Συνέντευξη στον Λάμπρο Αναγνωστόπουλο
Η υφαντική, για δεκαετίες ταυτισμένη με τη λαογραφική μνήμη και τη μουσειακή καταγραφή, επιστρέφει τα τελευταία χρόνια στο προσκήνιο της σύγχρονης εικαστικής δημιουργίας, ως ενεργό πεδίο υλικότητας, χειροτεχνίας και πολιτισμικής συνέχειας. Σε αυτή τη μετατόπιση εστιάζει και το εικαστικό εγχείρημα «Διαχρονικές Υφές», μια έκθεση που αναπτύσσεται σταδιακά σε όλη την Ελλάδα, συνομιλώντας κάθε φορά με την τοπική υφαντική παράδοση και τη σύγχρονη καλλιτεχνική πράξη.
Με αφορμή το «ταξίδι» και τα εγκαίνια της έκθεσης στα Ιωάννινα, που είναι προγραμματισμένα για σήμερα 21 Φεβρουαρίου 2026, παρουσία μάλιστα του προέδρου της Δημοκρατίας, κ. Κωνσταντίνου Τασούλα, συνομιλήσαμε με τον επιμελητή κ. Βασίλη Αγ. Καραμπάτσα για τη διαδρομή, το όραμα και τη φιλοσοφία ενός project που αντιμετωπίζει την παράδοση όχι ως κλειστό κεφάλαιο, αλλά ως ζωντανή διαδικασία μετασχηματισμού.
Αναλυτικά η συνέντευξη:
Πώς ξεκίνησε το project «Διαχρονικές Υφές»;
«Το project παρουσιάζεται για πρώτη φορά στη Θεσσαλονίκη, στο πλαίσιο των 59ων Δημητρίων, και ουσιαστικά εστιάζει στο Παλαιοχώρι Χαλκιδικής και στην ταπητουργία του Πύργου: τα Καλλιγραφένια Παλαιοχωρίου και τα υφαντά της Ουρανούπολης. Πρόκειται για μια έκθεση με τη συμμετοχή επτά καλλιτεχνών. Ένα concept της Κατερίνα Απ. Βέλλιου, όπου η αρχική διάθεση ήταν να αναδειχθούν τα υφαντά αυτού του τόπου».
Η πρώτη αυτή παρουσίαση σε επιμέλεια της Κατερίνας Βέλλιου, λειτούργησε όμως ως αφετηρία για κάτι ευρύτερο. Όπως εξηγεί ο κ. Βασίλης Καραμπάτσας, η ιδέα δεν ήταν να μείνει η έκθεση σε έναν γεωγραφικό ή θεματικό περιορισμό, αλλά να εξελιχθεί.
«Είδα την έκθεση στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης, ήμασταν σε συνεχή επαφή με την Κατερίνα και της είπα: μπορούμε να το εμπλουτίσουμε και να το πάμε σε άλλο επίπεδο; Εκείνη τη στιγμή η έκθεση εστίαζε στο Παλαιοχώρι και την Ουρανούπολη που ανήκουν στην περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας. Έτσι αποφασίσαμε το ταξίδι να συνεχίσει, διευρύνοντας το διάλογο κάθε φορά με μία συγκεκριμένη περιφέρεια και πόλη, εντάσσοντας επτά νέους δημιουργούς. Με επτά ξεκίνησε, αυτό ήταν το αρχικό της concept, και θέλαμε να διατηρηθεί η ίδια ταυτότητα της αρχικής ιδέας. Αυτό ήταν το όραμα: να ξεκινά από έναν τόπο και να διευρύνεται».
Πώς κατέληξε η έκθεση στη Λάρισα; Η εμπειρία με το Λαογραφικό Μουσείο Λάρισας;
Η μεταφορά της έκθεσης στη Λάρισα, μιας και είναι η πόλη μου ήταν μια συνεπιμελητική απόφαση μαζί με την Κατερίνα ως φυσική εξέλιξη αυτού του project. Η Θεσσαλία έχει πλούσια και πολυπληθυσμιακή υφαντική τέχνη γι’ αυτό το λόγο επιλέξαμε ως χώρο φιλοξενίας το Λαογραφικό Ιστορικό Μουσείο Λάρισας. Η συνεργασία δυστυχώς αποδείχθηκε πολύ κατώτερη των περιστάσεων με αλλεπάλληλα εμπόδια και προβλήματα.
