«Στη Λάρισα έχουμε περίπου 200 σχολικά κτήρια, το ετήσιο μπάτζετ που δικαιούται ο δήμος είναι γύρω στις 400 χιλιάδες ευρώ, ποσό που δεν φτάνει ούτε για ελάχιστες αναγκαίες εργασίες στα μισά σχολεία»
Γράφει ο Γιώργος Σούλτης
Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα τα οποία αντιμετωπίζουν οι δήμοι όλης της χώρας είναι το θέμα των σχολικών κτηρίων. Στην Ελλάδα την ευθύνη των σχολείων όσον αναφορά τα κτήρια και τις υποδομές έχει ο δήμος μια περιοχής. Δηλαδή ο δήμος έχει την ευθύνη να βρει τους χώρους για την στεγαστικές και λειτουργικές ανάγκες όλων των σχολικών μονάδων, από τους παιδικούς σταθμούς έως και τα Λύκεια. Η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα σε όλο τον κόσμο, όπου οι δήμοι έχουν την ευθύνη μόνο για τις υποδομές των σχολείων χωρίς να έχουν καμία απολύτως άλλη παρέμβαση σε οποιοδήποτε άλλο εκπαιδευτικό θέμα, ούτε καν να παρέμβουν στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα ακόμα και για τα τοπικά θέματα. Για όλα τα θέματα πλην των υποδομών, υπεύθυνο είναι το Υπουργείο Παιδείας (για τους παιδικούς σταθμούς το Υπουργείο Πρόνοιας ή εργασίας κλπ).
Μέχρι και την ψήφιση του νόμου του Καλλικράτη το 2010 την συνολική ευθύνη για τα σχολεία την είχε το Υπουργείο Παιδείας και οι κρατικές Νομαρχίες. Δυστυχώς όπως έχει συμβεί με όλες τις αρμοδιότητες, εκείνη των υποδομών των σχολείων μεταφέρθηκε στους δήμους χωρίς τους ανάλογους πόρους. Μιλάμε για μια από τις πιο πολυδάπανες αρμοδιότητες, αφού οι δήμοι παρέλαβαν παμπάλαια κτήρια και υποδομές και ταυτόχρονα είχαν τεράστιες ελλείψεις σε σχολικά κτήρια. Μόνο τα έξοδα της ετήσιας συντήρησης των σχολικών κτηρίων είναι τεράστια, και το πρόβλημα γιγαντώνεται αν αναλογιστούμε ότι τα σχολεία δεν έχουν προσωπικό, ούτε συντηρητές ούτε καν σχολικούς φύλακες και επιστάτες. Έτσι όλες οι υποχρεώσεις συντήρησης, ακόμα και η αντικατάσταση μιας κλειδαριάς, πέφτει στις υπηρεσίες των δήμων.
Αν σημειώσουμε ότι σήμερα οι δήμοι δεν έχουν προσωπικό (κυριολεκτούμε όταν το λέμε αυτό) η κατάσταση είναι τραγική. Αν δεν είχα την πολύχρονη εμπειρία από την διοίκηση του δήμου και την πολιτική εμπειρία από την ΚΕΔΕ θα απορούσα πως οι δήμαρχοι ανέχονται να είναι αυτοί υπεύθυνοι για τις υποδομές των σχολείων χωρίς να τους παρέχονται οι αναγκαίοι πόροι από την κυβέρνηση. Πως ανέχονται να εξευτελίζονται από τα ΜΜΕ και να σέρνονται στα δικαστήρια όταν συχνά συμβαίνουν ατυχήματα στα σχολεία λόγω παλαιών υποδομών και μη έχουν σηκώσει πολιτική θύελλα; Δεν μιλάμε να παλέψουν σαν μοναχικοί Δον Κιχώτες, αλλά τι κάνει συνδικαλιστικό τους όργανο, η ΚΕΔΕ;
Τα προβλήματα στις υποδομές των σχολείων είναι πάρα πολλά με κυρίαρχο το πρόβλημα των τακτικών και των έκτακτων συντηρήσεων. Τα χρήματα τα οποία έρχονται στους δήμους από την πολιτεία και αφορούν τις τακτικές συντηρήσεις για τα σχολεία είναι ελάχιστα σε σχέση με τις ανάγκες, και δεν μιλάμε για τις έκτακτες συντηρήσεις οι οποίες συνεχώς προκύπτουν. Στη Λάρισα έχουμε περίπου 200 σχολικά κτήρια, το ετήσιο μπάτζετ που δικαιούται ο δήμος είναι γύρω στις 400 χιλιάδες ευρώ, ποσό που δεν φτάνει ούτε για ελάχιστες αναγκαίες εργασίες στα μισά σχολεία. Να μην μιλήσω για τις έκτακτες δαπάνες που χρειάστηκαν μετά το σεισμό και χρειάζονται κάθε χρόνο για βλάβες στις στέγες, προβλήματα αποχετεύσεων, θερμάνσεων κλπ.
