Η ένταση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν επαναφέρει στο επίκεντρο την πιο ευαίσθητη ενεργειακή αρτηρία του κόσμου, τα Στενά του Ορμούζ, και μαζί με αυτή σενάρια για εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου και του LNG.
Ισχυρή ανοδική κίνηση στις τιμές του πετρελαίου «βλέπει» η ενεργειακή συμβουλευτική FGE NexantECA, καθώς θεωρεί «αναπόφευκτο» τον πόλεμο ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ιράν.
Ο Fereidun Fesharaki, πρόεδρος της εταιρείας, μιλώντας στο Bloomberg TV, εκτίμησε ότι η Ουάσιγκτον «δεν έχει ουσιαστικά επιλογή παρά να προχωρήσει σε πόλεμο», σημειώνοντας ότι δυσκολεύεται να διακρίνει σενάριο αποκλιμάκωσης με απλή αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από την περιοχή.
Ρίσκο σύγκρουσης και «ασφάλιστρο» τιμών
Οι τιμές του πετρελαίου έχουν ήδη ενισχυθεί από τις αρχές του έτους, καθώς η αντιπαράθεση μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης προσέθεσε σημαντικό «ασφάλιστρο κινδύνου». Η άνοδος αιφνιδίασε μέρος της αγοράς που είχε στοιχηματίσει σε υποχώρηση των τιμών λόγω της περίσσειας προσφοράς.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, επιδιώκει νέα συμφωνία για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, αλλά έχει ενισχύσει σημαντικά τη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στην περιοχή. Πέρυσι είχε διατάξει περιορισμένα πλήγματα κατά ιρανικών στόχων.
Σύμφωνα με τον Fesharaki, αν η Τεχεράνη αποδεχθεί πλήρως τις αμερικανικές απαιτήσεις, το καθεστώς θα βρεθεί αντιμέτωπο με ζήτημα πολιτικής νομιμοποίησης στο εσωτερικό. Υπό αυτές τις συνθήκες, όπως λέει, «οι Ιρανοί είναι αναγκασμένοι να πουν ‘όχι’».
Τα Στενά του Ορμούζ στο επίκεντρο
Η ανησυχία εστιάζει κυρίως στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας θαλάσσιας διακίνησης πετρελαίου.
Ο Fesharaki σκιαγράφησε δύο βασικά σενάρια ιρανικής αντίδρασης:
- Επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές ή στόχους σε γειτονικά κράτη, όπως η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κουβέιτ
- προσπάθεια αποκλεισμού ή σοβαρής διατάραξης της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ
Ανάλογα με τη σοβαρότητα της διακοπής ροών, οι τιμές του Brent – που κινούνται σήμερα κοντά στα 71 δολάρια το βαρέλι – θα μπορούσαν να κινηθούν στην περιοχή των 90 έως 100 δολαρίων, επίπεδα που, όπως σημείωσε, «είναι απολύτως εφικτά».
Γιατί τα Στενά είναι τόσο κρίσιμα
Τα Στενά του Ορμούζ βρίσκονται ανάμεσα στο Ιράν (βόρεια) και το Ομάν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (νότια). Το πλάτος τους φθάνει τα περίπου 50 χλμ. στα άκρα και περιορίζεται στα 33 χλμ. στο στενότερο σημείο. Αποτελούν τη μοναδική θαλάσσια σύνδεση του Κόλπου με την Αραβική Θάλασσα.