Δηλαδή τι προβλήματα υπήρξαν;
Τα προβλήματα ήταν δομικά και σοβαρά. Υπήρξαν συνεχείς καθυστερήσεις σε οικονομοτεχνικό επίπεδο, πλήρης έλλειψη οργάνωσης και απουσία στοιχειωδών προδιαγραφών ασφάλειας, όπως ασφάλιση έργων, πυρασφάλεια και σύστημα παρακολούθησης. Δεν υπήρξε καμία ουσιαστική προβολή, καμία ξενάγηση ενώ ο κατάλογος της έκθεσης που είχε εξαγγελθεί δεν εκδόθηκε ποτέ. Ακόμη πιο ανησυχητικές οι προσωπικές επιθέσεις και οι ψευδείς δηλώσεις από άτομα χωρίς καμία θεσμική ή διοικητική αρμοδιότητα, πρακτικές που δεν συνάδουν με τον τρόπο λειτουργίας ενός ΝΠΔΔ (Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου). Τα μουσεία δεν ανήκουν σε πρόσωπα· ανήκουν στην κοινωνία. Προσωπικά, εργάζομαι με επαγγελματισμό και ηθική συνέπεια, επιλέγω λοιπόν να σταθώ στον θετικό αντίκτυπο που άφησε η έκθεση στο κοινό, χωρίς όμως να αποσιωπώ τις σοβαρές θεσμικές δυσλειτουργίες που οφείλουν να αντιμετωπιστούν.
Η επιλογή των καλλιτεχνών ακολουθεί κάποιον συγκεκριμένο κανόνα;
Είναι συνειδητή επιμελητική επιλογή οι καλλιτέχνες να μην είναι απαραίτητα ντόπιοι. Για παράδειγμα, στη Λάρισα μόνο ένας από τους καλλιτέχνες ήταν από την περιοχή. Για μένα αυτή είναι η πραγματική εξωστρέφεια: να υπάρχει η δυνατότητα να δείχνουν το έργο τους καλλιτέχνες εκτός των περιοχών τους. Έτσι διευρύνεται και το κοινό. Η εξωστρέφεια αυτή αφορά τόσο τους δημιουργούς όσο και τους θεατές. Δίνεται η δυνατότητα στο κοινό να δει έργα καλλιτεχνών που ενδεχομένως δεν θα είχε ποτέ την ευκαιρία να γνωρίσει. Αυτό είναι πολύ σημαντικό για μένα.
Πώς προέκυψε η στάση της έκθεσης στα Ιωάννινα;
Όταν πραγματοποιήθηκε η έκθεση στη Λάρισα, μέσω του Χρήστου Παπανικολάου, την έκθεση επισκέφθηκε ο αντιδήμαρχος Πολιτισμού Ιωαννίνων. Ενθουσιασμένος από τα σύγχρονα εκθέματα, εξέφρασε την επιθυμία να τη μεταφέρει στον τόπο του, εστιάζοντας φυσικά στην ηπειρώτικη υφαντική. Ο Καθ. Μηνάς Πασχόπουλος -άνθρωπος με όραμα και γνώσεις – αναγνώρισε αμέσως την δυναμική της έκθεσης προτείνοντας μάλιστα την ένταξή της στο πλαίσιο των Εορτασμών των Ελευθέριων 2026 της πόλης των Ιωαννίνων με την προϋπόθεση ότι η έκθεση θα συνοδεύεται από ένα κατάλογο. Έτσι, η έκθεση στα Ιωάννινα συνομιλεί με την τοπική παράδοση, δίνοντας έμφαση στην ηπειρωτική υφαντική και τα εξαιρετικά δείγματα του Μετσόβου. Συνοδεύουμε την έκθεση με κείμενα του Βασίλη Νιτσιάκου ενώ στον κατάλογο γίνονται αναφορές και στα προηγούμενα στάδια με την συμβολή του Δρ. Ευάγγελου Καραμανέ, του Ορέστη Μίτιντζη καθώς και μια περιγραφή της Θεσσαλικής υφαντικής με αποσπάσματα από τον αείμνηστο Κίτσο Μακρή. Μας ενδιαφέρει η πολυφωνική αφήγηση και ένα επίπεδο γραφής που να μην είναι copy-paste. Η διάρκεια της έκθεσης στα Ιωάννινα θα είναι τρεις μήνες, ενώ ο επόμενος σταθμός θα ανακοινωθεί στο προσεχές διάστημα.
Ποιος είναι ο τελικός στόχος αυτού του εγχειρήματος;
Στο τέλος του 2027 θα θέλαμε να παρουσιάσουμε και τις 13 Περιφέρειες της χώρας στο εμβληματικό κτίριο του πρώην Δημόσιου Καπνεργοστασίου στην Αθήνα, με έργα 91 καλλιτεχνών συνολικά. Περισσότερο από μια έκθεση, οι «Διαχρονικές Υφές» λειτουργούν ως ένα ανοιχτό πεδίο συνάντησης. Εκεί όπου η υφή δεν είναι μόνο υλικό ή επιφάνεια, αλλά χρόνος, μνήμη και εμπειρία. Ένα πεδίο όπου η παράδοση δεν αντιμετωπίζεται ως στατικό απολίθωμα, αλλά ως ζωντανή γλώσσα που συνεχίζει να μιλά μέσα από τη σύγχρονη εικαστική πράξη. Κάθε νέος τόπος προσθέτει ένα ακόμη νήμα στο συλλογικό αυτό ύφασμα, επιβεβαιώνοντας ότι η παράδοση μεταδίδεται, αλλά ταυτόχρονα μεταπλάθεται από κάθε γενιά.
