Επίθεση ΗΠΑ – Ισραήλ στο Ιράν: Συναγερμός στις αγορές πετρελαίου για εκτίναξη των τιμών

Ηνωμένες Πολιτείες και Ισραήλ εξαπέλυσαν σήμερα συντονισμένη στρατιωτική επίθεση κατά στόχων στο Ιράν, πυροδοτώντας έντονες ανησυχίες στις διεθνείς αγορές και ιδίως στην αγορά πετρελαίου, η οποία εδώ και εβδομάδες προεξοφλούσε το ενδεχόμενο μιας τέτοιας εξέλιξης.

Η κλιμάκωση είχε προαναγγελθεί από τη στρατιωτική κινητικότητα των ΗΠΑ, με τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ να έχει διατάξει τη μετακίνηση του αεροπλανοφόρου USS Gerald R. Ford στη Μεσόγειο Θάλασσα, όπου ενώθηκε με το USS Abraham Lincoln που επιχειρούσε ήδη στη Μέση Ανατολή. Αναλυτές εκτιμούν ότι η σύγκρουση με το Ιράν ενέχει τον κίνδυνο πολύ σοβαρότερων αναταράξεων στην παγκόσμια πετρελαϊκή αγορά σε σύγκριση με προηγούμενες γεωπολιτικές κρίσεις, όπως εκείνη της Βενεζουέλας.

Οι τιμές του πετρελαίου κατέγραψαν ισχυρά κέρδη άνω του 2% την Παρασκευή, καθώς οι επενδυτές ανησυχούν για το ενδεχόμενο διαταραχών στην παγκόσμια προσφορά. Το αμερικανικό αργό West Texas Intermediate ενισχύθηκε κατά 1,81 δολάρια ή 2,78%, κλείνοντας στα 67,02 δολάρια το βαρέλι. Αντίστοιχα, το Μπρεντ σημείωσε άνοδο 2,45%, με το πιο ενεργό συμβόλαιό του να διαμορφώνεται στα 72,48 δολάρια το βαρέλι. Πλέον μέλλει να φανεί πόσο πιο υψηλά θα κινηθούν.

Η αγορά πετρελαίου θεωρείται ιδιαίτερα ανελαστική ως προς τις τιμές. Σύμφωνα με ανάλυση των δεδομένων του Yale Graduates Energy Study Group, κάθε μείωση της παγκόσμιας παραγωγής αργού κατά 1% μπορεί να οδηγήσει σε άνοδο της τιμής του βαρελιού από 20% έως και 25%. Σε αντίθεση με τη Βενεζουέλα, όπου οι πολιτικές εξελίξεις δεν προκάλεσαν ουσιαστική διαταραχή της παραγωγής, το Ιράν αποτελεί κρίσιμο παίκτη για την παγκόσμια ενεργειακή ισορροπία.

Το Ιράν παρήγαγε τον Δεκέμβριο περίπου 3,2 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως, εκ των οποίων σχεδόν 1 εκατομμύριο βαρέλια εξάγονταν. Η παγκόσμια ζήτηση ανέρχεται σε περίπου 106 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα. Η πιθανή διακοπή των ιρανικών εξαγωγών είχε σε μεγάλο βαθμό ενσωματωθεί στις τιμές τις προηγούμενες εβδομάδες, με το αμερικανικό αργό να κινείται γύρω στα 66 δολάρια το βαρέλι. Ωστόσο, μετά τη σημερινή επίθεση, οι αγορές αναμένουν περαιτέρω έντονη άνοδο και αυξημένη μεταβλητότητα.

Η μεγαλύτερη απειλή για τη διεθνή οικονομία παραμένει το ενδεχόμενο μερικού ή πλήρους αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχονται καθημερινά 18 έως 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου. Για το μεγαλύτερο μέρος αυτής της ποσότητας δεν υπάρχουν ρεαλιστικές εναλλακτικές διαδρομές. Σε περίπτωση που ακόμη και η μισή ροή τεθεί εκτός αγοράς, οι τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν να εκτοξευθούν πάνω από τα 125 δολάρια το βαρέλι. Παρότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα διαθέτουν στρατηγικά αποθέματα, η συνδυασμένη δυνατότητα άντλησής τους δεν επαρκεί για να καλύψει απώλειες της τάξης των 10 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως.

Οι συνέπειες από την άνοδο των τιμών των καυσίμων αναμένεται να γίνουν άμεσα αισθητές στην παγκόσμια οικονομία. Σε Ευρώπη και ΗΠΑ, οι τιμές της βενζίνης θα μπορούσαν να διπλασιαστούν σε σύντομο χρονικό διάστημα, επιβαρύνοντας νοικοκυριά και επιχειρήσεις, ενώ ο πολιτικός αντίκτυπος εκτιμάται ότι θα αποτυπωθεί και στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό, εν μέσω των προκριματικών διαδικασιών ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.

Θανάσης Κουκάκης