Παρά το περιορισμένο γεωγραφικό τους εύρος, διακινούν τεράστιους όγκους ενέργειας:
- Περίπου 20 εκατ. βαρέλια πετρελαίου ημερησίως (στοιχεία 2024)
- Σχεδόν το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου
- Περισσότερα από 500 δισ. δολάρια σε ετήσιες ενεργειακές ροές
- Περίπου το 20% των παγκόσμιων φορτίων LNG
Το πετρέλαιο που διέρχεται προέρχεται από Ιράν, Ιράκ, Κουβέιτ, Κατάρ, Σαουδική Αραβία και ΗΑΕ. Το 84% των φορτίων κατευθύνεται προς ασιατικές αγορές, κυρίως Κίνα, Ινδία, Ιαπωνία και Νότια Κορέα. Αντίστοιχα, το 83% των ροών LNG έχει προορισμό την Ασία, με το Κατάρ να κυριαρχεί στις εξαγωγές.
Με άλλα λόγια, η ενεργειακή ασφάλεια της Ασίας – και κατ’ επέκταση της παγκόσμιας βιομηχανίας – περνά από μια στενή λωρίδα θάλασσας.
Το σενάριο αποκλεισμού και οι στρατιωτικές επιλογές
Η νομική πραγματικότητα προσφέρει στο Ιράν σημαντικό γεωγραφικό πλεονέκτημα: στο στενότερο σημείο, οι ναυτιλιακές λωρίδες βρίσκονται εντός των χωρικών υδάτων Ιράν και Ομάν.
Η Τεχεράνη έχει ήδη στείλει μήνυμα ισχύος με στρατιωτικές ασκήσεις και προσωρινές αναστολές δραστηριότητας σε τμήματα των Στενών. Σε περίπτωση κλιμάκωσης, τα πιθανά εργαλεία περιλαμβάνουν:
- Ανάπτυξη ναυτικών ναρκών
- Επιθέσεις με ταχύπλοα σκάφη και αντιπλοϊκούς πυραύλους
- Ασύμμετρες επιχειρήσεις με υποβρύχια
- Παράλληλα, ενδεχόμενη συντονισμένη πίεση και στο στενό Μπαμπ αλ-Μαντέμπ –με εμπλοκή των Χούθι στην Υεμένη– θα μπορούσε να επιδεινώσει δραματικά το ρίσκο για τη διεθνή ναυσιπλοΐα.
Διπλωματία υπό πίεση
Παρά την ένταση, ΗΠΑ και Ιράν αναμένεται να επαναλάβουν συνομιλίες στη Γενεύη, με τη διαμεσολάβηση του Ομάν. Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι προσβλέπει σε συνάντηση με τον Αμερικανό ειδικό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ, ξεκαθαρίζοντας ωστόσο ότι η Τεχεράνη δεν πρόκειται να διαπραγματευθεί υπό στρατιωτική πίεση.
Ο Fesharaki εμφανίστηκε απαισιόδοξος για την έκβαση των επαφών, εκτιμώντας ότι οι συνομιλίες είναι «καταδικασμένες να αποτύχουν», λόγω των περιορισμών που τίθενται και της οπτικής της ιρανικής πλευράς.
Σε περίπτωση ανατροπής του ιρανικού καθεστώτος, η αποκατάσταση σταθερότητας στην αγορά και στην παραγωγή θα μπορούσε να απαιτήσει τουλάχιστον έναν χρόνο, πρόσθεσε.
Η αγορά μπροστά σε νέο γεωπολιτικό σοκ
Η προοπτική σύγκρουσης επαναφέρει το γεωπολιτικό ρίσκο στο επίκεντρο των ενεργειακών αγορών. Για τους traders, το ερώτημα δεν είναι μόνο αν θα υπάρξει πολεμική κλιμάκωση, αλλά κυρίως το εύρος και η διάρκεια μιας ενδεχόμενης διαταραχής στην προσφορά.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, η άνοδος των τιμών δεν θα είναι απλώς αντίδραση φόβου. Θα αντικατοπτρίζει πραγματικό κίνδυνο για τις παγκόσμιες ροές πετρελαίου — με άμεσες επιπτώσεις σε πληθωρισμό, μεταφορές και ενεργειακό κόστος διεθνώς.
Πηγή: naftemporiki.gr
Ακολουθήστε το 
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