Διαχρονικές Υφές | Ο Διάλογος των Ιωαννίνων
Ιωάννινα, 21.02.2026 έως 31.05.2026
Δημοτική Πινακοθήκη Ιωαννίνων
Εγκαίνια: 21.02.2026
Η έκθεση «Διαχρονικές Υφές | Ο Διάλογος των Ιωαννίνων» αποτελεί συνέχεια και εξέλιξη ενός πολυεπίπεδου εικαστικού εγχειρήματος που διερευνά τη δυναμική σχέση της παραδοσιακής υφαντικής με τη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία. Ένα εγχείρημα που δεν αντιμετωπίζει την παράδοση ως στατικό κατάλοιπο του παρελθόντος, αλλά ως ζωντανό υλικό, ικανό να ενεργοποιηθεί εκ νέου μέσα από σύγχρονες καλλιτεχνικές πρακτικές.
Η διαδρομή της έκθεσης ξεκίνησε από τη Θεσσαλονίκη, στο πλαίσιο των 59ων Δημητρίων, σε διάλογο με την υφαντική παράδοση της Χαλκιδικής, συνεχίστηκε στη Λάρισα με αναφορά στη θεσσαλική υφαντική κληρονομιά και καταλήγει στα Ιωάννινα, όπου ο διάλογος εμπλουτίζεται ουσιαστικά μέσα από την ηπειρώτικη και μετσοβίτικη υφαντική παράδοση. Κάθε στάση του πρότζεκτ δεν αναπαράγει μια ενιαία αφήγηση, αλλά λειτουργεί ως πεδίο μετατόπισης, επανανοηματοδότησης και νέας ανάγνωσης.
Στην παρουσίαση των Ιωαννίνων, 21 σύγχρονοι δημιουργοί συνομιλούν με τα παραδοσιακά υφαντά, αντλώντας έμπνευση από τεχνικές, μοτίβα, υλικότητες και συμβολισμούς. Η υφαντική προσεγγίζεται όχι μόνο ως χειροτεχνική πρακτική, αλλά ως εννοιολογικό πεδίο, ως διαδικασία χρόνου, μνήμης και σχέσης. Τα σύγχρονα έργα δεν λειτουργούν ερμηνευτικά απέναντι στα ιστορικά υφαντά, αλλά συγκροτούν μαζί τους ένα πλέγμα συσχετισμών που αναδεικνύει τη συνέχεια και τη μεταμόρφωση της πολιτιστικής εμπειρίας.
Η έκθεση φιλοξενείται στη Δημοτική Πινακοθήκη Ιωαννίνων και εντάσσεται στο πλαίσιο των εορταστικών εκδηλώσεων για τα Ελευθέρια 2026, υπογραμμίζοντας τη βαθιά και διαχρονική σχέση της πόλης με την τέχνη, τη χειροτεχνία και τη δημιουργική συνέχεια της ιστορίας της. Παράλληλα, στο πλαίσιο της έκθεσης, η Σχολή Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων συμμετέχει ενεργά, αναπτύσσοντας εκπαιδευτικές και ερευνητικές δράσεις γύρω από την ίδια θεματική ενότητα.
Συμμετέχοντες καλλιτέχνες: Γιώτα Ανδριάκαινα, Κατερίνα Βέλλιου, Θεόδωρος Ζαφειρόπουλος, Κατερίνα Ζαφειροπούλου, Μαρία Ζησοπούλου, Δημήτρης Ζουρούδης, Νίκος Ιωσήφ, Νίκος Κανόγλου, Κεζ, Κωνσταντίνος Κοϊνός, Κική Κολυμπάρη, Έλενα Κυρκιλή, Ευδοκία Κύρκου, Χρήστος Κωτσούλας (Capten), Αλέξανδρος Μαγκανιώτης, Ισμήνη Μπονάτσου, Διονύσης Παππάς, Γιάννης Ροδοβίτης, Ειρήνη Σκανδάλου, Ευγενία Φαλιαρίδου, Φίκος.
Επιμέλεια – Οργάνωση: Κατερίνα Απ. Βέλλιου, Βασίλης Αγ. Καραμπάτσας
Τον θεωρητικό άξονα της έκθεσης πλαισιώνουν ειδικά κείμενα που εστιάζουν τόσο στην ιστορική και κοινωνική διάσταση της υφαντικής όσο και στη σχέση της με τη σύγχρονη καλλιτεχνική πρακτική. Το κείμενο «Η Υφαντική στην Ήπειρο» υπογράφει ο Βασίλης Νιτσιάκος, Καθηγητής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, ενώ το θεωρητικό κείμενο «Έργα Σύγχρονης Τέχνης» υπογράφει ο Δρ. Γεώργιος Ορφανίδης, Θεωρητικός Τέχνης – Art Director. Τέλος, την τεκμηρίωση της «Υφαντικής του Μετσόβου» αναλαμβάνει η Αλεξάνδρα Μπίσα.
Πηγή: ΕΝΤΥΠΗ LARISSANET
Ακολουθήστε το 
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
