Στις 16 Φεβρουαρίου ο Εφέτης Γιάννης Ευαγγελάτος ανακοίνωσε την αποχώρηση του από το Δικαστικό Σώμα αφήνοντας σε διαδικτυακές του αναρτήσεις σαφείς αιχμές για την λειτουργία και την κατάσταση στην ελληνική Δικαιοσύνη.
Η ανακοίνωση της παραίτησης του σχολιάστηκε από τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης καθώς πρόκειται για έναν δραστήριο δικαστή με κοινωνικές ευαισθησίες και αξιόλογο επιστημονικό αλλά και λογοτεχνικό συγγραφικό έργο.
Σε κάποια από αυτά τα λογοτεχνικά έργα και συγκεκριμένα στο μυθιστόρημα «ΑΘΩΟΣ ΜΕ ΟΛΑ ΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ» ο κ. Ευαγγελάτος αναφέρεται στις αγκυλώσεις του δικαστικού συστήματος και τι γίνεται όταν ένας πολίτης πέφτει θύμα αυτών των αγκυλώσεων. Μια υπόθεση εν συντομία για το πως ένας άνθρωπος κατέληξε στη φυλακή για ένα έγκλημα που δεν έκανε, εμπνευσμένη όπως επισημαίνει ο ίδιος από αληθινή ιστορία.
Η larissanet είχε επικοινωνήσει στο πλαίσιο ρεπορτάζ με τον κ. Ευαγγελάτο τον Δεκέμβριο του 2023 όταν ο ίδιος εκτελούσε χρέη καθήκοντα Προέδρου Πρωτοδικών Λασιθίου.
Η συνέντευξη θα πλαισίωνε το ρεπορτάζ μετά την ολοκλήρωση της έρευνας που είναι ακόμα σε εξέλιξη. Ωστόσο μετά την ανακοίνωση της αποχώρησης αποφασίσαμε να δημοσιεύσουμε νωρίτερα την συνέντευξη με τον πρώην πλέον δικαστικό λειτουργό ο οποίος όπως μας επισημαίνει δεν άλλαξαν και πολλά δύο χρόνια μετά.
Αναλυτικά η συνέντευξη:
Κύριε Πρόεδρε σε κάποιο σημείο του βιβλίου σας «Αθώος με όλα τα γράμματα κεφαλαία» γράφετε: “Ότι έκαναν λάθος όλοι αυτοί οι άνθρωποι και έκλεισαν έναν αθώο στη φυλακή δύο φορές, στην ανάκριση και στο πρώτο Εφετείο; Ξέρετε τι θα λένε όλοι μετά; Θα νομίζουν ότι αυτά γίνονται συνέχεια στα Δικαστήρια. Θα ανοίξει ο ασκός του Αιόλου.” Τελικά γίνονται συνέχεια αυτά στα Δικαστήρια; Μπαίνουν συχνά αθώοι άνθρωποι στη φυλακή;
Όχι, κατηγορηματικά όχι! Η Δικαιοσύνη είναι ανθρώπινη και για αυτό αναπότρεπτα κάποιες φορές συμβαίνουν λάθη. Ωστόσο, ευτυχώς, τα λάθη αυτά δεν γίνονται συχνά. Για να μπει ένας άνθρωπος στη φυλακή πρέπει οι δικαστές να είναι σίγουροι για αυτό! Η παραμικρή αμφιβολία άλλωστε είναι υπέρ του κατηγορουμένου. Η δικαστική πλάνη είναι ένα διαχρονικό και παγκόσμιο φαινόμενο από την εποχή του Σωκράτη μέχρι και σήμερα. Το θέμα είναι να δημιουργήσουμε τις συνθήκες, να θωρακίσουμε τη Δικαιοσύνη, για να περιοριστούν στο ελάχιστο αυτά τα λάθη.