Ακόμα όμως (παρά ότι οι μαθητές μειώνονται λόγω του δημογραφικού) οι ανάγκες για νέα σχολικά κτήρια υπάρχουν και είναι σημαντικές σε όλη την Ελλάδα. Στη Λάρισα μετά το νέο δημοτικό σχολείο στην Τούμπα (24ο) και την στέγαση του ΕΠΑΛ στα κτήρια της παλιάς Ακαδημίας κάποιοι μιλούν και λένε ότι η Λάρισα δεν έχει ανάγκη από νέα σχολικά κτήρια. Εγώ πιστεύω ότι ακόμα υπάρχει ανάγκη για νέα σχολικά κτήρια όπως είναι για παράδειγμα το σεισμόπληκτο δημοτικό σχολείο της Φαλάνης. Το σίγουρο όμως είναι ότι στη Λάρισα υπάρχει σοβαρό πρόβλημα στα κτήρια των Νηπιαγωγείων. Ένα πρόβλημα το οποίο δημιούργησε η κυβέρνηση όταν αποφάσισε να επεκταθεί κατά ένα χρόνο η φοίτηση και γίνει υποχρεωτική στο Νηπιαγωγείο. Ψήφισε τότε το νομοσχέδιο χωρίς να μεταφέρει πόρους και στην ουσία είπε στους δήμους «Κόψτε το λαιμό σας για τα κτήρια….. των Νηπιαγωγείων!»
Η διεκδίκηση των δήμων για τα θέματα των σχολείων πρέπει να είναι συλλογική, δυναμική και αποφασιστική, αρκεί όλοι οι δήμαρχοι και τα συλλογικά τους όργανα να σταματήσουν να βλέπουν ότι η εκάστοτε κυβέρνηση βρίσκεται διαρκώς «…σε θετική κατεύθυνση… για την παιδεία». Τώρα θα μου πείτε με αυτή την κατάσταση πως μπορούμε να μιλάμε για οραματικά έργα σε επίπεδο των σχολικών κτηρίων; Πραγματικά πιστεύω ότι δεν θα είχε νόημα να ασχολούμαστε με τα κοινά, αν λόγω των προβλημάτων και της καθημερινότητας δεν οραματιζόμαστε, δεν ελπίζουμε και δεν επιμένουμε.
Η ιδέα και η προσπάθεια της ανέγερσης ενός «Ενιαίου Ειδικού Σχολείου» το οποίο θα περιλαμβάνει ειδικό Νηπιαγωγείο, ειδικό δημοτικό και ειδικό Γυμνάσιο και Λύκειο, ξεκίνησε το 2017 όταν η τότε κυβέρνηση στα πλαίσια του προγράμματος Φιλόδημος προκήρυξε την εκπόνηση μελετών. Μεταξύ των επιλέξιμων κατηγοριών των προς μελέτη κτηρίων περιλαμβάνονταν και τα ειδικά σχολεία. Με την αφορμή αυτή και με δεδομένες τις ανάγκες της πόλης μας για τα ειδικά σχολεία υποβάλαμε τεχνικό δελτίο και εκκρίθηκε το ποσό των 1,2 εκ. Ευρώ για την εκπόνηση μελέτης.
