Γράφει ο Ευάγγελος Μπαλντούνης – Καθηγητής φιλόλογος, συγγραφέας, ιστορικός ερευνητής
Έχουμε μπει στην περίοδο της Μεγάλης Σαρακοστής. Κάθε Παρασκευή δεσπόζουν οι «ΧAIΡΕΤΙΣΜΟΙ» της Παναγίας, ο «ΑΚΑΘΙΣΤΟΣ ΥΜΝΟΣ». Ένας κατανυκτικός και ιστορικός ύμνος προς την Υπέρμαχο Στρατηγό Παναγία. Κατανυκτικός γιατί προκαλεί αίσθημα βαθιάς θρησκευτικής συγκίνησης και ευλάβειας. Ιστορικός εξαιτίας των γεγονότων με τα οποία συνδέεται. Οι Χαιρετισμοί εμπερικλείουν σε ποιητική μορφή, με πανέμορφα λόγια, όλες τις βασικές διδασκαλίες της Ορθοδοξίας για το Χριστό, την ενανθρώπισή του, τον ρόλο της Παναγίας για τη σωτηρία του ανθρώπου, την αγνότητα και την αγιότητά Της κ.λ.π., αλλά και για τον αγώνα του ανθρώπου για ένωση με το Θεό και τη βοήθεια που ζητάει από το Χριστό και την Παναγία γι” αυτό τον αγώνα.
ΟΙ ΆΒΑΡΟΙ και Η «ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΒΛΑΧΕΡΝΩΝ»: Ο αυτοκράτορας Ηράκλειος (610- 641) έκανε εκστρατεία εναντίον των Περσών. Τότε βρήκαν την ευκαιρία οι Άβαροι και επιτέθηκαν στην Κωνσταντινούπολη. Οι Άβαροι ήταν Ευρασιάτες νομάδες που έμεναν στην κεντρική Ευρώπη, γύρω από τα Καρπάθια όρη και τον Καύκασο. Η πολιορκία ξεκίνησε στις 31 Ιουλίου του 626 μΧ. Την Πέμπτη 7 Αυγούστου οι εχθροί συγκεντρώθηκαν για μια μαζική επίθεση κατά των τειχών, κοντά στο Ναό της Παναγίας Των Βλαχερνών. Oνομαζόταν έτσι γιατί βρισκόταν στη «συνοικία των Βλαχερνών» επί των ακτών του Κεράτιου Κόλπου. Το όνομα προϋπήρχε από τα αρχαία χρόνια και είναι βαρβαρικό, από έναν αρχαίο βασιλιά της περιοχής….
ΓΙΑΤΙ ΟΙ «ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΙ» ΥΜΝΟΛΟΓΟΥΝΤΑΙ ΗΜΕΡΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ: Ο Πατριάρχης Σέργιος ανέβηκε στα τείχη κι έκανε δέηση κρατώντας την αχειροποίητη εικόνα της Παναγίας. Ενθαρρυμένοι και εμψυχωμένοι οι υπερασπιστές της Πόλης, με αναπτερωμένο το ηθικό τους, κατάφεραν να αποκρούσουν την επίθεση και να καταστραφεί το σύνολο του εχθρικού στόλου. Την επόμενη μέρα
ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, λύθηκε η πολιορκία και ο εχθρός απομακρύνθηκε. Όλοι τότε ένιωσαν την προστασία, την προφύλαξη, την προάσπιση, την σκέπη της Παναγίας και για να την ευχαριστήσουν συναθροίστηκαν στην Παναγία των Βλαχερνών και έψαλλαν όρθιοι (έτσι και ο όρος «Ακάθιστος Ύμνος»)…..