Υπηρετείτε τη Δικαιοσύνη από τη θέση του δικαστή σχεδόν δύο δεκαετίες και κατά συνέπεια είδατε πολλά στην καριέρα σας. Τι άλλαξε στο βάθος αυτών των ετών ως προς την απονομή δικαιοσύνης; Είναι η τεχνολογία; η εκπαίδευση των δικαστών; Οι αλλαγές στον Ποινικό Κώδικα; η επιρροή των ΜΜΕ που έχει μεγεθυνθεί από την ιδιωτική τηλεόραση και το διαδίκτυο;
Η επιρροή των ΜΜΕ δεν νομίζω ότι παίζει κάποιο σημαντικό ρόλο, τουλάχιστον όχι στον τρόπο που αποδίδουν το Δίκαιο οι δικαστές. Η τεχνολογία πάντα βοηθάει και είναι στην υπηρεσία της Δικαιοσύνης όλο και πιο πολύ τα τελευταία χρόνια. Αυτό όμως που δεν άλλαξε τα τελευταία είκοσι έτη που υπηρετώ στον χώρο της Δικαιοσύνης είναι η καθυστέρηση στην απονομή της, αλλά και οι τρεις, κατά τη γνώμη μου, «πληγές» της: 1) Τυπολατρία, 2)έλλειψη επιείκειας και 3) αιτιολογία της απόφασης. Ως προς την τυπολατρία είναι γνωστά τα φαινόμενα και πρέπει να τη διαχωρίζουμε από την τυπικότητα, όπως τη σοβαρότητα από τη σοβαροφάνεια. Η επιείκεια, που είναι αδελφή της Δικαιοσύνης, πρέπει να μη δίνεται αλόγιστα και άκριτα, αλλά όταν και όπου χρειάζεται. Το ίδιο όμως και η αυστηρότητα, που δεν πρέπει να επιβάλλεται επί δικαίων και αδίκων.
Αυτό όμως που δεν άλλαξε τα τελευταία είκοσι έτη που υπηρετώ στον χώρο της Δικαιοσύνης είναι η καθυστέρηση στην απονομή της, αλλά και οι τρεις, κατά τη γνώμη μου, «πληγές» της: 1) Τυπολατρία, 2)έλλειψη επιείκειας και 3) αιτιολογία της απόφασης.
Η αιτιολογία της απόφασης στις πολιτικές δίκες, συνδέεται και με την καθυστέρηση. Οι ξένοι συνάδελφοί μας δικαστές μάς αποκαλούν «συγγραφείς» εξαιτίας του τρόπου γραφής και του πλήθους των σελίδων που έχουν οι αποφάσεις μας! Οι αλλοδαπές δικαστικές αποφάσεις είναι συνοπτικές, χωρίς να στερούνται αιτιολογίας. Αυτό συμβαίνει διότι αναφέρονται μόνο στα κρίσιμα, ουσιώδη και αμφισβητούμενα περιστατικά της ένδικης διαφοράς, χωρίς την αναγραφή περιττών στοιχείων και δίχως τη διηγηματική δομή που ακολουθούμε εμείς. Δίχως μείζονες και δαιδαλώδεις σκέψεις, αλλά επικεντρωμένες στη λύση της υπόθεσης και μόνο. Αν θέλετε να μιλήσουμε μόνο για την ποινική δίκη, καθώς είναι εντελώς διαφορετική από τις άλλες δίκες, την πολιτική (αστική) ή τη διοικητική δίκη, οι αλλαγές στον ποινικό κώδικα, ακόμα κι όταν κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση, πρέπει να γίνονται με εξαιρετική φειδώ. Η ασφάλεια δικαίου είναι πολύ σημαντική για όλους για να κλονίζεται κάθε τόσο.
