου, γεννήθηκε εκείνη η σιωπηλή μελαγχολία που συνόδευε το βλέμμα του.

Το τροχαίο που τον σημάδεψε

Στις 12 Ιανουαρίου 1978, στο 6ο χιλιόμετρο Φαρσάλων – Μικροθηβών, το αυτοκίνητο στο οποίο επέβαινε εξετράπη λόγω ολισθηρότητας και προσέκρουσε σε στύλο του ΟΤΕ. Στο όχημα βρίσκονταν συνάδελφοί του, ανάμεσά τους η ηθοποιός Χάρις Λουκέα. Η σύγκρουση αποδείχθηκε μοιραία για εκείνη.

Ο Παπαγιαννόπουλος τραυματίστηκε σοβαρά, με κάταγμα κλείδας και τραύμα στο κεφάλι. Όταν πληροφορήθηκε τον ακαριαίο θάνατό της, συγκλονίστηκε βαθιά. Δεν ξεπέρασε ποτέ το γεγονός. Θεωρούσε πως «έφταιξε η κακιά η ώρα», όμως η ενοχή —έστω και αδικαιολόγητη— τον ακολουθούσε. Η απώλεια αυτή υπήρξε ένα αθέατο τραύμα. Ο κόσμος έβλεπε τον κωμικό. Εκείνος κουβαλούσε μέσα του μια σκιά.

Ο άνθρωπος πίσω από τον κωμικό

Παρά τη σκηνική του άνεση, στην προσωπική του ζωή ήταν χαμηλών τόνων και εσωστρεφής. Δεν επεδίωξε πρωταγωνιστικές μαρκίζες ούτε δημόσια προβολή. Ήταν εκ πεποιθήσεως εργένης, άνθρωπος λιτός, με αυστηρή ηθική και βαθιά ευγένεια.
Οι μεγάλοι κωμικοί συχνά κρύβουν μια λεπτή μελαγχολία. Στην περίπτωσή του, αυτή η μελαγχολία γινόταν βλέμμα — ένα βλέμμα που πρόδιδε εμπειρίες, απώλειες και σιωπηλές μάχες.

Ο Διονύσης Παπαγιαννόπουλος δεν ήταν μόνο ο «Μπαρμπα-Γιώργης». Ήταν ένας άνθρωπος που υπηρέτησε την τέχνη με συνέπεια, πολέμησε για την πατρίδα του, βίωσε ενοχές και τραύματα και έφυγε αθόρυβα. Και ίσως τελικά, αυτό να είναι το μεγαλύτερο μάθημα που άφησε πίσω του: πως πίσω από κάθε γέλιο, υπάρχει μια ανθρώπινη ιστορία που αξίζει να ειπωθεί.