Όποιος και να είναι ο δημιουργός του «Ακαθίστου Ύμνου» ( Ρωμανός ο Μελωδός ή ο Πατριάρχης Σέργιος), πρόκειται για εμπνευσμένο άτομο με άριστη γνώση και χειρισμό της γλώσσας. Πρόσωπο που είχε αναπτύξει τις κατάλληλες γλωσσικές δεξιότητες, που ενήργησε με τέτοιον τρόπο ώστε να πετύχει το επιθυμητό αποτέλεσμα. Με όλα αυτά και ενεργώντας με απροσδόκητο τρόπο, αποσκοπεί στο δικό μας «ξάφνιασμα», όχι με την έννοια του φόβου ή της αμηχανίας, αλλά της ευχάριστης έκπληξης. Επιδιώκει να μας εντυπωσιάσει με την καλλιέργεια και πρόκληση έντονων και ζωηρών παραστάσεων. Το ποίημα είναι μελοποιημένο, έχει μουσική και ανήκει στο είδος κλασικής μουσικής του Βυζαντίου που λέγεται «κοντάκιο». Έχει 24 στροφές «οίκους», οι οποίοι αρχίζουν, με τη σειρά, από τα 24 γράμματα της αλφαβήτου. Χρησιμοποιούνται σχήματα λόγου σ’ όλη την έκτασή του:
1) ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΑΡΧΙΚΟΥ ΣΥΜΦΩΝΟΥ: «η χ-αρά εκλάμψει… η αρά εκλείψει» ~~ «γ-αστήρ ενθέου σαρκώσεως… αστήρ εμφαίνων τον ήλιον».
2) ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΣΥΛΛΑΒΩΝ ή ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥΣ: «δεικνύουσα τους φιλο-σόφους…. α-σόφους» ~~ «ελέγχουσα τους τεχνο-λόγους… α-λόγους» ~~ «συγκα-τάβασις θεϊκή… ου με-τάβασις τοπική» ~~ «ελέγξασα των ει-δώλων… τον δόλον».
3) ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΜΦΩΝΩΝ: «θ-αύμα Αγγέλων… τρ-αύμα δαιμόνων» ~~ «κλ-ήμα αμαράντου βλαστού… κτ-ήμα ακηράτου καρπού» ~~ «ζωγραφούσα τον τ-ύπον… αναιρούσα τον ρ-ύπον».
4) ΑΛΛΑΓΕΣ ΦΩΝΗΕΝΤΩΝ: «αναθάλλεις λει-μώ-να, ετοιμάζεις λι-μέ-να».
5) ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ (με άλλη λέξη, που έχει κοινά χαρακτηριστικά, υποδηλώνει μια έννοια). «οδηγέ σωφροσύνης» ~~ «στόμα Αποστόλων» ~~ «πηγή ζώντος ύδατος» ~~ «πύλη σωτηρίας»
6) ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ (παραθέτει αντίθετες λέξεις ή έννοιες, για να δημιουργήσει εντύπωση). «ύψος δυσανάβατον λογισμοίς… βάθος δυσθεώρητον οφθαλμοίς» ~~ «οι ά-λαλοι…. εύ-λαλοι».
7) ΡΗΜΑΤΑ ΜΕ ΙΔΙΕΣ ΚΑΤΑΛΗΞΕΙΣ: «νε-ουργείται η κτίσις… βρεφ-ουργείται ο Κτίστης» ~~ «εμω-ράνθησαν οι συζητηταί… εμα-ράνθησαν οι ποιηταί».
8) ΧΡΗΣΗ ΣΥΣΤΟΙΧΩΝ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ (δηλ. αντικειμένων που προέρχονται ετυμολογικώς από τη ρίζα του ρήματος της πρότασης). «γεωργούσα γεωργόν φιλάνθρωπον» ~~ «φύουσα τον φυτουργό της ζωής» ~~ «βαστάζεις τον βαστάζοντα».
9) ΚΟΣΜΗΤΙΚΑ ΕΠΙΘΕΤΑ (τα μεταχειρίζεται για να προσδιορίσει ιδιότητες ή χαρακτηριστικά της Παναγίας και να εξειδανικεύσει έτσι τη σημασία τους). «αμάραντο ρόδο» – «εύοσμο μήλο».
10) ΑΝΤΙΘΕΤΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΡΗΜΑΤΩΝ. «εγυμνώθη ο Άδης… ενεδύθημεν δόξαν»..
12) ΟΜΟΙΟΚΑΤΑΛΗΞΙΕΣ (επανάληψη δηλ. της ίδιας κατάληξης δύο λέξεων, ώστε να δημιουργείται ηχητική ανταπόκριση): «βλέπουσα η Αγ-ία… εαυτήν εν αγν-εία» ~~ «ευσε-βών βασιλ-έων…ευλα-βών ιερ-έων» ~~ «οσμ-ή ευωδ-ίας… ζω-ή ευωχ-ίας».
