Της Εύας Μπουτζέτη – Πανίδη
Ας αφήσουμε για λίγο τις μεγάλες λέξεις «κλιματική κρίση», «κλιματική αλλαγή», «ακραία φαινόμενα». Δεν είναι οι λέξεις που πλημμυρίζουν τα σπίτια μας, ούτε αυτές που ξεραίνουν τα χωράφια μας. Είναι η πραγματικότητα. Και στη Θεσσαλία ζούμε ένα πικρό παράδοξο, την ίδια στιγμή που πνιγόμαστε από νερό, λίγους μήνες μετά διψάμε. Κάθε φορά που έρχεται μια κακοκαιρία σαν τον Daniel ή τον Byron, οι υπεύθυνοι τρέχουν, αυτοσχεδιάζουν, μοιρολογούν πάνω από τις ζημιές κι έπειτα όλα ξεχνιούνται. Το έργο επαναλαμβάνεται μέχρι να γίνει «κανονικότητα».
Όμως το νερό δεν είναι θέμα επικοινωνίας. Είναι θέμα ζωής, πρωτογενούς παραγωγής, περιβάλλοντος, κοινωνικής συνοχής. Και κυρίως είναι θέμα στοιχειώδους λογικής, η φύση μάς δίνει δωρεάν ένα πολύτιμο αγαθό, εμείς οφείλουμε να το αποταμιεύουμε και να το αξιοποιούμε όταν το χρειαστούμε. Αντί γι’ αυτό, το αφήνουμε να χάνεται και χειρότερα, επιτρέπουμε να μετατρέπεται σε καταστροφή, με ανθρώπινο, οικονομικό και κοινωνικό κόστος.
Ας θυμηθούμε τα βασικά, αυτά που όλοι μάθαμε στο σχολείο. Ο πλανήτης λέγεται «Γαλάζιος» γιατί περίπου το 70-75% της επιφάνειάς του καλύπτεται από νερό, με συνολικά αποθέματα της τάξης του 1,4 δισεκατομμυρίου (κατά προσέγγιση). Κι όμως, αυτό δε σημαίνει ότι έχουμε νερό διαθέσιμο. Σχεδόν όλο είναι αλμυρό περίπου 97-97,4% βρίσκεται σε ωκεανούς και θάλασσες. Γλυκό νερό είναι μόλις 2,6-3% και από αυτό το μεγαλύτερο μέρος είναι δεσμευμένο σε πάγους, που και αυτοί αρχίζουν να λειώνουν, που σημαίνει ότι το γλυκό νερό λιγοστεύει ακόμα περισσότερο, ή είναι «κρυμμένο» σε μεγάλα βάθη. Το πραγματικά άμεσα διαθέσιμο, πόσιμο νερό είναι απειροελάχιστο γύρω στο 0,02%.
Με απλά λόγια:
- Αλμυρό νερό (περίπου 97%): ακατάλληλο για άρδευση και κατανάλωση.
- Γλυκό νερό (περίπου 3%): πολύτιμο, αλλά κυρίως «κλειδωμένο».
- Πάγοι μεγάλο μέρος του γλυκού νερού στην ουσία ανεκμετάλλευτο.
- Υπόγεια νερά σημαντικό μέρος, συχνά σε βάθος.
- Επιφανειακά νερά (ποτάμια, λίμνες) μικρό ποσοστό, αλλά από αυτά και μόνο από αυτά ζουν οι κοινωνίες.
Και τώρα ερχόμαστε στη Θεσσαλία, εδώ όπου το νερό είναι «χρυσάφι» για τον κάμπο, εμείς το βλέπουμε να περνά μπροστά μας σαν ορμητικός επισκέπτης που δεν τον υποδεχτήκαμε ποτέ. Αντί να το κρατήσουμε, το αφήνουμε να καταλήξει στη θάλασσα. Κι όταν έρχεται πολύ, το αφήνουμε να γίνει λάσπη μέσα στα σπίτια, να παρασύρει ζώα, αποθήκες, καλλιέργειες, δρόμους, γέφυρες, να μετράμε ανθρώπινες ζωές και κοινωνικό πόνο. Έπειτα, όταν έρθει η ζέστη και η πρώτη μεγάλη ζήτηση, ψάχνουμε νερό σαν να εμφανίστηκε ξαφνικά το πρόβλημα από το πουθενά.