Τότε ξεκίνησε η γραφειοκρατική οδύσσεια για να πάρουμε τις εγκρίσεις από το Υπουργείο Παιδείας για να προκηρύξουμε την Μελέτη. Το κράτος βλέπεις πέραν του γεγονότος ότι μετέφερε τις αρμοδιότητες των σχολικών κτηρίων στους δήμους χωρίς πόρους, πέραν του γεγονότος ότι δίνει ελάχιστους πόρους για την συντήρηση και μηδενικούς πόρους για νέα κτήρια, δεν βοηθάει καμία προσπάθεια και πρωτοβουλία των δήμων για νέα σχολικά κτήρια αλλά αντίθετα βάζει σοβαρά γραφειοκρατικά εμπόδια με αποτέλεσμα τις τεράστιες καθυστερήσεις.
Πώς να εξηγήσεις αλλιώς ότι πέρασαν χρόνια μέχρι να βρούμε οικόπεδο για το σχολείο, να κάνουμε πολεοδομική τροποποίηση και τελικά να πάρουμε την έγκριση του κτηριολογικού προγράμματος από το Υπουργία παιδείας. Θα αναφέρω μόνο ένα τραγικό γεγονός το οποία καταντάει ανέκδοτο, μιλούσα τακτικά με έναν αρμόδιο υπάλληλο του Υπουργείου Παιδείας, ο οποίος πραγματικά βοηθούσε με ειλικρίνεια την όλη υπόθεση να φτάσουμε στην προκήρυξη της μελέτης. Δυστυχώς ο άμοιρος αυτός συνάνθρωπός έφυγε ξαφνικά από τη ζωή. Είναι απίστευτο ότι μετά από το τραγικό αυτό γεγονός στο Υπουργείο, όλα ξεκίνησαν από την αρχή διότι δεν μπορούσαμε να βρούμε ποιος γνωρίζει το θέμα και η καθυστέρηση πήγε άλλα 2 χρόνια πίσω! Η προκήρυξη τελικά της μελέτης έγινε από την νέα δημοτική αρχή για ένα έργο στο οποίο πήραμε την έγκριση το 2017. Η μελέτη αναμένεται να παραδοθεί μέχρι τα μέσα του 2026 και τότε πρέπει να ξεκινήσει ο αγώνας για την εξεύρεση χρηματοδότησης. Ο στόχος πρέπει να είναι: το ειδικό πολυσχολικό συγκρότημα πρέπει να χρηματοδοτηθεί από το νέο ΕΣΠΑ που θα ξεκινήσει το 2027.
Από όλο το εκπαιδευτικό μας σύστημα στην Ελλάδα κατά τη γνώμη μου μια μόνο κατηγορία σχολείων πάει καλά και αυτά είναι τα Μουσικά Σχολεία. Το ότι πάνε καλά φαίνεται πρώτον από τους αποφοίτους του που χτίζουν σήμερα έναν νέο μουσικό πολιτισμό στην Ελλάδα και δεύτερον από την μεγάλη ζήτηση που έχουν όλα τα μουσικά σχολεία της Ελλάδας. Πως κατάφεραν αυτά τα σχολεία και διέφυγαν από την τεράστια κρίση της εκπαίδευσης; Η γνώμη μου είναι ότι αυτό έγινε επειδή οι κυβερνήσεις δεν ασχολήθηκαν και πολύ μαζί τους και έτσι αναπτύχθηκαν ελεύθερα.