13) ΠΡΟΣΘΕΣΗ ΣΥΜΦΩΝΩΝ: «αφέντες τον Ηρώδην… ως λ-ηρώδην» ~~ «-αυγή φωτίζουσα τον νουν… κρ-αυγή τιμωμένη ταύτα» ~~ «στο-λή γυμνών… στο-ργή νικώσαν πόθον».
14) ΠΑΡΟΜΟΙΩΣΕΙΣ (συγκρίνει με κάτι άλλο στο οποίο υπάρχει μια πολύ γνωστή ιδιότητα που είναι κοινή και στα δύο): «ορώμεν ρήτορας ως (σαν) ιχθύας αφώνους».
15) ΟΜΟΙΟΚΑΤΑΛΗΚΤΕΣ και ΣΥΝΗΡΗΜΕΝΕΣ ΜΕΤΟΧΕΣ: «ποντ-ίσασα Φαραώ… ποτ-ίσασα ζωήν» ~~ «καταργ-ούσα τον φθορέα… τεκ-ούσα τον σπορέα» ~~ «βλαστάν-ουσα οικτιρμοίς… βαστά-ζουσα ιλασμούς» ~~ «θεωρών, υπονοών, μαθών».
16) ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΑ ΜΕ ΠΑΡΗΧΗΣΗ: «έσπευσαν θεραπεύ-σαι και βοή-σαι».
17) ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΙ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (απλοί ή με αντιθέσεις): «γέφυρα μετάγουσα τους εκ γης προς ουρανόν» ~~ «επεδήμησε προς τους αποδήμους»
18) ΟΞΥΜΩΡΟ ΣΧΗΜΑ (σχήμα στο οποίο συνάπτονται έννοιες αντιφατικές μεταξύ τους, που εκφράζουν ωστόσο στο βάθος ένα λογικό νόημα): «νύμφη ανύμφευτε».
~ Αυτός επομένως που εκπόνησε τον υπέροχο ύμνο προς την Παναγία (που της αρέσει πολύ), αποσκοπεί να τραβήξει περισσότερο την προσοχή μας, επιφέροντας έκπληξη ή θαυμασμό. Επιζητά να κατανοήσουμε, να καταλάβουμε σε βάθος και ξεκάθαρα τι είναι αυτό που υμνολογεί, τι ιδιότητες έχει το πρόσωπο του οποίου πλέκει το εγκώμιο και το εκθειάζει….
ΕΚ ΧΕΙΡΟΓΡΑΦΟΥ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΤΩΝ ΙΒΗΡΩΝ, Παναγίας της Πορταϊτίσσης Αγίου Όρους: Η Μήτηρ του Κυρίου εμφανισθείσα πολλάκις εις πολλούς αγίους είπεν: «Επειδή μού αρέσουν υπερβαλλόντως οι ωραίοι ύμνοι των 24 οίκων, θα αγαπώ, θα προστατεύω, θα σκέπω και θα φυλάττω από παν κακόν, πάντα Χριστιανόν, όστις θα με χαιρετίζει άπαξ της ημέρας με τους ύμνους τούτους και θα ζει κατά τον νόμον του Θεού. Κατά δε την τελευταίαν ημέραν της ζωής αυτού, θα τον υπερασπιστώ και ενώπιον του Υιού μου». Ευτυχής ο Χριστιανός, όστις απαγγέλλει τους χαιρετισμούς τούτους καθ’ εκάστην ημέραν με σεβασμόν, ευλάβειαν και αγάπην.
ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΟΥ ΥΜΝΟΥ: Σε νεοελληνική απόδοση: «Σε σένα, Θεοτόκε, την Υπέρμαχο Στρατηγό εγώ η Πόλη, Σου αποδίδω με ευγνωμοσύνη την ένδοξη νίκη, επειδή λυτρώθηκα από τις φοβερές συμφορές. Αλλά Συ, επειδή Έχεις ακατανίκητη δύναμη, ελευθέρωσέ με από κάθε είδος κινδύνου, για να Σού φωνάζω δυνατά: ΧΑΙΡΕ, ΝΥΜΦΗ ΑΝΥΜΦΕΥΤΕ».
Πηγή: ΕΝΤΥΠΗ LARISSANET
Ακολουθήστε το 
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