Και τότε τι κάνουμε; Καταφεύγουμε στη «σίγουρη» λύση των γεωτρήσεων. Ανοίγουμε τη μία μετά την άλλη, σαν να είναι ανεξάντλητο το υπόγειο απόθεμα. Έτσι, αντί να αξιοποιούμε το νερό που πέφτει δωρεάν «στο πιάτο μας», αποστραγγίζουμε τον πολύτιμο υδροφόρο ορίζοντα. Δηλαδή, για να καλύψουμε μια ανάγκη που μπορεί να προβλεφθεί, εξαντλούμε το τελευταίο μας «απόθεμα ασφαλείας». Αυτό δεν είναι διαχείριση. Είναι αυτοϋπονόμευση.
Αναρωτιούνται όσοι διοικούν κατά καιρούς τι ζημιά προκαλούν στην πρωτογενή παραγωγή; Ας συνεργαστούν να σχεδιάσουν και να προχωρήσουν τους υδάτινους ταμιευτήρες σήμερα, να μη χάσουμε καμιά ποσότητα νερού, να υλοποιήσουν τα έργα στον προβλεπόμενο χρόνο, χωρίς οικονομικές υπερβάσεις. Μπορούμε. Όπως λέει ο συμπατριώτης μας Κοσμάς Μαρινάκης, καθηγητής στο πανεπιστήμιο της Σιγκαπούρης, όπου ζει και διδάσκει, εκεί όλα τα έργα γίνονται στο χρόνο και στα χρήματα που προγραμματίζονται. Εδώ γιατί όχι; Όλοι δυστυχώς ξέρουμε γιατί. Αναρωτιόμαστε τι σημαίνει για τον αγρότη όταν το χωράφι γίνεται λίμνη και μετά από λίγους μήνες γίνεται σκόνη; Τι σημαίνει για την κτηνοτροφία όταν χάνονται ζώα, ζωοτροφές, υποδομές, όταν η ανασφάλεια γίνεται μόνιμη κατάσταση; Τι σημαίνει για το εισόδημα, την απασχόληση, την τοπική αγορά, όταν ο κάμπος δε μπορεί να βασιστεί σε σταθερό νερό;
Και τι σημαίνει για το περιβάλλον, όταν το νερό παρασύρει το γόνιμο χώμα; Η ζημιά δεν είναι μόνο «οι πλημμύρες». Είναι και η διάβρωση, η απώλεια του γόνιμου στρώματος, η υποβάθμιση που ανοίγει τον δρόμο στην ερημοποίηση. Ένας κάμπος που χάνει χώμα και νερό, χάνει μέλλον. Κι ένα μέλλον χωρίς κάμπο δεν είναι απλώς περιφερειακό ζήτημα, είναι εθνικό.
Υπάρχει και μια θλιβερή εικόνα που τη βλέπουμε και κάνουμε πως δεν τη διαβάζουμε. Μετά από ημέρες μεγάλων βροχών, εκατομμύρια τόνοι νερού και φερτών υλικών κατεβαίνουν με ορμή και χύνονται στη θάλασσα. Και τότε, στα παράλια μας, στον Αγιόκαμπο, στο Ομόλιο, στα Μεσάγγαλα η θάλασσα για μέρες δεν είναι γαλάζια. Είναι καφέ. Όχι από «κάποιο φυσικό χρώμα», αλλά από τη λάσπη και τα υλικά που παρασύρθηκαν επειδή δεν υπάρχουν υδάτινοι ταμιευτήρες, δε συγκρατήθηκαν πουθενά. Είναι σαν να βλέπεις, ζωντανά, το πολύτιμο νερό και το χώμα μας να χάνονται μαζί. Και μετά απορούμε γιατί ο τόπος εξασθενεί.
Εδώ βρίσκεται το ασυγχώρητο πολιτικό αμάρτημα, η απουσία διαχρονικού σχεδιασμού και συνέχειας. Για χρόνια παρακολουθούμε το ίδιο μοτίβο, ο τωρινός ρίχνει την ευθύνη στον προηγούμενο, ο προηγούμενος κάνει κακόπιστη κριτική για τα τρέχοντα, κι ο πολίτης μένει με τον λογαριασμό. Δε γίνεται να βαφτίζουμε την πλημμύρα «κακή τύχη» και τη λειψυδρία «μοίρα». Είναι δύο όψεις του ίδιου λάθους, αφήνουμε το νερό να φεύγει, κι ύστερα παριστάνουμε ότι αιφνιδιαστήκαμε.