Θα σταθώ λίγο στο θέμα της προβολής από τα ΜΜΕ τα οποία με τη σειρά τους επηρεάζουν την κοινή γνώμη. Οι ίδιοι δικαστές τελικά επηρεάζονται από την κοινή γνώμη και τα Μέσα Ενημέρωσης ειδικά σε υποθέσεις που αφορούν σοβαρά εγκλήματα όπως μια δολοφονία ή την κακοποίηση ενός ανηλίκου;
Οι δικαστές δεν πρέπει να επηρεάζονται από την κοινή γνώμη. Άλλωστε η «κοινή» γνώμη, είναι κάποιες φορές λιγότερο κοινή από όσο κοινώς πιστεύουμε…. Η αλήθεια είναι όμως ότι, όταν υπάρχει «καταιγισμός» ειδήσεων, δεν μπορεί ένας άνθρωπος, ασυνείδητα ίσως, να μην επηρεαστεί έστω και λίγο. Όταν έρχεται όμως η ώρα ο δικαστής να αποφασίσει, να κρίνει για τη ζωή ενός ανθρώπου, πρέπει η κρίση του αυτή να είναι ανεπηρέαστη και απροσωπόληπτη. Κι αυτό είναι που πραγματικά συμβαίνει στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων. Δεν έχει να κάνει με τη βαρύτητα του εγκλήματος, αν είναι ανθρωποκτονία ή αν το θύμα είναι ανήλικος.
Όταν έρχεται όμως η ώρα ο δικαστής να αποφασίσει, να κρίνει για τη ζωή ενός ανθρώπου, πρέπει η κρίση του αυτή να είναι ανεπηρέαστη και απροσωπόληπτη. Κι αυτό είναι που πραγματικά συμβαίνει στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων.
Ο δικαστής πρέπει πάντοτε να έχει στο μυαλό του ότι οφείλει να αποδώσει Δικαιοσύνη ακόμα και στον πιο άδικο άνθρωπο και κάτω από τις πιο δύσκολες συνθήκες. Ο δικαστής πρέπει πάντοτε να είναι ψύχραιμος και απαθής, αλλά δεν είναι ψυχρός και τυφλός! Η Δικαιοσύνη είναι τυφλή, αλλά ο δικαστής πρέπει να βλέπει, να ακούει, να αντιλαμβάνεται, να αισθάνεται….
Ποιο είναι το μήνυμα που θέλετε να στείλετε με το βιβλίο «ΑΘΩΟΣ ΜΕ ΟΛΑ ΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ» το οποίο επισημαίνεται ότι είναι βασισμένο σε αληθινή ιστορία; Στις παρουσιάσεις του βιβλίου θίγετε το θέμα της ενίσχυσης των δικαστών από την Πολιτεία και της βελτίωσης στην απονομή της Δικαιοσύνης. Τι είδους ενίσχυση χρειάζονται οι δικαστές σήμερα προκειμένου να αποδίδουν δικαιοσύνη περιορίζοντας τα όποια ανθρώπινα λάθη; Είναι ο αριθμός των δικαστών, οι γραμματείς, οι αίθουσες;
Το βιβλίο είναι εμπνευσμένο από αληθινή ιστορία. Δεν αποτυπώνει μια αληθινή ιστορία. Η «νομική λογοτεχνία» είναι ένας όρος που χρησιμοποιώ για τα τέσσερα λογοτεχνικά βιβλία που έχω γράψει και τα θέματά τους είναι εμπνευσμένα από τον χώρο της Δικαιοσύνης. Το γράψιμο για όλους τους συγγραφείς ίσως είναι μια εσωτερική ανάγκη. Το κίνητρό μου, όμως, για να γράψω ένα βιβλίο, είναι η ενίσχυση κάποιου φορέα που έχει ανάγκη, αφού όλα τα έσοδα από τα συγγραφικά μου δικαιώματα διατίθενται σε κάποιους συλλόγους ή φορείς προστασίας, όπως τα Παιδικά Χωριά SOS, ο Ονήσιμος, το Ισιδώρειο Ορφανοτροφείο, το Καρκινάκι κτλ.
Όταν δεν υπάρχουν αίθουσες, δεν υπάρχουν γραμματείς, δεν υπάρχουν δικαστές, αναπόφευκτα δημιουργείται μια πίεση να ολοκληρωθούν γρήγορα οι υποθέσεις που υπάρχουν στα πινάκια.