Τα καλλιτεχνικά σχολεία κινούνται στο ίδιο πνεύμα και έρχονται να καλύψουν τις υπόλοιπες τέχνες πλην της μουσικής (εικαστικά, χορό, θέατρο, κόμικς κλπ). Ενώ όμως τα Μουσικά σχολεία δεν απαιτούν ειδικές υποδομές, αφού τα μουσικά όργανα τα αγοράζουν οι γονείς, τα καλλιτεχνικά σχολεία απαιτούν ειδικές υποδομές (αίθουσες χορού, εικαστικά εργαστήρια, κινηματογραφικά εργαστήρια κλπ). Η διεύθυνση δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης της Λάρισας έφερε το αίτημα στο Δημοτικό Συμβούλιο για τη δημιουργία Καλλιτεχνικού Σχολείου (Γυμνάσιο) την αρχή του 2023. Το Δημοτικό Συμβούλιο ψήφησε θετικά με μεγάλη πλειοψηφία, υπέρ της δημιουργίας του.
Μάλιστα η διεύθυνση δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης πρότεινε την άμεση έναρξη λειτουργίας του σε χώρους των ήδη υπαρχόντων Γυμνασίων Λυκείων, χωρίς να λάβει υπ΄όψη τις ειδικές υποδομές που απαιτούνται. Ευτυχώς το Υπουργείο Παιδείας απέρριψε το αίτημα με το επιχείρημα ακριβώς ότι απαιτούνται ειδικές υποδομές. Εφέτος πάλι από την διεύθυνση δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης συζητήθηκε η δυνατότητα να λειτουργήσει το Καλλιτεχνικό Σχολείο σε οίκημα ενός παλιού Γυμνασίου- Λυκείου, οι μαθητές του οποίου θα μετακινούνταν σε άλλα σχολεία της πόλης. Η λύση αυτή ήταν απαράδεκτη και ευτυχώς οι ίδιοι οι γονείς απέτρεψαν την προσπάθεια. Ναι το Καλλιτεχνικό Σχολείο θα έδινε μια άλλη προοπτική στη Λάρισα, αλλά σε ένα σύγχρονο και όμορφο κτήριο.
Η πρόταση που καταθέσαμε σαν Συμπαράταξη ήταν το Καλλιτεχνικό Σχολείο να χτιστεί στο δημοτικό οικόπεδο το οποίο βρίσκεται μεταξύ των οδών Σαρίμβεη και Καρδίτσης. Η νέα δημοτική αρχή αποφάσισε να διαθέσει αυτό το οικόπεδο για την ανέγερση του Προτύπου Σχολείου. Υπάρχουν όμως στη πόλη και άλλα δημοτικά οικόπεδα, και η πρότασή μας είναι: άμεσα να οριστεί ένα οικόπεδο για την ανέγερση του Καλλιτεχνικού Σχολείου. Το Καλλιτεχνικό Σχολείο πρέπει να χαρακτηριστεί σαν οραματικό έργο για τη Λάρισα και να γίνουν άμεσα ενέργειες για την δημιουργία του. Μετά τον εντοπισμό του οικοπέδου πρέπει να γίνει άμεσα ένα αρχιτεκτονικός διαγωνισμός προσχεδίων για να δώσουμε σάρκα και οστά στο όραμα αυτό. Οι πόροι που απαιτούνται για τον Αρχιτεκτονικό διαγωνισμό είναι λίγοι για τον μέγεθος το δήμου.