Δε χρειάζεται να είμαστε ειδικοί για να πούμε το αυτονόητο. Χρειάζεται μόνο ευθύνη, αν θέλουμε να σταθούμε όρθιοι ως κοινωνία, οφείλουμε να πάψουμε να χάνουμε αυτό που μας χαρίζεται. Χρειαζόμαστε αποταμίευση νερού, έργα που κρατούν το νερό όταν πέφτει, ώστε να υπάρχει όταν το ζητά η γη και ο άνθρωπος. Άλλες περιοχές το έχουν κάνει εδώ και δεκαετίες, με υποδομές που όλοι γνωρίζουμε, όπως η Υλίκη και ο Μόρνος. Εμείς γιατί μένουμε στην εποχή του «μετά»;
Καλώ, λοιπόν, τους υπεύθυνους της Περιφέρειας, νυν και πρώην, να κάνουν κάτι ταπεινό αλλά χρήσιμο, να ξαναδιαβάσουν τη Γεωγραφία του Δημοτικού. Όχι για να «γίνουν επιστήμονες», γιατί επιστήμονες ήδη είναι, αλλά για να θυμηθούν τα στοιχειώδη ότι το νερό είναι κύκλος, όχι πυροτέχνημα. Σήμερα πέφτει, αύριο λείπει. Αν δεν το κρατήσεις, θα σε τιμωρήσει με δύο τρόπους: πρώτα με πλημμύρα, ύστερα με δίψα και στο τέλος με φτωχότερο χώμα, φτωχότερη παραγωγή, φτωχότερη κοινωνία.
Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, σήμερα το βράδυ τα τηλεοπτικά μέσα έδειξαν ξανά για πολλοστή φορά, πως ο ποταμός Πηνειός ξεχείλισε, αφήνοντας πίσω του εκτεταμένες ζημιές σε ιδιοκτησίες και ζωές ανθρώπων που δεν αντέχουν άλλη ανασφάλεια. Φτάνει πια με το «δε γίνεται», φτάνει με το «ήταν πρωτοφανές», φτάνει με τις ίδιες εικόνες να παίζουν σε επανάληψη και τις ίδιες δικαιολογίες να ντύνονται κάθε φορά με καινούρια λόγια. Εδώ δε μιλάμε για ένα στιγμιαίο γεγονός. Μιλάμε για μια χρόνια αποτυχία πρόληψης.
Ξεκινήστε επιτέλους έργα. Τώρα. Όχι σε έξι μήνες, όχι «όταν ωριμάσουν οι συνθήκες», όχι μετά τις επόμενες εκλογές. Έχουμε εξαίρετους επιστήμονες από τα Πολυτεχνεία της χώρας, που διακρίνονται στον ιδιωτικό τομέα και στο εξωτερικό. Ας ξεκινήσουν αμέσως τώρα, «χθες» να εκπονήσουν μελέτες, και ας τις αναλάβουν οι πολιτικοί να τις διεκπεραιώσουν άμεσα, χωρίς καθυστερήσεις και τις γνωστές υπερβάσεις. Η διαπλοκή, επιτέλους, και οι πολιτικές άγονες αντιπαραθέσεις πρέπει να σταματήσουν. Δεν λέω ότι εν μία νυκτί θα λυθούν τα προβλήματα, αλλά από κάπου, κάποτε, πρέπει να αρχίσουν. Στην επόμενη κακοκαιρία, να βιώσουμε λιγότερες ζημιές, λιγότερο φόβο, λιγότερη λάσπη και να μη μετρήσουμε ξανά το ίδιο κόστος σε σπίτια, σε παραγωγή, σε αξιοπρέπεια.
Και μια τελευταία φράση που πρέπει να γραφτεί με κεφαλαία, δε θα μας το συγχωρήσουν οι επόμενες γενιές. Δε θα συγχωρήσουν ότι είχαμε νερό και το αφήσαμε να χαθεί. Ότι αφήσαμε το δωρεάν δώρο της φύσης να γίνει καταστροφή κι έπειτα δικαιολογία: Ότι αφήσαμε τον θεσσαλικό κάμπο, την καρδιά της παραγωγικής Ελλάδας, να πνίγεται και να διψάει, επειδή κάποιοι προτίμησαν τον αυτοσχεδιασμό από τη λογοδοσία.
Αν δε μπορείτε να προστατεύσετε τον τόπο, κυβέρνηση και περιφέρεια, κάντε στην άκρη να το κάνουν άλλοι που μπορούν. Η Θεσσαλία δεν αντέχει άλλη “διαχείριση κρίσης”. Απαιτεί πρόληψη. Τώρα. Το νερό μάς το δίνει η φύση. Την καταστροφή τη φέρνετε εσείς με την ανεπάρκειά σας και την αδράνειά σας.
Πηγή: ΕΝΤΥΠΗ LARISSANET
Ακολουθήστε το 
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