Δεν είναι, λοιπόν, ο πρωταρχικός μου στόχος να περάσω κάποια μηνύματα. Ωστόσο, με αφορμή το βιβλίο «ΑΘΩΟΣ ΜΕ ΟΛΑ ΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ», που αναφέρεται στο ζήτημα της δικαστικής πλάνης-ένα ζήτημα που είναι αρκετά ευαίσθητο- ανοίγει μια συζήτηση για τις συνθήκες απονομής της Δικαιοσύνης. Όταν δεν υπάρχουν αίθουσες, δεν υπάρχουν γραμματείς, δεν υπάρχουν δικαστές, αναπόφευκτα δημιουργείται μια πίεση να ολοκληρωθούν γρήγορα οι υποθέσεις που υπάρχουν στα πινάκια. Ο δικαστής, όμως, δεν πρέπει να λειτουργεί με πίεση, αλλά να έχει τον χρόνο και τα μέσα για να δώσει και την ψυχή του για να αποδοθεί η Δικαιοσύνη, που είναι η πιο μεγάλη αρετή. Η πολιτεία οφείλει να ενισχύσει τον δικαστή στο έργο αυτό, γιατί αν χαθεί η Δικαιοσύνη και η πίστη σε αυτήν, θα χαθεί όλος ο κόσμος μας…
Τέλος θα ήθελα να σταθούμε στον κατηγορούμενο και στην εκπροσώπηση. Ακόμα και αθώος να είναι ο ίδιος πως μπορεί να το αποδείξει ενώπιον του δικαστηρίου χωρίς να έχει την ανάλογη εκπροσώπηση και ειδικά από τη στιγμή που δεν έχει το μορφωτικό και οικονομικό υπόβαθρο ώστε να αναζητήσει την κατάλληλη εκπροσώπηση; Υπάρχουν δηλαδή δύο κατηγορίες κατηγορουμένων; οι έχοντες και οι μη κατέχοντες;
Όχι, ειδικά στην ποινική δίκη δεν υπάρχει αυτός ο διαχωρισμός, που ενδεχομένως να υφίσταται σε κάποιο βαθμό στην πολιτική δίκη, όπου η υπόθεση ξεκινά, αλλά και συνεχίζεται με τη διάθεση των διαδίκων (άρθρο 106 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας), αλλά και που ο ρόλος του πληρεξουσίου δικηγόρου είναι πιο σημαντικός, αφού η απόφαση εξαρτάται από το υλικό που επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι. Στα κακουργήματα, αν ο κατηγορούμενος δεν έχει δικηγόρο, διορίζεται υποχρεωτικά δικηγόρος από το Δικαστήριο για να τον υπερασπιστεί. Εξάλλου, το Δικαστήριο αναζητά την Αλήθεια, χωρίς οι δικαστές να ακολουθούν νομικούς κανόνες αποδείξεων, αλλά αποφασίζουν κατά την πεποίθησή τους ακολουθώντας τη φωνή της συνείδησής τους. Δεν υπάρχει επομένως τέτοιος κίνδυνος και οι πιο αδύναμοι πολίτες πρέπει να έχουν εμπιστοσύνη στην ελληνική Δικαιοσύνη! Οι δικαστές είναι άνθρωποι, με τα λάθη τους, με τις αστοχίες τους, με τις ελλείψεις τους, όμως, αν πάψουμε να ελπίζουμε στη Δικαιοσύνη, αν σταματήσουμε να πιστεύουμε ότι τελικά, έστω και αργά, θα επικρατήσει το Δίκαιο, θα έχουμε χάσει την ελπίδα μας για την ίδια τη ζωή…
Οι δικαστές είναι άνθρωποι, με τα λάθη τους, με τις αστοχίες τους, με τις ελλείψεις τους, όμως, αν πάψουμε να ελπίζουμε στη Δικαιοσύνη, αν σταματήσουμε να πιστεύουμε ότι τελικά, έστω και αργά, θα επικρατήσει το Δίκαιο, θα έχουμε χάσει την ελπίδα μας για την ίδια τη ζωή…
Ακολουθήστε το 
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