Ένα άλλο έργο το οποίο προσωπικά θεωρώ οραματικό για τα σχολεία της Λάρισας είναι η «αναμόρφωση των Σχολικών Αυλών». Η δημοτική αρχή της Συμπαράταξης προχώρησε το 2020 σε μια πολύ σημαντική και πρωτότυπη ενέργεια και μιλάμε για την συνεργασία με το ΤΕΕ και τον Σύλλογο Αρχιτεκτόνων της Λάρισας με αντικείμενο προτάσεις για την αναμόρφωση των σχολικών Αυλών. Το πρόγραμμα προέβλεπε τον σχηματισμό ομάδων νέων μηχανικών οι οποίοι θα μελετούσαν και θα πρότειναν την αναμόρφωση των σχολικών αυλών συγκεκριμένων σχολείων. Τα Σχολεία για τα οποία έγινε μελέτη ήταν περίπου 32 και περιελάμβαναν Δημοτικά , Γυμνάσια και Λύκεια. Στη μελέτη του κάθε σχολείου απασχολήθηκαν 3 νέοι μηχανικοί. Το πρόγραμμα συμπεριελάμβανε την Α φάση η οποία αφορούσε την εκτεταμένη διαβούλευση με τους Μελετητές, τις υπηρεσίες του Δήμου, τους καθηγητές και του συλλόγους γονέων. Παρά της δυσκολίες που αντιμετώπισε το πρόγραμμα γιατί εξελίχθηκε τον καιρό της πανδημίας, τελικά ήταν μια ξεχωριστή εμπειρία για όποιον συμμετείχε ή απλά το παρακολούθησε από κοντά. Η δεύτερη φάση συμπεριλάμβανε την εκπόνηση των μελετών. Οι μελέτες έγιναν με την συνεχή διαβούλευση των μελετητών με τους καθηγητές των σχολείων και τους συλλόγους γονέων. Τα αποτελέσματα κατά τη γνώμη ήταν εξαιρετικά, τολμηρά, πρωτότυπα και καινοτόμα. Οι μελέτες αυτές εκτέθηκαν στην πινακοθήκη συζητήθηκαν δεόντως.
Το θέμα είναι τι γίνεται μετά από αυτό! Ο Στόχος της δημοτικής αρχής της Συμπαράταξης ήταν να ξεκινήσουμε την κατασκευή πιλοτικά σε τρία σχολεία, τα οποία μάλιστα είχαν επιλεγεί με κύρια κριτήρια την αποδοχή των έργων από τους καθηγητές και τους γονείς. Δυστυχώς δεν προλάβαμε έστω και πιλοτικά να δούμε κάποιες από τις ιδέες αυτές να υλοποιούνται. Η αλήθεια είναι ότι σίγουρα δεν είναι μια εύκολη υπόθεση να λειτουργήσει ο δήμος μια σχολική αυλή η οποία απαιτεί τακτική συντήρηση (π.χ. οι φυτεύσεις και ο φωτισμός) και σίγουρα φύλαξη, σε μια εποχή όπου στο δήμο δεν υπάρχει προσωπικό για πιο αναγκαίες υπηρεσίες. Μεταξύ των πολύ μεγάλων προβλημάτων είναι και το γεγονός ότι σε ένα σχολείο για όλα είναι υπεύθυνος ο καθηγητής – διευθυντής. Όταν με αυτό τον τρόπο επικρέμεται η μάχαιρα πάνω στον κεφάλι του διευθυντή, για ότι συμβαίνει στο σχολείο, ο διευθυντής κλειδώνει την αυλή στο ωράριο εκτός σχολείου, βάζει κάμερες και άπλετο φωτισμό. Οι σχολικές αυλές σαν αυτές που προτείνουν οι νέοι αρχιτέκτονες απαιτούν πολλές αλλαγές και στην «κουλτούρα» των σχολείων, ώστε σταδιακά να αλλάξει μια πολύπλευρη κατεστημένη νοοτροπία. Αξίζει όμως τον κόπο να το ονειρευτούμε και να το δοκιμάσουμε!
Αυτές τις μέρες ολοκληρώνεται ένα έργο στις σχολικές αυλές του 2ου Δημοτικού και του 4ου Γυμνασίου – Λυκείου. Το έργο αυτό είχε ενταχθεί το 2018 (πριν την συνεργασία με το ΤΕΕ) στο Ευρωπαϊκό πρόγραμμα Life, με υπεύθυνο το υπουργείο περιβάλλοντος. Το έργο αυτό παρόλο που λόγω «συμβιβασμών του πολιτικώς ορθόν» ολοκληρώνεται τελικά με αρκετές τροποποιήσεις στις αρχικές μελέτες, πιστεύω ότι είναι όμορφο και μπορεί να αποτελέσει πιλότο και για άλλα σχολεία.
Πηγή: ΕΝΤΥΠΗ LARISSANET
Ακολουθήστε το 
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
